Làng Việt ngày Tết: Bản làng Pa Kôh giữa đại ngàn 'hồi sinh' với thổ cẩm

1 Thanh Niên Online
Cu Tài 1, La Hót và Ti Nê… là những bản làng có đồng bào Pa Kôh sinh sống. Những ngày giáp tết này, những người thợ dệt vẫn miệt mài bên khung cửi để kịp “trả hàng” là những tấm vải thổ cẩm độc đáo...
Người Pa Kôh diện trang phục thổ cẩm trong lễ hội truyền thống của mình. /// ẢNH: NGUYỄN PHÚC Người Pa Kôh diện trang phục thổ cẩm trong lễ hội truyền thống của mình. - ẢNH: NGUYỄN PHÚC
Người Pa Kôh diện trang phục thổ cẩm trong lễ hội truyền thống của mình.
ẢNH: NGUYỄN PHÚC

Thổ cẩm Pa Kôh, tưởng rằng... đã mất

Người Pa Kôh, một tộc người ít ỏi sống chủ yếu ở miền cao Thừa Thiên - Huế và Quảng Trị, từ ngàn năm trước đã có cho mình những tấm vải thổ cẩm độc đáo của riêng mình. Năm tháng làm nhạt phai nhiều thứ, nhưng thứ thổ cẩm ấy vẫn thôi thúc những người con Pa Kôh tìm lại, khoác lên mình rực rỡ...
Ở Quảng Trị, người Pa Kôh sống chủ yếu ở A Bung, A Ngo, Tà Rụt... (thuộc H.Đakrông) và một số xã thuộc H.Hướng Hóa. Nếu không tìm hiểu kỹ sẽ nhầm họ với người Vân Kiều. Và một trong những thứ để khu biệt 2 tộc người này, đó chính là những tấm vải thổ cẩm được họ may thành những tấm áo, váy xấn và mặc vào người.
Làng Việt ngày Tết: Bản làng Pa Kôh giữa đại ngàn 'hồi sinh' với thổ cẩm - ảnh 1
Nụ cười đã trở lại trên môi những người phụ nữ dệt vải ở A Bung 
ẢNH: NGUYỄN PHÚC
Những người cao tuổi ở A Bung kể lại rằng, ngày xưa khi tổ tiên của họ dệt thổ cẩm, đó là cả một chuỗi công đoạn công phu khi chặt cây trên rừng để làm ra từng sợi vải, rồi kết chúng vào nhau để dệt thành từng tấm, trước khi ghép lại để thành những áo, những váy xấn…
Nhưng cũng chính việc dệt vải phức tạp như thế nên người dệt vải thổ cẩm Pa Kôh ngày càng ít. Vải thổ cẩm của người Pa Kôh từng mai một dần trước sự xâm lấn của những sản phẩm may mặc vừa rẻ tiền vừa thuận tiện trong quá trình lao động sinh hoạt ở dưới xuôi.
Làng Việt ngày Tết: Bản làng Pa Kôh giữa đại ngàn 'hồi sinh' với thổ cẩm - ảnh 2
Khung cửi dệt vải của người Pa Kôh rất gọn nhẹ, đơn giản 
ẢNH: NGUYỄN PHÚC
Vậy mà, thổ cẩm Pa Kôh ở vùng núi non miền tây Quảng Trị này có thể ít đi, nhưng chưa bao giờ... “chết”. Đâu đó, ở những nóc nhà sàn đơn sơ vẫn còn tiếng loạc xoạc của những người phụ nữ Pa Kôh nhoài mình bên khung cửi cực kỳ giản tiện.
Đó là cơ sở để một ngày, chính quyền của xã A Bung (H.Đakrông) đưa việc hồi sinh thổ cẩm Pa Kôh vào... nghị quyết Đảng bộ xã. Với những cán bộ đầy tâm huyết đang mang trong mình dòng máu Pa Kôh, họ đã thành lập được 4 tổ sản xuất chuyên dệt vải thổ cẩm của người Pa Kôh với gần 30 chị em phụ nữ ở các thôn Cu Tài 1, Cu Tài 2 và Ti Nê…
Làng Việt ngày Tết: Bản làng Pa Kôh giữa đại ngàn 'hồi sinh' với thổ cẩm - ảnh 3
Những thợ dệt bảo nếu đã từng dệt vải thổ cẩm dân tộc mình thì sẽ không bao giờ quên 
ẢNH: NGUYỄN PHÚC
“Những người đã từng dệt thổ cẩm Pa Kôh thì sẽ không bao giờ quên cách dệt. Chỉ cần có sợi vải thì việc dệt rất dễ dàng. Không giống như cái chữ, lâu ngày không viết sẽ quên”, chị Hồ Thị Cưm, một trong 30 người đang trở thành “thợ dệt” ở A Bung nói. Vậy nên, chị Cưm đã cùng với những người phụ nữ khác ở bản, miệt mài cho ra những tấm vải thổ cẩm cho đồng bào của mình.
Làng Việt ngày Tết: Bản làng Pa Kôh giữa đại ngàn 'hồi sinh' với thổ cẩm - ảnh 4
Tiếng lạch cạch của những người thợ dệt vải vang lên giữa bản làng 
ẢNH: NGUYỄN PHÚC
“Chừng 3 đến 5 ngày thì hoàn thành 1 tấm vải, tùy độ dài ngắn. Mỗi tấm vì thế cũng có giá khác nhau, từ 500.000 đồng đến 700.000 đồng. Đối với người vùng cao chúng tôi, đó là số tiền không hề bé nhỏ”, chị Đoàn Thị Ngà, tổ trưởng tổ dệt thổ cẩm ở thôn Cu Tài 1 (xã A Bung) tính toán.
Vậy nên, thổ cẩm Pa Kôh tưởng như đã "chết", nay “hồi sinh” kỳ diệu ở những nóc nhà của thôn Cu Tài 1, La Hót, Ti Nê...; trở thành bản sắc rất riêng của những bản làng này với những bản làng khác dọc đại ngàn Trường Sơn huyền thoại.
Sắm thổ cẩm diện tết
Sản phẩm thổ cầm của đồng bào Pa Kôh giờ ngày một có nhiều hơn. Vấn đề còn lại là... đầu ra.
Anh Hồ Văn Hiền, Phó chủ tịch UBND xã A Bung, một trong những người có công đầu “hồi sinh thổ cẩm Pa Kôh” cho biết, khi những tấm vải thổ cẩm Pa Kôh liên tục “ra lò”, thì cũng là lúc anh cùng các đồng sự mang chúng đến giới thiệu tại những hội chợ lớn nhỏ trong vùng.
Họ cũng không bỏ qua một cơ hội nào để mang ra “khoe” những tấm vải sặc sỡ với khách du lịch… Nhưng rồi một ngày anh Hiền tự hỏi, muốn bán thổ cẩm Pa Kôh nhưng chính bản thân người bán cũng không mặc thì làm sao thuyết phục người khác mua. Vậy là 1 kế hoạch yêu cầu toàn bộ 40 công chức xã A Bung đều lần lượt may đồng phục thổ cẩm.
“Trang phục đặc biệt từ thổ cẩm này sẽ được mọi người mặc ở hội nghị, các giờ chào cờ, các ngày lễ...”, anh Hiền nói.
Làng Việt ngày Tết: Bản làng Pa Kôh giữa đại ngàn 'hồi sinh' với thổ cẩm - ảnh 5
Đừng ngạc nhiên khi đến UBND xã A Bung và thấy công chức mặc thổ cẩm đi làm 
ẢNH: NGUYỄN PHÚC
Nên nếu một lần đến với xã A Bung đừng ngạc nhiên khi thấy toàn bộ công chức xã đều diện những chiếc áo, bộ váy rực rỡ bằng chất liệu vải thổ cẩm của người Pa Kôh. Có lẽ không có 1 cơ quan hành chính cấp xã nào của tỉnh Quảng Trị có “đồng phục” đẹp như ở A Bung.
Làng Việt ngày Tết: Bản làng Pa Kôh giữa đại ngàn 'hồi sinh' với thổ cẩm - ảnh 6
Cán bộ ủy ban mặc thổ cẩm trong các hội nghị 
ẢNH: NGUYỄN PHÚC
Làng Việt ngày Tết: Bản làng Pa Kôh giữa đại ngàn 'hồi sinh' với thổ cẩm - ảnh 7
... trong lúc làm việc tại văn phòng 
ẢNH: NGUYỄN PHÚC
Làng Việt ngày Tết: Bản làng Pa Kôh giữa đại ngàn 'hồi sinh' với thổ cẩm - ảnh 8
... và cả những lúc ngồi tán gẫu 
ẢNH: NGUYỄN PHÚC
Những ngày cận tết này, “chuyện lạ” tiếp tục diễn ra ở những bản làng người Pa Kôh, dân bản đang rất háo hức để chờ qua thời khắc giao thừa để khoác lên mình những bộ quần áo thổ cẩm sặc sỡ của dân tộc mình.
Làng Việt ngày Tết: Bản làng Pa Kôh giữa đại ngàn 'hồi sinh' với thổ cẩm - ảnh 9
Cán bộ trẻ vui vẻ với những tấm áo thổ cẩm.
ẢNH: NGUYỄN PHÚC
Trong một bài viết trên Báo Quảng Trị ngày cuối năm, nhà báo Lê Đức Dục, một nhà báo nổi tiếng ở Quảng Trị đã viết rằng: “Khi nhìn các cán bộ của xã A Bung mặc trang phục được may bằng thổ cẩm mang đặc trưng văn hóa của dân tộc mình, chợt trào lên xúc động xen lẫn niềm vui; bởi từ câu chuyện trang phục công chức này, câu chuyện mà nó hướng đến lớn lao hơn thế: đấy là văn hóa bản địa của các dân tộc thiểu số đang trở lại sau một thời gian, vì nhiều lý do đã không còn mang được những giá trị nguyên bản. Không chỉ là chuyện áo quần, mà còn cả chuyện kiến trúc nhà cửa, thói quen ứng xử, văn hóa ẩm thực… ai cũng nhận thấy thời gian qua đã ít nhiều phai phôi… Như nhà văn Raxun Gamzatop đã nói “Hãy đi đến tận cùng mảnh làng của mình, bạn sẽ gặp cả thế giới””.
Xã A Bung có diện tích 146,93 km2, chủ yếu là đồi núi nên mật độ dân số rất thấp. Điều kiện sinh sống của người dân nơi đây còn nhiều khó khăn. Cả xã có 7 thôn, gồm: A Bung, A Luông, Cu Tài 1, Cu Tài 2, La Hót, Ty Nê, Cợp...
Hiện nay, tại hầu hết các thôn đều có người dệt thổ cẩm, nhưng phát triển mạnh nhất vẫn là ở Cu Tài 1, Cu Tài 2 và Ty Nê.

Bình luận 1

Gửi bình luận
Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu
  • Tối thiểu 10 chữ
  • Tiếng Việt có dấu
  • Không chứa liên kết
Mã quốc duy

Mã quốc duy

Phải công nhận trang phục rất đẹp.

Có thể bạn quan tâm

VIDEO ĐANG XEM NHIỀU

Đọc thêm

Người dân A Dơi Đớ sửa soạn nhà cửa  /// THANH LỘC

Bây giờ tôi đã là người VN rồi nhé!

Lần đầu tiên sau hàng chục năm sống lay lắt, “vô thừa nhận” ở vùng biên giới Việt - Lào, 119 người dân ở bản A Dơi Đớ (xã A Dơi, H.Hướng Hóa, Quảng Trị) đã đón một mùa xuân... có quốc tịch.
 /// Văn Tiến

Học sinh tốt bụng

Cháu Nguyễn Huyền Trang đi chơi với bạn thì thấy chiếc ví, bên trong có 1,6 triệu đồng, một số giấy tờ, thẻ ngân hàng đứng tên Hoàng Anh Tú... nên đã gọi ba nhờ tìm người trả lại.