Việt Nam sớm mất 5 triệu việc làm ?

6 Thanh Niên
Công nghệ ngày càng phát triển, nhất là trong bối cảnh bùng nổ về trí tuệ nhân tạo, nên máy móc có thể thay thế con người trong nhiều phần việc, khiến nguy cơ thất nghiệp càng hiển hiện hơn.
Việc đầu tư máy móc, công nghệ hiện đại khiến VitaJean tương lai giảm hơn ngàn lao động /// Ảnh: T.Đức Việc đầu tư máy móc, công nghệ hiện đại khiến VitaJean tương lai giảm hơn ngàn lao động - Ảnh: T.Đức
Việc đầu tư máy móc, công nghệ hiện đại khiến VitaJean tương lai giảm hơn ngàn lao động
Ảnh: T.Đức
Ông Trần Anh Tuấn, Phó giám đốc Trung tâm dự báo nhu cầu nhân lực và thông tin thị trường lao động TP.HCM, cho hay nghiên cứu mới đây của Tổ chức Lao động quốc tế (ILO) chỉ ra rằng kỷ nguyên công nghệ bùng nổ làm gia tăng nguy cơ mất việc làm. Đã có cảnh báo về việc VN sẽ mất 5 triệu việc làm vào năm 2020 vì chất lượng nhân lực lao động chỉ đạt 3,79 điểm (thang điểm 10); đứng thứ 11/12 nước ở châu Á tham gia xếp hạng và số cạnh tranh nhân lực 4,3/10 điểm.
Ngoài ra, các chỉ số khác cũng rất thấp như năng lực cạnh tranh 4,3/10, xếp hạng 56/133 nước; tỷ lệ lao động qua đào tạo có bằng cấp/chứng chỉ trong năm 2015 chỉ đạt 20,3%. Nhân lực VN còn thiếu kỹ năng mềm như ngoại ngữ, công nghệ thông tin, kỹ năng làm việc nhóm, giao tiếp, tác phong công nghiệp và trách nhiệm, đạo đức nghề nghiệp.
Dự kiến, trong hai thập niên tới, khoảng 56% số lao động tại 5 quốc gia Đông Nam Á, trong đó có VN, có nguy cơ mất việc vì robot, đặc biệt là ngành may mặc.
Nghiên cứu của ILO chỉ ra riêng dệt may, da giày hiện đang là các ngành thâm dụng lao động nhiều nhất tại các quốc gia như Indonesia, VN và Campuchia, trong đó 86% công nhân ngành dệt may của VN, 64% của Indonesia và 88% công nhân của Campuchia sẽ phải đối mặt với nguy cơ mất việc làm của xu hướng tự động hóa.
Một số ngành khác như lái xe, công nhân xây dựng, công nhân chế biến, kỹ thuật cơ giới… có thể thấy tương lai nhân lực robot sẽ dần thay thế đa số những việc làm của người lao động giản đơn, sản xuất tập trung theo dây chuyền trong các nhà máy công nghiệp.
Việt Nam sớm mất 5 triệu việc làm ? - ảnh 2
Những cánh tay robot thay thế cho công nhân tại một công ty ở khu chế xuất Tân Thuận (Q.7, TP.HCM)
Ảnh: Hải Nam
86% lao động giản đơn sẽ bị thay thế
Thực tế, không còn là điều viễn cảnh xảy ra ở xứ người, nhiều doanh nghiệp (DN) VN thời gian qua đã đầu tư mạnh vào công nghệ và máy móc hiện đại, nên cũng giảm mạnh lực lượng lao động so với trước.
Ví dụ gần đây, Công ty TNHH Việt Thắng Jean (VitaJean) bắt đầu đẩy nhanh trang bị máy móc hiện đại trong ngành dệt may như máy kiểm soát khâu nguyên liệu; công nghệ tự động chải và cắt thay cho 80% lao động so với trước; thiết bị may, mỗi máy thay cho 3 - 5 công nhân; thiết bị may, cắt vải dùng tia laser giúp mỗi ca thay thế 36 người/máy; máy giặt khô lấy khí ô xy để tạo khí ozone… Ông Phạm Văn Việt, Tổng giám đốc VitaJean, cho biết: “Dự kiến, công nghệ máy móc sẽ giúp công ty thay thế 60 - 80% lao động so với trước. Điều này sẽ giúp công ty giảm số lượng công nhân từ con số 1.800 người xuống 1.250 người, rồi giảm còn 800 người và trong tương lai khi việc lắp đặt hoàn thành, công ty sẽ chỉ còn 450 lao động tay nghề cao”. Ông Việt tiết lộ sẽ hoàn tất việc lắp đặt dây chuyền vào năm 2019. Việc đầu tư này sẽ giúp VitaJean giảm giá thành 20% so với trước và dự tính trong vòng 5 năm, công ty sẽ thu hồi khoản đầu tư.
Tương tự, từ 6 - 7 năm nay, Công ty Namilux - chuyên sản xuất bếp gas, bắt đầu tự động hóa dây chuyền sản xuất, đem lại nhiều hiệu quả hơn làm thủ công. Nhờ đó, 2 người phụ trách dây chuyền có thể làm khối lượng công việc của 8 người trước đây. Thậm chí, mỗi chi tiết linh kiện nhỏ nhất cũng đã được máy làm thay. Ông Nguyễn Mạnh Dũng, Tổng giám đốc Công ty Namilux, cho biết: “Áp dụng công nghệ hiện đại thường giúp DN tiết kiệm 3 - 4 lần nhân công so với trước, thậm chí có một số ngành giảm gấp 10 lần. Nếu không giảm được nhiều nhân công thì coi như tự động hóa đã thất bại”. Theo ông Dũng, dù chi phí đầu tư máy móc khá cao nhưng yêu cầu tự động hóa là điều kiện bắt buộc trong cạnh tranh mà DN phải thực hiện nếu không muốn tụt hậu, phá sản.
Bà Đỗ Quỳnh Chi, Giám đốc Trung tâm nghiên cứu quan hệ lao động, dẫn số liệu từ ILO cho hay: “Đến năm 2050 có thể 86% lao động giản đơn ở VN thuộc các ngành như may mặc, da giày, lắp ráp điện tử… sẽ bị thay thế bởi máy móc”. Tuy nhiên theo bà Chi, việc thay thế này khác nhau ở từng DN bởi tùy theo mức độ đầu tư vốn, áp dụng công nghệ, máy móc.
Nâng cao tay nghề, kỹ năng mềm cho người lao động
PGS Vũ Quang Thọ, Viện trưởng Viện Công nhân, Công đoàn (Tổng liên đoàn Lao động VN), cho biết bản chất của các DN là tìm kiếm lợi nhuận nên khi thấy máy móc có những ưu thế đem lại nhiều lợi nhuận DN sẽ áp dụng. Trên thực tế, DN ngày càng sử dụng nhiều máy móc hiện đại để dần thay thế nhân công, lao động và VN cũng không cưỡng lại được xu thế này.
Về giải pháp hỗ trợ người lao động, ông Thọ cho hay cần phải nhanh chóng đào tạo nâng cao tay nghề người lao động để khi chuyển đổi sang máy móc, trang thiết bị hiện đại họ vẫn có thể tiếp cận, vận hành được. Nhà nước cần có chính sách, chế độ an sinh tốt cho người lao động, điều này cần thể hiện qua hành động chứ không chỉ bằng lời nói. Hệ thống công đoàn ở DN chính là nơi bảo đảm quyền lợi cho người lao động tốt nhất.
“Phải có sự ràng buộc, nhất là với DN có vốn đầu tư nước ngoài là khi đầu tư vào cần phải cam kết sử dụng bao nhiêu lao động, đồng thời phải nâng cao trình độ tay nghề cho lao động để khi chuyển đổi sang máy móc mới vẫn có thể vận hành được”, ông Thọ nói.
TS Nguyễn Đình Hòa, Trưởng khoa Lao động - Công đoàn (Đại học Tôn Đức Thắng), cho hay theo các DN, nhất là DN may mặc, thì hiện việc chuyển đổi máy móc chưa nhiều. Tuy nhiên xu thế sử dụng máy móc, công nghệ làm thay con người không chỉ riêng trong may mặc là việc đang diễn ra và không thể cưỡng lại được. Do đó, ngay trong lúc này phải có giải pháp đào tạo người lao động lên vị trí cao hơn khi chuyển đổi ngành nghề sử dụng máy móc, thiết bị.
Xu thế toàn cầu
Gần đây, tạp chí Forbes dẫn một số nghiên cứu khẳng định sự bùng nổ của công nghệ, nhất là sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo, khiến nhiều nước đứng trước nguy cơ đối mặt với tỷ lệ thất nghiệp cao do máy móc thay thế con người. Trong đó, VN cùng với Mexico, Indonesia thuộc nhóm đối mặt nguy cơ cao.
Thực tế, máy móc đã thay thế con người trong rất nhiều công việc. Trong ngành tài chính, nhiều hệ thống ngân hàng lớn tại Mỹ, Singapore... đã phát triển các điểm giao dịch tự động, thậm chí có thể tiến hành làm thủ tục cho vay, mở thẻ ngân hàng... chứ không chỉ gửi hay nhận tiền. Hồi tháng 2 vừa qua, truyền thông Mỹ đưa tin Tập đoàn Amazon dự kiến mở thêm 6 cửa hàng bán lẻ Amazon Go trong năm nay. Amazon Go là mô hình siêu thị bán lẻ tự động, loại bỏ hoàn toàn nhân viên bán hàng và đã được thử nghiệm cửa hàng đầu tiên. Từ vài năm qua, nhiều hệ thống bán lẻ của Mỹ như Walmart, CVS... hay các hệ thống siêu thị tại Úc cũng đã giảm bớt số nhân viên bán hàng, khách hàng có thể tự thanh toán với máy móc dưới sự giám sát của hệ thống cũng là máy móc. Tại Trung Quốc, các mô hình cửa hàng bán lẻ hoàn toàn tự động như BingoBox, F5 Future... cũng dần chứng minh hiệu quả. Tương tự, ở Singapore thì nhiều cửa hàng trang bị cả máy tự động nhận tiền và thối tiền để khách tự chọn mua hàng, thanh toán mà không cần nhân viên bán hàng.
Hồi cuối năm 2017, Tập đoàn tư vấn McKinsey (Mỹ) công bố kết quả nghiên cứu dự báo đến năm 2030, có thể 800 triệu việc làm trên toàn cầu sẽ bị thay thế bởi máy móc. Và hồi tháng 4, Tổ chức Hợp tác và phát triển kinh tế (OECD), có trụ sở đặt tại Pháp, công bố kết quả nghiên cứu chỉ ra nhiều ngành nghề có tỷ lệ công việc đứng trước nguy cơ bị thay thế rất cao.
Việt Nam sớm mất 5 triệu việc làm ? - ảnh 3
Tỷ lệ việc làm một số lĩnh vực có thể bị máy móc thay thế
Ảnh: OECD
Phát Tiến

Bình luận 6

Gửi bình luận
Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu
  • Tối thiểu 10 chữ
  • Tiếng Việt có dấu
  • Không chứa liên kết
Namlee

Namlee

Đó là xu thế của thời đại 4.0. Máy móc hạn chế được những rủi ro mà công nhân đem đến :
1 . Không cần đào tạo, không tăng lương, không tăng BHXH, các chi phí ẩn danh khác
2. Không sợ đối thủ cạnh tranh giành nhân lực
3. Không sợ biểu tình, lãn công, bãi công, đòi tăng lương thưởng.
4 . Không lo về các tai nạn, hoạt đông 24/7, không bị chế tài bởi luật người làm được hưởng lương .
5. Việc nâng cao công nghệ chỉ cần mua phần mềm tương thích và sử dụng ngay lập tức .
6. Đặc biệt khỏi lo thấp thỏm về nhân lực và tình trạng nhảy việc và đào tạo nâng cao.
Mỹ

Mỹ

Robot cũng không phải thần thánh gì đâu, nó có vai trò hỗ trợ để làm những việc cơ bản cấp thấp thôi, còn những việc quan trọng khác đôi khi không thể thay thế con người được. Vài năm trước, hãng Toyota phải thu hồi cả hàng trăm ngàn chiếc ô tô trên toàn cầu để khắc phục sửa chữa, cũng vì đã quá tin tưởng vào robot mà ra.
Nam Thiên

Nam Thiên

Những công việc mang tính kỹ năng sẽ có nguy cơ bị ảnh hưởng mạnh, nhưng nhiều công việc mới cũng sẽ xuất hiện. Người lao động, đặc biệt là tuổi trẻ phải chủ động thích nghi với tình huống của nhiều công việc: làm trước, học sau, không ỷ lại vào bằng cấp hoặc kiến thức đã học. Truyền thông xã hội đóng vai trò rất quan trọng trong việc tạo ra tư tưởng chủ động, nhạy bén và sẵn sàng chấp nhận cái khó, mạo hiểm và sai lầm trong khởi nghiệp.
Minh Thuận

Minh Thuận

Như vậy với công nghệ tân tiến giúp doanh nghiệp tránh được khoản đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp=> tiết kiệm được tài chính cho DN.
Nguyen Trong Hau

Nguyen Trong Hau

Dù nâng cao tay nghề cho người lao động thì vẫn phải cho nhiều người nghỉ việc vì bản chất tự động hóa sản xuất là như thế. Ví dụ một phân xưởng sản xuất có 600 công nhân, tự động hóa thì chỉ cần 6 CN kiểm soát máy móc là xong. Như vậy dù 594 người còn lại có được nâng cao tay nghề thì vẫn phải cho nghỉ vì không thể có chỗ đứng cho tất cả mọi người. Do đó chỉ còn mở rộng sản xuất nhưng vẫn không khả thi vì máy móc thay thế con người và cũng nâng cao năng suất hơn. Số người dôi dư ra sẽ chuyển sang các ngành dịch vụ nhưng quá nhiều thì các ngành này cũng không hấp thu được hết. Còn khởi nghiệp hiện nay ở VN nói thẳng ra chỉ có một số người làm được thôi, đa phần là làm những công việc nhỏ lẻ buôn bán lòng vòng, may ra đủ tiền trả tiền thuê mặt bằng là tốt rồi. Hơn nữa ai cũng khởi nghiệp thì lấy ai tiêu thụ, chẳng hạn như trà sữa, nhà nhà bán trà sữa và khẩu vị thì thay đổi theo thời gian. Do đó chỉ còn cách mở rộng thị trường ra bên ngoài, tạo ra nhiều ngành mới, và quân đội là nơi thu hút rất nhiều lao động mà muốn quân đội có việc làm thì phải có thị trường cho quân đội.
tran van tâm

tran van tâm

Tình trang thất nghiệp sẽ ảnh hưởng xấu đến an ninh trật tự. Nhất là nạn trộm cướp ngày càng hoàng hành khắp nơi. Thật nguy hiểm cho người lương thiện !
Xem thêm bình luận

Có thể bạn quan tâm

VIDEO ĐANG XEM NHIỀU

Đọc thêm