Thứ trưởng Bộ GD-ĐT: ‘Đại học không phải là chỗ để học đại'

ảnh: b.k

GS-TS Lê Quân, Thứ trưởng Bộ GD-ĐT nêu quan điểm về chi phí học tập và chất lượng đầu ra học đại học (ĐH) tại Hội nghị tuyển sinh ĐH do Bộ GD-ĐT tổ chức ngày 20.4 tại TP.HCM.

4 năm học tập với chi phí không nhỏ

GS-TS Lê Quân dẫn dữ liệu của Bộ Nội vụ cho biết thu nhập bình quân của người lao động năm 2025 khoảng 8-9 triệu đồng mỗi tháng. Trong khi thống kê sơ bộ học phí và các chi phí khác cho thấy một sinh viên tiêu tốn không dưới 100 triệu đồng mỗi năm. Ông nhìn nhận việc lo cho con học ĐH hiện là áp lực không nhỏ với người lao động. 

Ông Quân nói: "ĐH không phải là chỗ để học đại". Ông nhấn mạnh: "Bây giờ chi phí học tập ngày càng lớn và 4 năm học tập với chi phí không nhỏ. Nếu ra trường công việc không đáp ứng lực, đặc biệt là không thích ứng được với sự biến đổi của công nghệ thì rõ ràng chúng ta sẽ có những hệ lụy rất lớn về một lực lượng lao động không có chất lượng trong một thời gian không xa".

Vì vậy, GS-TS Lê Quân nhấn mạnh đến yếu tố chất lượng đầu ra trong đào tạo ĐH. Ông nói: "Đến lúc nào đó chúng ta chỉ có thể nói đến những giá trị khác ngoài chất lượng bởi vì chất lượng là điều đương nhiên, không đảm bảo chất lượng thì sẽ có những cái khó khăn và không được thừa nhận. Và chất lượng trong bối cảnh thị trường lao động thay đổi, công nghệ thay đổi rất nhanh áp lực rất lớn đến chúng ta".

ảnh: hà ánh

"Cần tuyển đúng người, đào tạo đúng người và tạo cơ hội việc làm đúng người"

Ông Quân nêu quan điểm của lãnh đạo Bộ và của cá nhân là phải nâng chuẩn chất lượng. Ông cho rằng tuyển sinh cần làm sao chuẩn đầu vào tốt lên, nhưng dần dần phải hướng đến chuẩn đầu ra cao hơn. Chuẩn đầu ra cao hơn thì được đánh giá bởi thị trường lao động trong nước và quốc tế.

"Vì những cái đó sẽ đảm bảo cho chúng ta tốt hơn và để loại bỏ điều mà rất nhiều người cho rằng chưa bao giờ thấy học ĐH hay học thạc sĩ ở nước chúng ta dễ như vậy. Nếu mà dễ như vậy, không vất vả thì rõ ràng là tương lai việc làm cũng sẽ khó khăn. Chúng ta cần phải có trách nhiệm hơn với ngành và với xã hội", ông chia sẻ với đại diện các cơ sở đào tạo ĐH tại hội nghị.

Nhấn mạnh yếu tố trách nhiệm, Thứ trưởng Lê Quân cho rằng cần tuyển đúng người, đào tạo đúng người và tạo cơ hội việc làm đúng người. "Tỷ lệ việc làm sau khi đào tạo mà chúng ta nêu nhiều khi chưa thực sự đầy đủ và không phản ánh hết vấn đề. Vì thế, thời gian tới, ngành giáo dục sẽ phối hợp Bộ Công an đồng bộ dữ liệu, ghi nhận thông tin từ lúc sinh viên nhập học đến khi tốt nghiệp, đóng bảo hiểm xã hội. Khi đó, sẽ thấy rõ được trách nhiệm của cơ sở đào tạo với người học', ông Quân nhấn mạnh.

Thạc sĩ dần được xem như trợ giảng

Chia sẻ trong hội nghị tuyển sinh, Thứ trưởng Bộ GD-ĐT cũng nêu bật điểm mới trong cách thức xác định chỉ tiêu tuyển sinh theo quy định mới vừa được ban hành. Ông nói: "Quy định có nhiều điểm mới, theo quan điểm mới. Trong đó, một sự thay đổi cơ bản là cách xác định giảng viên và hệ số quy đổi".

Theo ông, thạc sĩ là chỉ được tính hệ số quy đổi 0,75. Về nguyên tắc, thạc sĩ cũng sẽ dần dần hạn chế, với vai trò như là trợ giảng trong hệ thống. Do đó, những cơ sở giáo dục mà đang có số lượng thạc sĩ lớn, quy mô tuyển sinh dựa vào số lượng thạc sĩ lớn thì sẽ phải điều chỉnh và tính toán về mặt đội ngũ thời gian tới. Nếu không, đến một thời điểm nào đó, chỉ tiêu tuyển sinh sẽ bị hạn chế nhiều.

Nói thêm về định hướng thay đổi này, Thứ trưởng Bộ GD-ĐT nói: "Bài toán này chúng ta cũng thấy rõ bởi ĐH dần dần định hướng đổi mới sáng tạo. Thầy cô phải có khả năng tư duy tổng hợp, tư duy nghiên cứu và tư duy khoa học và đổi mới sáng tạo".