Thực phẩm chức năng hóa thành... tiên dược

Thức ăn biến thành… thuốc tiên

Gần đây, trên thị trường xuất hiện một loại TPCN có tên Collagenaid được giới thiệu như một loại tiên dược khiến nhiều người đổ xô mua. Cụ thể, theo lời quảng cáo của nhân viên bán hàng, chỉ cần một ngày uống 2 gói, mỗi gói 2g, Collagenaid sẽ giúp chị em trẻ tuổi có làn da sáng mịn, săn chắc; còn các chị “có tuổi” sẽ loại được các vết nhăn quanh trán, khóe mắt, miệng, cổ, tay, gót chân và giúp tóc, móng tay chắc khỏe, bóng đẹp.

Thậm chí, khớp, xương sẽ chắc khỏe, dẻo dai và mông, ngực, gò má, cằm… sẽ không bị chảy xệ nếu được bổ sung collagen hằâng ngày. Những lời quảng cáo “trên cả tuyệt vời” về tác dụng của collagen cùng với những giải thích khoa học về sự cần thiết của collagen (một trong những thành phần của làn da) đối với làn da đã khiến cho nhiều người tin rằng “ăn gì bổ nấy”. Nghĩa là người uống collagen sẽ bổ sung được lượng collagen bị mất, làn da sẽ luôn tươi trẻ. Và vì thế, dù giá tới 900.000 đồng/hộp mà hàng vẫn “đắt như tôm tươi”.

Ảnh: Đào Ngọc Thạch

Theo ghi nhận của chúng tôi, tại nhiều hiệu thuốc và thẩm mỹ viện ở TP.HCM bày bán các loại TPCN, được người bán giới thiệu như thuốc “tiên”, có tác dụng thần kỳ. Cứ ngỡ họ là bác sĩ nói đâu đúng đó, nên nhiều chị em phụ nữ đã không tiếc tiền mua. “Đây là tảo Spirulina Selen, Blubio… sẽ giúp người dùng không bị nám da khi ra nắng. Sản phẩm được chiết xuất từ nhau thai cừu sẽ mang lại sức sống mới cho da, làm mờ vết tàn nhang, vết nám, vết thâm, vết nhăn… Chị em chỉ cần dùng hằng ngày sẽ có một làn da trắng hồng như ý, rút ngắn thời gian đến thẩm mỹ viện chăm sóc da, vừa tốn tiền, vừa mất thời gian!” - một nhân viên tư vấn thẩm mỹ tại một thẩm mỹ viện ở Q.1, TP.HCM thuyết phục khi chúng tôi đến xem hàng.

Tương tự, nhiều đơn vị còn đánh vào tâm lý của cả hai giới như: mặt hàng TPCN chế biến từ nấm linh chi, đông trùng hạ thảo, sâm… được quảng bá giúp “cải lão hoàn đồng” cho cả nam lẫn nữ. Đối với nữ giới sẽ mang lại nét trẻ trung, còn đối với nam giới sẽ cải thiện hữu hiệu đời sống tình dục. 

Coi chừng “thuốc tiên” trở thành “độc dược”

	Chẳng có loại TPCN nào có thể giúp con người chống lại “quy luật của tự nhiên”, người trẻ trẻ mãi, còn người già được cải lão hoàn đồng. Đa số trường hợp các TPCN đều chỉ có tác dụng hỗ trợ, bồi dưỡng, tăng cường…” Bác sĩ Đào Thị Yến Thủy, Trung tâm Dinh dưỡng TP.HCM

Khi nhắc đến collagen, chị Thu (ở Q.5, TP.HCM) vẫn chưa hết ấm ức: “Tôi hối hận vì tốn 5,4 triệu đồng mua mặt hàng này về uống, cộng thêm 3,6 triệu đồng tiền đắp mặt nạ collagen trong ba tháng nhưng da chẳng cải thiện được bao nhiêu. Bức xúc, tôi phản ảnh lại spa thì họ bình thản trả lời: “Cô dùng mới có ba tháng thì sao có kết quả như ý được, chừng ấy chỉ như “muối bỏ bể” thôi, phải dùng lâu dài cơ. Tôi hỏi lại vậy dùng bao nhiêu mới đạt được hiệu quả như lời quảng cáo thì họ không trả lời được”.

Còn chị Mai (ở Q.8), sau khi dùng các “tiên dược” TPCN một thời gian thì phải… vào bệnh viện mổ bệnh sỏi thận. Theo chị Mai, trước đó, chị đã dùng TPCN bổ sung vitamin C, vitamin E trong một thời gian dài, theo lời quảng cáo thì mặt hàng này sẽ giúp làm đẹp da, tăng cường sức đề kháng, duy trì tuổi thanh xuân. Nhưng không hiểu sao chị dùng một thời gian thì sỏi thận tích tụ nhiều đến nỗi phải đi mổ.  

Chọn mua thực phẩm ăn kiêng - Ảnh: Đào Ngọc Thạch

Nói về tác dụng của collagen, bác sĩ Phạm Xuân Khiêm, Trưởng khoa Thẩm mỹ, Bệnh viện Vạn Hạnh (TP.HCM) cho biết: collagen là một loại protein, nằm ở lớp hạ bì của da có tác dụng giúp da vừa căng vừa đàn hồi. Các sợi nguyên bào nằm trong lớp hạ bì có khả năng sản xuất collgen thay thế những sợi đã già nua hoặc đứt gãy. Vì thế, khi trẻ làn da không có nếp nhăn. Nhưng càng lớn tuổi, lượng collagen trong da bắt đầu giảm dần cùng với tác động bệnh tật, ô nhiễm môi trường, ánh nắng mặt trời… khiến lượng collagen bị hủy hoại thêm, làn da trở nên khô và nhăn dần.

Từ đó, nhiều người nghĩ đơn giản rằng “thiếu thì phải bù”, tức là uống collagen để bù lượng  collagen đã mất, như vậy sẽ cho làn da ưng ý. Nhưng thực chất không phải vậy, collagen là một protein, khi uống vào dạ dày sẽ bị các dịch tiêu hóa biến đổi, “băm nhỏ” để tạo ra những dưỡng chất nuôi cơ thể và chịu sự “phân công” của cơ thể, chất đạm này có thể “chạy” đến vị trí mà chủ nhân hoàn toàn không mong muốn như... vòng hai chẳng hạn. Lúc đó, xem như chúng đang trở thành mỡ dự trữ dưới da bụng, chứ không phải bổ da mặt như nhiều người nghĩ. Thậm chí, có trường hợp dư quá, chúng chạy đến “định cư” ở ruột gây nên tình trạng gan nhiễm mỡ… và như thế, uống collagen không có tác dụng mấy đến việc tạo làn da đẹp cũng như xóa nếp nhăn.

Nhiều đơn vị còn lập các website quảng cáo như: chị em không có thời gian chăm sóc da hoặc ăn, uống nhiều trái cây tươi mà muốn có được làn da đẹp thì hãy dùng thực phẩm A.... A... kết hợp được 17 loại thành phần chiết xuất từ hoa quả và thực vật khác nhau có nguồn gốc ở khắp nơi trên toàn thế giới, có hơn 200 chất chống oxy hóa nên giúp trẻ mãi…

Bác sĩ Đào Thị Yến Thủy, Trung tâm Dinh dưỡng TP.HCM cũng khẳng định: chẳng có loại TPCN nào có thể giúp con người chống lại “quy luật của tự nhiên”, người trẻ trẻ mãi, còn người già được cải lão hoàn đồng. Đa số các TPCN đều chỉ có tác dụng hỗ trợ, bồi dưỡng, tăng cường… Mọi người không nên tin vào tác dụng quá mức thần kỳ như trong một số lời quảng cáo để dẫn đến tình trạng tiền mất tật mang. Đặc biệt, việc bổ sung các loại vitamin cũng cần cẩn trọng, nhất là đối với vitamin C vì đây là loại có tính acid nên có thể làm giảm độ pH của nước tiểu và gây ra sỏi thận trên một số cơ địa thuận lợi. Nhiều nghiên cứu còn cho biết việc sử dụng vitamin C liều cao và kéo dài có thể gây thiếu vitamin B12 và gây ra chứng thiếu máu hồng cầu to.

Nhu cầu vitamin C trung bình một người một ngày là 100 mg, không có dự trữ trong cơ thể nên phải cung cấp hằng ngày, do đó người dùng cần xem kỹ hàm lượng vitamin C có trong các loại thuốc để bổ sung phù hợp. Tốt nhất, người tiêu dùng nên dùng thử sản phẩm từ ít một để xem cơ thể mình có phù hợp với loại thực phẩm này không. Nếu thấy có gì khó chịu hay có rối loạn, bất thường gì thì nên ngưng sử dụng ngay. Những người có bệnh lý sẵn như bệnh tim mạch, cao huyết áp, suy gan, suy thận, đái tháo đường… cần hỏi ý kiến bác sĩ điều trị và bác sĩ dinh dưỡng trước khi dùng.

Theo các chuyên gia về dinh dưỡng, thẩm mỹ, không hề có một loại thực phẩm “tiên” nào cả, mà chỉ có một chế độ ăn đủ chất, uống đủ nước, ăn nhiều rau, quả tươi, ngủ đủ giấc, cộng với cuộc sống thường xuyên tập luyện thể thao giúp tinh thần sảng khoái yêu đời sẽ góp phần làm chậm quá trình lão hóa.

Cẩm Nhi