Trải theo các diễn biến của lịch sử chinh phục và đô hộ thuộc địa, người da đỏ và người bản xứ ở khắp châu Mỹ dần đã trở thành vấn đề chính trị xã hội đối với mọi quốc gia chứ không chỉ Bolivia. Nhưng trước Bolivia, ở tất cả các nơi khác mới chỉ thấy có chuyện chính phủ ở đó động chạm rất thận trọng và hiếm hoi tới việc giải quyết vấn đề này. Thỉnh thoảng đây đó có lời xin lỗi, có hình thức và mức độ bồi thường, có việc dành cho quyền tự trị nhất định. Nhưng ở Bolivia bây giờ mới có chuyện để người da đỏ bản xứ tự cai trị.
Chuyện này ở Bolivia có nguyên nhân rất cơ bản ở thực tế vị tổng thống của họ, ông Evo Morales, là người da đỏ bản xứ đầu tiên trở thành người đứng đầu nhà nước. Đối với tất cả những người tiền nhiệm của ông Morales và cả những vị tổng thống sau này không phải là người da đỏ bản xứ thì việc dành cho người da đỏ quyền tự cai trị chắc chắn sẽ khó khăn hơn nhiều.
Điều đáng chú ý ở tiền lệ lịch sử này là trao quyền tự cai trị nhưng không có nghĩa là ly khai; phi tập trung quyền lực nhưng không có nghĩa là cát cứ. Việc giải quyết các mặt đối lập này hoàn toàn chẳng dễ dàng, không chỉ có ở Bolivia và sẽ trở thành thách thức lớn trong thời gian tới đối với sự gắn kết xã hội nội bộ ở đất nước này và đối với cá nhân Tổng thống Morales cũng như cho thấy việc trao quyền này rồi đây trở thành động lực mới hay cản trở sự phát triển chung của cả đất nước.
Tiền lệ ở Bolivia liệu có sớm trở thành thông lệ trên châu lục hay không phụ thuộc trước hết và quyết định nhất vào việc chính phủ của Tổng thống Morales có xử lý thành công và êm thắm thách thức mới đó hay không.
Thảo Nguyên
Bình luận (0)