Tiêu dùng thông minh trước 'ma trận' thông tin về chất lượng sản phẩm sức khỏe

Tìm thông tin dễ, hiểu đúng mới khó

"Mắt đỏ nên dùng thuốc gì?", "Thuốc nhỏ mắt nào tốt?", "Có nên dùng lại loại thuốc cũ?"... Chỉ với vài từ khóa, người dùng có thể tiếp cận hàng trăm kết quả từ công cụ tìm kiếm, mạng xã hội hay các phiên livestream. Chưa bao giờ việc tìm kiếm thông tin về thuốc và sản phẩm chăm sóc sức khỏe lại dễ dàng như hiện nay.

Bên cạnh công dụng, nhiều người còn quan tâm đến xuất xứ, tiêu chuẩn chất lượng và thông tin trên bao bì sản phẩm. Những thuật ngữ như GMP, WHO-GMP hay FDA ngày càng xuất hiện nhiều và trở thành căn cứ tham khảo của không ít người tiêu dùng.

Việc chủ động tìm hiểu thông tin là tín hiệu tích cực. Tuy nhiên, giữa những thông tin chính thống với chia sẻ cá nhân hay lời khuyên chưa được kiểm chứng, không ít người lại tự mua thuốc, sử dụng đơn thuốc cũ hoặc làm theo kinh nghiệm trên mạng khi chưa xác định đúng nguyên nhân bệnh.

Cùng với đó, một bộ phận người tiêu dùng có xu hướng ưu tiên các sản phẩm nhập khẩu hoặc hàng xách tay vì cho rằng chất lượng sẽ tốt hơn, hoặc mặc nhiên xem những thuật ngữ như GMP, WHO-GMP, FDA là "bảo chứng" tuyệt đối cho hiệu quả của sản phẩm, mà quên mất yếu tố cốt lõi: tính tương thích với đặc điểm sinh lý của cơ thể.

ẢNH: H.T

Đừng để những hiểu lầm dẫn đến điều trị sai

Ở góc độ quản lý, không tồn tại một hệ thống tiêu chuẩn hay cơ quan quản lý duy nhất được xem là "thước đo" chung cho toàn thế giới. Mỗi quốc gia hoặc khu vực đều xây dựng khung pháp lý và tiêu chuẩn đánh giá dựa trên điều kiện thực tế, trình độ phát triển y tế cũng như nhu cầu chăm sóc sức khỏe của người dân. Do đó, xuất xứ địa lý, cơ quan quản lý hay các tiêu chuẩn áp dụng chỉ là những yếu tố tham khảo trong quá trình đánh giá sản phẩm, chứ không nên được xem là căn cứ duy nhất để khẳng định chất lượng hoặc mức độ phù hợp. Chất lượng và độ tin cậy của một sản phẩm vẫn cần được xem xét dựa trên các bằng chứng khoa học, dữ liệu về chất lượng, an toàn và hiệu quả, đồng thời phải đáp ứng đầy đủ các quy định của cơ quan quản lý tại thị trường lưu hành.

Bên cạnh đó, việc lựa chọn thuốc vẫn cần dựa trên tình trạng bệnh, phù hợp với thể trạng và tư vấn chuyên môn để tránh những quyết định thiếu phù hợp.

"Không phải thuốc nhỏ mắt nào cũng giống nhau và cũng không phải mắt đỏ nào cũng là đau mắt đỏ". Theo BS.CKII Nguyễn Thành Luân, Khoa Mắt, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM, đây là một trong những hiểu lầm phổ biến nhất trong quá trình khám và điều trị. Nhiều người chỉ thấy mắt đỏ, cộm hoặc chảy ghèn đã tự mua thuốc nhỏ mắt về sử dụng mà không biết những triệu chứng này có thể xuất phát từ nhiều bệnh lý khác nhau, từ viêm kết mạc, viêm giác mạc đến glôcôm cấp hay chấn thương mắt. Nếu tự điều trị theo cảm tính dễ khiến bệnh diễn tiến nặng hơn và bỏ lỡ thời gian vàng điều trị.

Một sai lầm phổ biến khác là tự ý dùng thuốc nhỏ mắt chứa corticoid. Việc này có thể che lấp triệu chứng, làm nặng thêm các bệnh nhiễm trùng và tăng nguy cơ biến chứng nếu sử dụng kéo dài.

Bên cạnh đó, việc nhỏ mắt bằng các mẹo dân gian như nước lá, nước muối tự pha hay các dung dịch không bảo đảm vô khuẩn hoàn toàn không có tác dụng điều trị, ngược lại còn làm tăng nguy cơ nhiễm trùng và tổn thương bề mặt nhãn cầu.

Lời khuyên tiếp cận thông tin khách quan

Để hạn chế những sai lầm không đáng có, bác sĩ khuyến cáo người dân chỉ sử dụng thuốc và các sản phẩm chăm sóc sức khỏe khi xác định đúng mục đích sử dụng, ưu tiên lựa chọn sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, được cơ quan quản lý có thẩm quyền cấp phép lưu hành và mua tại các cơ sở y tế hoặc nhà thuốc uy tín.

Theo bác sĩ, điều quan trọng không chỉ là lựa chọn sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng hay đáp ứng các tiêu chuẩn chất lượng, mà còn là sử dụng đúng chỉ định, đúng thời điểm và phù hợp với từng tình trạng sức khỏe cụ thể. Việc thăm khám và tham khảo ý kiến của nhân viên y tế khi có dấu hiệu bất thường là cần thiết để đảm bảo hiệu quả điều trị và hạn chế những rủi ro không đáng có.