Tìm hài cốt liệt sĩ ở Công viên Lê Thị Riêng:: Dùng radar xuyên đất dò dấu tích

Radar xuyên đất kết hợp đo ảnh điện

Theo kế hoạch, từ ngày 15 - 18.6, lực lượng tham gia nhiệm vụ khảo sát, thăm dò tìm mộ liệt sĩ gồm Bộ Tư lệnh TP.HCM, lực lượng công binh, nhân viên bản đồ, các chuyên gia, nhân chứng cùng đơn vị chuyên môn thuộc Trường ĐH Khoa học tự nhiên, Trường ĐH Bách khoa (Đại học Quốc gia TP.HCM), Viện Thiết kế thuộc Tổng cục Hậu cần - Kỹ thuật và Binh chủng Công binh.

Báo cáo tại thực địa, thiếu tá Bùi Tấn Phát, Ban tác huấn Bộ Tư lệnh TP.HCM, cho biết qua quá trình khảo sát, lực lượng chức năng xác định có 3 khu vực trọng điểm cần chú ý trong khuôn viên công viên.

ẢNH: NGỌC DƯƠNG

Theo kế hoạch, khu vực 1, tức vị trí A trên sơ đồ, có tâm tham chiếu tọa độ 10.78462, 106.66466, diện tích khoảng 800 m². Khu vực 2, vị trí B, có tâm tham chiếu tọa độ 10.78393, 106.66458, diện tích khoảng 1.200 m². Khu vực 3, vị trí C, có tâm tham chiếu tọa độ 10.78433, 106.66443, diện tích khoảng 500 m².

Việc xác định các khu vực này dựa trên nhiều nguồn thông tin, trong đó có ảnh tư liệu, không ảnh cũ, dấu vết địa hình, thông tin nhân chứng và phân tích của nhóm nghiên cứu hỗ trợ công tác tìm kiếm. Các vị trí được khoanh vùng không chỉ để tìm kiếm trực tiếp, mà còn nhằm kiểm tra dấu hiệu bất thường dưới lòng đất, qua đó thu hẹp phạm vi nếu cần triển khai khai quật.

Trong đợt khảo sát này, nhóm chuyên môn của Trường ĐH Khoa học tự nhiên sử dụng 2 phương pháp chính là radar xuyên đất và đo ảnh điện.

PGS-TS Lê Văn Anh Cường, Trưởng bộ môn vật lý địa cầu, Khoa Vật lý - Vật lý kỹ thuật, cho biết tổ khảo sát huy động 12 người cùng 3 thiết bị, gồm 2 máy radar xuyên đất và 1 máy đo ảnh điện. Theo PGS-TS Cường, radar xuyên đất hoạt động bằng cách phát sóng điện từ xuống lòng đất, khi gặp dị vật hoặc khu vực có tính chất bất thường, sóng sẽ phản xạ trở lại và được thiết bị ghi nhận. Từ dữ liệu này, nhóm nghiên cứu phân tích các lát cắt để tìm ra những vị trí có dấu hiệu dị thường.

ẢNH: THÚY LIỄU

Tuy nhiên, ông Cường nhấn mạnh thiết bị không thể khẳng định ngay dị thường đó là hài cốt liệt sĩ. Một vị trí bất thường dưới lòng đất có thể là rãnh mộ, nhưng cũng có thể là hố sụt, đường ống, cáp ngầm hoặc công trình cũ. Vì vậy, phương pháp này chủ yếu giúp khoanh vùng nghi vấn, tiết kiệm thời gian và công sức cho các bước thám sát, khai quật sau này.

Để tăng độ tin cậy, nhóm sẽ quét toàn bộ khu vực nghiên cứu theo các tuyến đo, sau đó dựng dữ liệu thành mô hình 3D. Bên cạnh radar xuyên đất, phương pháp ảnh điện được sử dụng nhằm khảo sát sâu hơn, bổ sung thông tin ở những tầng đất mà radar khó tiếp cận. Việc kết hợp hai phương pháp nhằm bao phủ tốt hơn khu vực cần nghiên cứu.

PGS-TS Lê Văn Anh Cường cho biết nhóm dự kiến hoàn tất việc đo radar xuyên đất trong 1 - 2 ngày, tùy điều kiện thực địa. Phương pháp ảnh điện cần nhiều thời gian và nhân lực hơn, có thể mất khoảng 2 ngày. Những vị trí có nhiều công trình, cây xanh, hồ nước hoặc vật cản sẽ gây khó khăn cho quá trình đo đạc và phân tích tín hiệu.

ẢNH: NGỌC DƯƠNG

Nếu tìm thấy mộ liệt sĩ sẽ đề xuất xây khu tưởng niệm

Trước đó ngày 8.6, tại hội thảo về xác minh, kết luận thông tin mộ liệt sĩ tập thể được an táng tại khu vực Nghĩa địa Chí Hòa - Chợ Quán, nay là khu vực Công viên Lê Thị Riêng, do Ban Chỉ đạo 515 quốc gia tổ chức, thiếu tướng Trần Chí Tâm, Phó chính ủy Quân khu 7, Trưởng ban Chỉ đạo 515 Quân khu 7, cho biết nhiều nguồn tư liệu lịch sử cho thấy sau các đợt chiến đấu ác liệt trong Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968, nhiều cán bộ, chiến sĩ cách mạng hy sinh được chôn cất tập trung tại Nghĩa địa Đô Thành, còn gọi là Nghĩa địa Chí Hòa. Qua nghiên cứu, khảo sát bước đầu, các lực lượng đã khoanh vùng một số khu vực nghi vấn với độ tin cậy ngày càng cao.

Đáng chú ý, Quân khu 7 đề xuất nếu phát hiện hài cốt nhưng chưa xác định được danh tính, cần nghiên cứu phương án xây dựng công viên nghĩa trang hoặc khu tưởng niệm ngay trong khuôn viên Công viên Lê Thị Riêng nhằm tạo không gian văn hóa - tâm linh trang trọng, để những người đã khuất được yên nghỉ tại nơi họ ngã xuống.

Cũng tại hội thảo, Phó thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà đánh giá, các nguồn tài liệu lưu trữ của VN, hệ thống bản đồ, ảnh tư liệu, kho ảnh quân sự do phía Mỹ giải mật và cung cấp, lời kể của nhân chứng từ hai phía chiến tuyến, cùng kết quả khảo sát, đối chiếu thực địa đã cho thấy sự tương đồng đáng chú ý về địa điểm, thời gian, diễn biến trận đánh và việc chôn cất tập thể cán bộ, chiến sĩ hy sinh trong Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968.

Trên cơ sở đó, Phó thủ tướng kết luận đã có đầy đủ cơ sở lịch sử, khoa học, pháp lý và thực tiễn để khẳng định độ tin cậy cao về khu mộ liệt sĩ tập thể tại Công viên Lê Thị Riêng; đủ điều kiện triển khai khảo sát chuyên sâu, tìm kiếm và khai quật.

Phó thủ tướng yêu cầu thời gian tới tập trung xác định chính xác vị trí mộ tập thể, tổ chức khảo sát, tìm kiếm, khai quật, quy tập hài cốt liệt sĩ; đồng thời thực hiện giám định ADN càng nhanh càng tốt, từng bước đưa các anh hùng liệt sĩ trở về quê hương, gia đình và đồng đội. Toàn bộ phương án phải được xây dựng sớm, triển khai khai quật chậm nhất đầu tháng 7.2026.