Hàng trăm nghìn gia đình được tiếp sức
Thời gian qua, Nhà nước bố trí nguồn vốn cho vay theo nhu cầu của học sinh, sinh viên (HSSV), đồng thời thực hiện cấp bù chênh lệch lãi suất và phí quản lý để NHCSXH triển khai các chương trình tín dụng.
Hiện chính sách được thực hiện qua chương trình tín dụng HSSV theo Quyết định 157/2007/QĐ-TTg, Quyết định 05/2022/QĐ-TTg và chương trình tín dụng đối với HSSV, học viên thạc sĩ, nghiên cứu sinh các ngành khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán theo Quyết định 29/2025/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ.
Theo báo cáo của Bộ Giáo dục và Đào tạo, đến ngày 31.7.2026, tổng doanh số cho vay chương trình HSSV theo Quyết định 157 và Quyết định 05 đạt 92.556 tỉ đồng; doanh số thu nợ đạt 68.550 tỉ đồng. Dư nợ đạt 23.993 tỉ đồng, với 347.631 hộ gia đình vay vốn.
Quy mô này cho thấy tín dụng chính sách đã trở thành một trong những nguồn lực hỗ trợ người học và gia đình trang trải học phí, chi phí học tập, sinh hoạt. Với những gia đình còn khó khăn, nguồn vốn giúp giảm áp lực tài chính, hạn chế nguy cơ người học phải gián đoạn việc học vì thiếu kinh phí.
Đáng chú ý, chất lượng tín dụng tiếp tục được kiểm soát. Chương trình cho vay HSSV theo Quyết định 157 có tỷ lệ nợ quá hạn chỉ 0,27% tổng dư nợ.
Tại phiên giải trình do Quốc hội tổ chức ngày 20.9, Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Thị Bích Ngọc cũng đánh giá các chương trình tín dụng hỗ trợ HSSV đạt kết quả tích cực. Theo số liệu được nêu tại phiên giải trình, đến cuối tháng 6.2026, dư nợ chương trình tín dụng HSSV trên 24.000 tỉ đồng nhưng tỷ lệ nợ quá hạn chỉ 0,27%.
Không chỉ hỗ trợ HSSV có hoàn cảnh khó khăn, chính sách tín dụng đang được mở rộng theo hướng gắn nguồn lực tài chính với nhu cầu phát triển nguồn nhân lực trong những ngành, lĩnh vực then chốt.
Quyết định 29/2025/QĐ-TTg quy định chính sách tín dụng đối với HSSV, học viên thạc sĩ và nghiên cứu sinh theo học các ngành STEM. Nguồn vốn nhằm hỗ trợ người học trang trải học phí, sinh hoạt phí và các chi phí học tập khác trong thời gian đào tạo.
Đến ngày 31.7.2026, tổng doanh số cho vay của chương trình đạt 429 tỉ đồng; dư nợ gần 425 tỉ đồng với 6.305 hộ gia đình vay vốn. Dự kiến đến cuối năm 2026, dư nợ chương trình đạt 855 tỉ đồng, tăng 139,5% so với năm 2025.
Đáng chú ý, chương trình chưa phát sinh nợ quá hạn và nợ khoanh.
Kết quả bước đầu cho thấy người học STEM đã tiếp cận nguồn tín dụng ưu đãi phục vụ học tập, nghiên cứu. Đây cũng là nguồn lực hỗ trợ đào tạo nhân lực trong các lĩnh vực có vai trò ngày càng quan trọng đối với khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và quá trình phát triển kinh tế.
Để chính sách đến được nhiều người học hơn
Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, các chương trình tín dụng được triển khai thông qua hệ thống NHCSXH, chính quyền địa phương và cơ sở đào tạo. Công tác tuyên truyền, phổ biến chính sách giúp người học thuộc đối tượng thụ hưởng nắm được thông tin và thực hiện thủ tục vay vốn khi có nhu cầu.
Tuy nhiên, một trong những vấn đề đặt ra hiện nay là chưa xác định chính xác tỷ lệ người học đã được vay trên tổng số người đủ điều kiện hoặc có nhu cầu vay vốn. Do đó, việc đánh giá mức độ tiếp cận chính sách chủ yếu dựa trên doanh số cho vay, dư nợ và số khách hàng còn dư nợ.
Bộ Giáo dục và Đào tạo cho biết sẽ tiếp tục phối hợp với NHCSXH và các cơ quan liên quan rà soát, hoàn thiện số liệu để đánh giá đầy đủ hơn khả năng tiếp cận chính sách.
Riêng với chương trình tín dụng STEM theo Quyết định 29, số người đủ điều kiện vay hiện còn hạn chế. Một trong những nguyên nhân được chỉ ra là yêu cầu về kết quả học tập.
Theo quy định, HSSV năm thứ nhất phải có cả ba năm THPT đạt từ mức khá trở lên hoặc điểm trung bình năm lớp 12 của các môn toán, vật lý, hóa học, sinh học từ 8 điểm trở lên. Từ năm thứ hai, người học phải có kết quả học tập năm liền kề đạt loại giỏi trở lên.
Vì vậy, thời gian tới, Bộ Giáo dục và Đào tạo sẽ phối hợp với NHCSXH và các cơ quan liên quan đánh giá kết quả triển khai, rà soát mức vay và điều kiện vay, từ đó nghiên cứu, đề xuất cấp có thẩm quyền điều chỉnh phù hợp thực tiễn, nâng khả năng tiếp cận của người học.
Một yêu cầu khác là hoàn thiện dữ liệu để có thể đánh giá chính xác hơn hiệu quả của chính sách.
Thường trực Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội đề nghị Bộ Giáo dục và Đào tạo phối hợp Bộ Tài chính, NHCSXH và các địa phương xây dựng cơ sở dữ liệu liên thông về người học và các chính sách hỗ trợ.
Theo đó, dữ liệu cần làm rõ số người thuộc diện được hưởng chính sách, số có nhu cầu, số đã được hỗ trợ và số chưa tiếp cận; mức hỗ trợ, thời gian chi trả và nguồn kinh phí. Riêng tín dụng người học, cần xác định tỷ lệ tiếp cận trên tổng nhu cầu, số người đủ điều kiện nhưng chưa vay, nguyên nhân chưa tiếp cận cũng như mức vay bình quân so với học phí và chi phí sinh hoạt thực tế.
Việc xây dựng được hệ thống dữ liệu đầy đủ sẽ giúp các cơ quan quản lý không chỉ biết đã giải ngân bao nhiêu vốn mà còn đánh giá được chính sách đã đến đúng và đủ với người cần hỗ trợ hay chưa.
Từ chương trình tín dụng HSSV được triển khai nhiều năm đến chính sách dành riêng cho người học STEM, điểm chung là tạo thêm cơ hội để người học tiếp tục con đường học tập mà không bị gián đoạn bởi khó khăn tài chính.
Với các ngành STEM, ý nghĩa của nguồn vốn còn vượt ra ngoài phạm vi một gia đình. Khi người học có thêm điều kiện theo đuổi những lĩnh vực khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán, nguồn tín dụng ưu đãi cũng góp phần đầu tư cho nguồn nhân lực phục vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Để nguồn vốn phát huy hiệu quả hơn, bài toán tiếp theo không chỉ là bảo đảm đủ vốn mà còn cần hoàn thiện điều kiện vay, tăng khả năng tiếp cận và xây dựng dữ liệu liên thông để chính sách đến đúng người học có nhu cầu. Qua đó, tín dụng chính sách tiếp tục góp phần bảo đảm công bằng trong tiếp cận giáo dục và tạo thêm nguồn lực cho phát triển nhân lực chất lượng cao.
Bình luận (0)