Ngày 25.6.2010 tại khu mộ chung của các liệt sĩ thuộc C317, Tổng đội TNXP Nghệ An thời kỳ kháng chiến chống Mỹ (quàn tại xã Mỹ Sơn, huyện Đô Lương), UBND tỉnh Nghệ An long trọng làm lễ khởi công Dự án bảo tồn tôn tạo khu di tích lịch sử Truông Bồn (sau đây gọi tắt là Dự án DTTB).
Dự án DTTB thuộc nhóm dự án văn hoá lịch sử đặc biệt quan trọng, do Sở VHTTDL Nghệ An làm chủ đầu tư; toàn bộ công trình gồm nhiều hạng mục toạ trên khu đất 217.327m2 trong một không gian từ dốc Kỳ Lợn đến dốc U Bò thuộc QL15A. Tổng vốn đầu tư (khái toán) 175,4 tỉ đồng từ các nguồn ngân sách nhà nước, từ đóng góp của tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước luôn hướng về Truông Bồn.
Bi hùng
Vào 0 giờ ngày 1.11.1968 là thời hiệu Nhà Trắng ngừng ném bom từ vĩ tuyến 19 trở ra, nhưng vào lúc 5h30 ngày 31.10.1968, tức 18 tiếng đồng hồ trước đó, 14 chiến sĩ thuộc Đại đội 317 Tổng đội TNXP Nghệ An gồm 12 nữ của Tiểu đội 2 và 2 chiến sĩ nam được Ban Chỉ huy đại đội tăng cường cho Tiểu đội 2 đã vĩnh viễn nằm lại giữa lòng đất Truông Bồn.
 |
|
Tiểu đội trưởng Trần Thị Thông nhận quà Tấm lòng vàng Lao động (tháng 11.1997). Ảnh: G.H |
Tháng 4.1997, PV Báo Lao Động phải rất kỳ công mới tìm gặp được các nhân chứng sống sót và phóng sự Ngược Truông Bồn (báo LĐ ra ngày 10.5.1997) lần đầu tiên chuyển tải lên công luận tiếng nói của những đồng đội may mắn sống sót sau trận bom ấy, qua đó tái hiện một cách chân thực thời khắc bi hùng đã làm nên lịch sử.
Trong tổng quan về chủ nghĩa yêu nước và cách mạng Việt Nam giai đoạn 1930-1975, sự kiện Truông Bồn là một trong những nét son mãi chói ngời giữa lòng tổ quốc, là hiện thực của chân lý Không có gì quý hơn độc lập tự do”. Khốc liệt, bạo tàn không khuất phục nổi tinh thần xả thân vì nước của TNXP tỉnh Nghệ An, đỉnh cao là tập thể Anh hùng 14 liệt sĩ TNXP Đại đội 317.
Các chị, các anh vĩnh viễn mang vào cõi trường sinh nhiều điểm trùng nhau: Cùng nhập ngũ ngày 18.5.1965, cùng nhau ra đi sáng ngày 31.10.1968 (nhằm ngày 10.9 âm lịch Mậu Thân) và chưa lập gia đình.
Trong tập thể 14 liệt sĩ có 9 người quê huyện Yên Thành, gồm: Trần Thị Doãn SN 1948 Tiểu đội phó, xã Sơn Thành; Hà Thị Đang SN 1948, thị tứ Hồng Thành, nay là thị trấn Yên Thành; Hoàng Thị Nhung SN 1948, xã Lăng Thành; Nguyễn Thị Tâm SN 1946, xóm 6 Hợp Thành; Phạm Thị Dung SN 1948, xóm 2 Hợp Thành; Nguyễn Thị Phúc SN 1947, xóm 6 xã Phúc Thành(*);Vũ Thị Hiên SN 1948, xóm 4 xã Tăng Thành(*); Đàm Thị Bốn SN 1947, xã Khánh Thành (*) có anh trai cũng là LS; Trần Văn Hạp SN 1947 xóm Tường Lai, xã Vĩnh Thành (trực ban Đại đội 317). Bốn liệt sĩ quê các huyện khác, gồm: Nguyễn Thị Văn SN 1950, xã Thượng Sơn-Đô Lương(*); Nguyễn Thị Hoài SN 1951, xã Hưng Yên - Hưng Nguyên; Đinh Thị Vinh SN 1950, xã Quỳnh Ngọc -Quỳnh Lưu(*); Cao Ngọc Hoà SN 1948, xã Diễn Lộc-Diễn Châu(*).
Năm 1997 - tức 29 năm sau, PV Báo Lao Động tìm gặp được người sống sót duy nhất của Tiểu đội 2, đó là Tiểu đội trưởng Trần Thị Thông, SN 1946, quê xã Thọ Thành, huyện Yên Thành, trú khối Yên Duệ, phường Đông Vĩnh, TP.Vinh (ĐT NR 0383 532831). Là nhân chứng duy nhất sống sót sau trận bom huỷ diệt, chị Thông bị thương tật 41%.
Chị cho biết: Trước ngày hy sinh các chị Doãn, Đang, Phúc, Hiên đã cầm giấy báo đi học trung cấp chuyên nghiệp, đơn vị đã hoàn tất mọi thủ tục giấy tờ để ngày mai các chị lên đường nhập trường. Tối 30.10.1968, Đại đội 317 mổ lợn liên hoan chia tay 4 chị đi học, chia vui với anh Cao Ngọc Hoà và chị Nguyễn Thị Tâm; anh chị yêu nhau và đã được thủ trưởng đơn vị cho nghỉ phép về quê để cùng gia đình chuẩn bị lễ cưới.
Dù không có tên ra hiện trường, 6 chiến sĩ vẫn xin ở lại thêm 1 ngày để cùng đơn vị hoàn thành nhiệm vụ san lấp hố bom, thông đường cho đoàn xe quân sự vào chiến trường.
Tri ân
Bốn mươi năm sau, ngày 23.9.2008, Chủ tịch Nước Nguyễn Minh Triết ký QĐ số 1304/QĐ - CTN phong tặng danh hiệu AHLLVTND cho tập thể 14 chiến sĩ TNXP Truông Bồn thuộc Đại đội 317, Đội 65, Tổng đội TNXP chống Mỹ cứu nước, tỉnh Nghệ An. Ngày 26.10.2008 tại Truông Bồn, UBND tỉnh Nghệ An long trọng tổ chức lễ kỷ niệm 40 năm sự kiện Truông Bồn, đón nhận danh hiệu AHLLVTND- phần thưởng cao quý của Đảng, Nhà nước.
Đêm 24.10.2008, dưới cơn mưa tầm tã, hàng vạn người dân trong vùng tham dự chứng kiến lễ cầu siêu tại khu mộ chung, do phật tử Nghệ An và nhiều tỉnh, thành trong nước tổ chức (báo LĐ đã đưa tin). Bùi ngùi nghĩ về khoảnh khắc nghiệt ngã, chỉ 18 giờ nữa là ngừng ném bom từ vĩ tuyến 19 trở ra, vậy mà thời khắc ai cũng mong chờ ấy đã không đến với 14 chiến sĩ TNXP quả cảm, 18 giờ trước đó các chị, các anh đã hoá thân giữa đỏ đất xanh trời Truông Bồn, người trẻ nhất tuổi 17, nhiều nhất chỉ mới 22, đều chưa vợ, chưa chồng!
Ngày 6.10.2008, tôi theo xe anh Đinh Văn Ngư- Chủ tịch Công đoàn ngành GTVT Nghệ An đến từng nhà thắp hương, trao quà tới các gia đình LS quê huyện Yên Thành. Mỗi người mỗi xã, trọn 1 ngày chúng tôi chỉ đến được 6 gia đình LS. Hầu hết các LS không còn bố mẹ, phận khói hương được giao lại cho anh, em trai ruột, hoặc cháu gọi LS bằng cô, chú ruột.
Anh Đàm Văn Hảo gọi LS Đàm Thị Bốn là cô ruột, từng lên Truông Bồn mang mộ cô về quê tháng 8 âm lịch 2008 anh chuyển bàn thờ LS Bốn đến nơi trang trọng. Trước đến giờ mọi giấy tờ ghi là Đoàn Thị Bốn, anh đề nghị ghi lại đúng họ Đàm.
Ông Trần Quang Yên 62 tuổi là em ruột LS Trần Thị Doãn; năm 1972, ông đã đưa mộ chị về quê. Chị Doãn có người yêu ở cùng xã đã ăn hỏi, anh tên là Trần Bá Tích; năm 2008, ông Tích là chủ hiệu thuốc bắc tại cầu Cửa Tiền, TP.Vinh. Con trai đầu của ông lần nào về quê cũng vào thắp hương mộ LS , lần nào hương cũng bùng cháy trên tay.
Anh Nguyễn Trọng Đàn - cháu gọi LS Nguyễn Thị Tâm bằng cô ruột. Năm 1971, mẹ của LS (bà nội của anh Đàn) mất, anh tiếp tục thờ cô. LS Tâm không có mộ riêng, gia đình lấy ngày 31.10 dương lịch cúng giỗ LS...
Hôm ấy, chúng tôi vào nhà thăm ông Nguyễn Xuân Thoả - Đại đội trưởng Đại đội 317, nhưng không may, trước đó mấy hôm ông Thoả đã phải nằm BV tỉnh điều trị nhiều chứng bệnh về già mới phát lộ. Về Vinh, tôi đến thăm Tiểu đội trưởng Trần Thị Thông, chị vừa từ Hà Nội về.
Chuyện là nhân kỷ niệm 40 năm sự kiện Truông Bồn, Truyền hình VTC chu cấp tiền ăn ở, tàu xe, mời chị ra trường quay tham gia chương trình giao lưu trực tiếp. Và hôm nay (25.6.2010), nghĩa là 42 năm sau tại địa chỉ đỏ Truông Bồn, mọi việc làm lớn - nhỏ của các thế hệ được sống được hưởng hạnh phúc hoà bình, đều muốn tỏ lòng tri ân các LS TNXP Truông Bồn.
Vâng, đã là tri ân thì không bao giờ muộn cả. Truyền thống “Uống nước nhớ nguồn” của người Việt cao sâu thành đạo, đó là đạo tri ân các bậc tiền liệt đã góp máu xương vun gốc độc lập tự do của tổ quốc, để hôm nay chúng ta hái quả hạnh phúc giữa hoà bình.
Theo Lao Động
(*) Những LS nguyên vẹn thi thể có mộ riêng, đã được gia đình đưa về quê, những người còn lại không nguyên thi thể, họ vĩnh viễn bên nhau trong ngôi mộ chung quàn tại dốc Kỳ Lợn - nơi các anh, các chị hoá thân vào đất trời Truông Bồn).
Bình luận (0)