Biệt thự Pháp cổ (Hà Nội) sập, lời cảnh báo muộn mằn

6 Thanh Niên Online
Hầu hết biệt thự xây từ thời Pháp tại nước ta đã xuống cấp trầm trọng và trở thành mối họa cho người sống bên trong. Phải nhìn lại chuyện này bắt đầu từ khâu quản lý.
Hiện trường vụ sập tòa biệt thự Pháp cổ	- Ảnh: Ngọc Thắng Hiện trường vụ sập tòa biệt thự Pháp cổ - Ảnh: Ngọc Thắng
Hiện trường vụ sập tòa biệt thự Pháp cổ - Ảnh: Ngọc Thắng
Theo phụ lục số 14 Danh mục biệt thự Pháp có giá trị của Quy chế quản lý quy hoạch, kiến trúc khu phố cũ Hà Nội thì trong khu vực phố cũ Hà Nội có tổng cộng 1.253 biệt thự có giá trị. Biệt thự 107 Trần Hưng Đạo, Hà Nội vừa đổ sập hôm 22.9 thuộc nhóm 2. Từ sự cố này đã bộc lộ nhiều bất cập trong công tác quản lý biệt thự cũ thời Pháp mà chúng ta cần xem lại.
Cũng theo phụ lục trên, có 225 biệt thự xếp nhóm 1 (giá trị đặc biệt ); 382 biệt thự nhóm 2 (giá trị); 646 biệt thự nhóm 3 (giá trị trung bình). Việc duy tu bảo dưỡng, nội những biệt thự do Nhà nước quản lý đã chiếm kinh phí rất lớn, nếu không được thực hiện thì chuyện sập biệt thự cổ ở Hà Nội nói riêng, cả nước nói chung sẽ còn tiếp diễn.
Theo quy định hiện hành, số biệt thự cổ này thuộc diện Nhà nước quản lý, cho thuê chứ không được phép thanh lý như có hồi đã làm rồi bị dừng. Số tiền thuê nhà thu được vô cùng nhỏ nhoi, không đủ để quét vôi bên ngoài chứ đừng nói đến chuyện cải tạo bên trong hoặc dùng cho bảo dưỡng lớn. Các đợt thanh lý trước đây cũng gần như cho với giá thành hết sức rẻ mạt.
Ngay từ những năm 70 của thế kỷ trước, nếu tôi nhớ không lầm thì sau khi đất nước thống nhất, Chính phủ Pháp đã thông báo cho chúng ta rằng các biệt thự Pháp xây ở Thủ đô trước năm 1920 đã hết hạn sử dụng. Các chuyên gia kiến trúc Pháp mà Hà Nội đã từng đón sang ta nghiên cứu về biệt thự Pháp ở Hà Nội cũng cảnh báo, ngay cả biệt thự xây sau này (trước 1954) cũng đã hết thời gian bảo trì.
Lâu nay, thường chỉ có những biệt thự công vụ của cán bộ cao cấp sử dụng mới được nhà nước duy tu, sửa chữa. Vì thế tình trạng xuống cấp nặng và trở thành mối nguy hiểm đến sự an toàn của người sống bên trong của hàng loạt biệt thự xây từ thời Pháp là có thật. Chưa kể, nhiều biệt thư cổ còn phải “gồng mình” chứa 5-7, thậm chí chục hộ gia đình cùng chung sống, cơi nới và làm biến dạng công năng theo thiết kế ban đầu.
Nói về việc phân định trách nhiệm đối với các biệt thự cổ này, ông Phạm Tiến Văn, phó Cục trượng Cục Giám định Nhà nước về chất lượng công trình Bộ Xây cho rằng, các nghị định từ trước đến nay đã đã phân định rất rõ trách nhiệm của các bên, các chủ thể cũng như cơ quan quản lý nhà nước. Theo đó, trách nhiệm trước hết về bảo trì thuộc chủ sử dụng và chủ sở hữu công trình. Sau đó là trách nhiệm quản lý nhà nước đối với việc kiểm tra cũng như hướng dẫn trong việc thực hiện bảo trì.
Theo quy định hiện hành, số biệt thự cổ này thuộc diện Nhà nước quản lý, cho thuê chứ không được phép thanh lý như có hồi đã làm rồi bị dừng. Số tiền thuê nhà thu được vô cùng nhỏ nhoi, không đủ để quét vôi bên ngoài chứ đừng nói đến chuyện cải tạo bên trong hoặc dùng cho bảo dưỡng lớn. Các đợt thanh lý trước đây cũng gần như cho với giá thành hết sức rẻ mạt. Rất may là việc thanh lý đã được ngưng lại. Song không lẽ Nhà nước cứ giữ mãi chủ trương quản lý, thu tiền thuê nhà theo kiểu bao cấp này trong khi không có kinh phí để duy tu, bảo dưỡng.
Nhà nước cần tính đến giải pháp quản lý khả thi hơn. Chẳng hạn như tổ chức đấu giá công khai biệt thự. Ai muốn mua phải cam kết sẽ duy tu, bảo dưỡng nguyên trạng. Nếu tuổi thọ của biệt thự đã quá mức cho phép tồn tại thì sẽ có trách nhiệm xây dựng lại theo đúng kiến trúc cũ. 
Nên chăng, Nhà nước cần tính đến giải pháp quản lý khả thi hơn. Chẳng hạn như tổ chức đấu giá công khai biệt thự. Ai muốn mua phải cam kết sẽ duy tu, bảo dưỡng nguyên trạng. Nếu tuổi thọ của biệt thự đã quá mức cho phép tồn tại thì sẽ có trách nhiệm xây dựng lại theo đúng kiến trúc cũ. Tôi tin rằng, nhiều "đại gia" sẽ sẵn sàng mua lại để sử dụng. Hơn nữa, Luật Nhà ở mới đây đã cho phép người nước ngoài được mua nhà tại Việt Nam.
Bên cạnh đó, chính sách đền bù giải toả cho người đã thuê nhà của Nhà nước trước đây cũng cần phải khác, không thể áp dụng mức giá mà chính quyền địa phương vài năm điều chỉnh một lần, rất xa lạ so với thực tế. Cách làm này sẽ khuyến khích công dân đang trú ngụ tại các biệt thực cổ hài lòng và chấp nhận ra đi .
Có thể sẽ còn những giải pháp tốt hơn cho câu chuyện này, để thay thế cách quản lý nhà biệt thự cũ vốn có quá nhiều bất cập. Hơn nghìn ngôi biệt thự Pháp cũ mà Nhà nước đang quản lý ở Thủ đô là một gánh nặng lẽ nào người dân phải đóng thuế "nuôi" nó? Có chăng, chúng ta chỉ nên giữ lại một cơ số nhất định dùng làm nhà công vụ cho các vị lãnh đạo cấp cao nhất của Đảng, Nhà nước mà thôi. Ngay cả các biệt thự mà các cơ quan nhà nước đang thuê của... Nhà nước cũng nên thật hạn chế để tránh lãng phí.
Một cách tính đơn giản: nếu như chúng ta tổ chức bán đấu giá hoặc cho nước ngoài thuê, rồi dùng tiền bán được (hoặc tiền thuê) đó xây các cao ốc văn phòng, như thế, sẽ thu được một nguồn lợi vô cùng lớn cho ngân sách. Tại sao không ?
*Bài viết thể hiện văn phong và góc nhìn của tác giả, một nhà báo tại Hà Nội.

Bình luận 6

Gửi bình luận
Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu
  • Tối thiểu 10 chữ
  • Tiếng Việt có dấu
  • Không chứa liên kết
Thu Hoa

Thu Hoa

bài viết hay, thể hiện cái nhìn năng động. Tuy nhiên, trong thực tế, như trường hợp trường Châu Văn Liêm ở Cần Thơ, có số đông không chấp nhận việc xây mới lại trường với lý do muốn bảo tồn giá trị văn hóa cổ. Do áp lực dư luận nên việc xây mới trường đã tạm đình lại. Vậy cái đặt ra cho Nhà nước và các cấp quản lý là giữ gìn, tôn tạo cái cũ tốt hơn hay đập bỏ nó để xây cái mới tốt hơn?
Quỳnh

Quỳnh

Nên bảo trì và sữa chữa những căn biệt thự này. Gía trị thời gian là cái tiền không mua được.
Trần Đình Quang

Trần Đình Quang

Nhưng phải bằng kinh phí khác. Nếu dùng ngân sách duy tu, không địa phương nào chịu nổi. Một ngôi biệt thự, cho dân ở thuê, cả tháng thu được vài ba triệu . Cộng cả lại, sao đủ bảo trì, nói gì đổ lại sàn, lại mái ? Chỉ cần người mua có hợp đồng và cam kết với nhà nước không xây theo kiến trúc mới.
NVH

NVH

Tác giả đặt vấn đề chưa đúng trọng tâm. Vấn đề lớn nhất của các biệt thự cổ là làm sao đưa được những người đang cư ngụ trong biệt thự đó đi để xây sửa hoặc đấu giá. Tăng tiền thuê nhà để có kinh phí sửa chữa nhà ư? đừng hòng, dân nghèo mà nhà nước còn tận thu! Kêu gọi các hộ đang cư ngụ chung tiền sửa chữa biệt thự cho an toàn bản thân gia đình họ? mơ đi, tài sản nhà nước thì nhà nước lo, một đồng họ cũng không bỏ ra đâu! Thu hồi lại nhà, cho họ một số tiền để di chuyển đi nơi khác sinh sống? chuyện không tưởng nếu số tiền không bằng giá thị trường của diện tích nhà họ sinh sống (dù nhà của nhà nước).
Trần Ninh Bình

Trần Ninh Bình

Chắc bạn NVH muốn dùng thuế của dân đóng trích ra hàng năm duy tu tiền tỷ để thu về tiền cắc của người đang thuê chăng? Thế thì dân tui không được ở thiệt quá ! Vô lý quá bạn ạ !
NVH

NVH

@ Trần Ninh Bình. Bạn thấy điều đó đúng là thật vô lý nhưng bạn nên đọc kỹ và hiểu rõ câu "làm sao đưa được những người đang cư ngụ trong biệt thự đó đi". Giải quyết được cái gút đó thì mọi vấn đề còn lại là chuyện nhỏ. Không tin thì cứ mời một cư dân sống trong các biệt thự thuê của nhà nước như trên phát biểu ý kiến thì biết ngay thôi.

Bài viết tác giả khác

VIDEO ĐANG XEM NHIỀU

Đọc thêm

Cơ quan tố tụng đã truy tố 12 bị can trong vụ bán thuốc ung thư giả /// Ảnh: Đào Ngọc Thạch

Không tồn tại trên thực tế!

Đối chiếu với những vụ việc gian lận thương mại, trốn thuế, tần suất giải thể hoặc biến mất một cách bất thường 'không tồn tại trên thực tế' của nhiều doanh nghiệp, sẽ thấy rất nhiều lỗ hổng trong quản lý.
Hỗn chiến tại phố Tây - Bùi Viện vào rạng sáng 31.8 /// Ảnh cắt từ clip

Bất an ở phố đi bộ Bùi Viện

Hình ảnh một nhóm thanh niên 'nam thanh nữ tú' trong chầu nhậu lao vào ẩu đả, đánh chém nhau ở phố đi bộ Bùi Viện khiến nhiều người cảm giác thật bất an.
 
 
Ảnh của gia đình bác sĩ Phó Đức Mẫn /// Ảnh: Nhân vật cung cấp

Ngày xưa Đà Lạt có một bài văn như thế!

Tình cờ đọc được một status thú vị trên Facebook, nói về việc người Pháp đã góp phần bảo vệ rừng cho Việt Nam như thế nào. Rừng, cụ thể nêu ra trong bài viết này, là ở Đà Lạt (Lâm Đồng) mộng mơ.
 
Các nghệ sĩ tham gia Lan và Điệp bản dựng mới ///  Ảnh: H.K

Cải lương cũng cần được làm mới

Không ít khán giả cho rằng việc xuất hiện của ca sĩ vào vở tuồng cổ có thể phá vỡ mạch cảm xúc. Tuy nhiên, cách làm mới mẻ này cũng đã kéo một lượng khán giả trẻ đến với ánh đèn sân khấu cải lương.