Mặt trái của từ thiện tự phát

17 Thanh Niên Online

Gần đây, trên báo chí và các trang mạng xã hội diễn ra tranh luận về những câu chuyện từ thiện. Có hay không việc chi tiêu mờ ám ở các quỹ từ thiện tự phát, từ thiện không đúng cách có giúp được người nghèo?

Hoạt động từ thiện luôn luôn được cộng đồng hưởng ứng. (Trong ảnh: các ca sĩ quyên tiền ủng hộ người bệnh nghèo tại BV Từ Dũ, TP.HCM) - Ảnh: Thành Công Hoạt động từ thiện luôn luôn được cộng đồng hưởng ứng. (Trong ảnh: các ca sĩ quyên tiền ủng hộ người bệnh nghèo tại BV Từ Dũ, TP.HCM) - Ảnh: Thành Công
Hoạt động từ thiện luôn luôn được cộng đồng hưởng ứng. (Trong ảnh: các ca sĩ quyên tiền ủng hộ người bệnh nghèo tại BV Từ Dũ, TP.HCM) - Ảnh: Thành Công
Tạo thêm tệ nạn xã hội
Rất nhiều các hội nhóm từ thiện tại Việt Nam đang hoạt động tự phát, không phải là quỹ từ thiện, không có giấy phép hoạt động từ thiện được quy định theo pháp luật Việt Nam. Cũng khó đòi hỏi những hội nhóm này được kiểm toán minh bạch.
Ở rất nhiều hội nhóm từ thiện mà tôi biết, công khai tài chính luôn là vấn đề nhạy cảm mà nhiều thành viên quan tâm nhưng ít ai dám lên tiếng vì ngại đụng chạm. Họ bị rào cản tâm lý: “Đã từ thiện còn quan tâm đến chuyện tiền nong” hoặc vì tin vào cái “tâm sáng” của những người đứng ra thành lập hội nhóm từ thiện.
Gần đây, trên mạng xã hội Facebook đang rộ lên chuyện tố qua lại giữa các thành viên và những người tham gia từ thiện về một facebooker ở Nghệ An, là sáng lập viên của Nhóm từ thiện TT. Đó là việc thu chi khuất tất của người này cùng những cáo buộc chèn ép người được nhận từ thiện nhằm quản lý tất cả số tiền từ các nhà hảo tâm để lo cho đứa con bị bệnh nan y của mình được sống những ngày cuối đời viên mãn.
Chúng ta từ thiện bằng cách đem cho ai đó một chút tiền, rồi mặc kệ cuộc đời họ với số tiền đó, miễn mình cảm thấy thoải mái là được. Đó là sự ích kỷ. Làm từ thiện là cả một quá trình thể hiện sự cứu rỗi, không phải chỉ đơn giản là hành vi đem tiền đi cho.
Hẳn chúng ta không còn lạ với những câu chuyện về em Hào Anh, nhận tiền từ thiện rồi tiêu xài hoang phí, hắt hủi bố mẹ, hết tiền thì ăn cắp. Là câu chuyện về anh Tuấn sống cùng hai con gái trên vỉa hè đường Nguyễn Hữu Thọ (Q.7 – TP. HCM), tiêu hết số tiền từ thiện thì lại trở về sống cảnh bần hàn hòng cầu mong lòng thương xót. Là người mẹ cõng đứa con trai 20 tuổi dặt dẹo đứng trên vỉa hè đường Võ Thị Sáu xin tiền người đi đường mua chiếc xe lăn với câu nói “còn thiếu 200.000 nữa thôi là đủ mua xe”. Biết bao nhiêu lần người đi đường rút túi cho 200.000 đồng nhưng chiếc xe lăn thì vẫn bặt vô âm tín. Còn nhiều lắm những câu chuyện như thế cho thấy nếu từ thiện không đúng cách không những không giúp được người nghèo, còn đẩy họ tới việc lười biếng chỉ biết trông chờ lòng thương hại của người khác; xấu hơn là ăn cắp, cướp giật để có tiền xài.
Ông bà ta đã dạy: “Tiền vào nhà khó như gió vào nhà trống”, đi cửa trước, ra cửa sau rồi tan biến hết. Tiếc rằng, chúng ta vì sự hào nhoáng của hai chữ “từ thiện” mà bỏ qua. Chúng ta từ thiện bằng cách đem cho ai đó một chút tiền, rồi mặc kệ cuộc đời họ với số tiền đó, miễn mình cảm thấy thoải mái là được. Đó là sự ích kỷ. Làm từ thiện là cả một quá trình thể hiện sự cứu rỗi, không phải chỉ đơn giản là hành vi đem tiền đi cho.
Cả xã hội ta đang hoạt động từ thiện một cách tự phát, mất kiểm soát, không có phương pháp, không có mục đích rõ ràng và đang gây ra những hệ luỵ tiêu cực cho xã hội.
Ngày 10.11.2015, báo Thanh Niên có bài viết “Cướp cơm từ thiện ở Sài Gòn” phản ánh việc nhiều người tới lấy cơm từ thiện trước cổng bệnh viện một cách chuyên nghiệp. Lấy xong, họ chọn cơm ngon để ăn, còn thừa thì bán lại với giá 10.000 đồng/hộp, cơm không ngon hoặc cơm chay họ đem về cho heo ăn, một số dân nhậu thì lấy thịt, đồ ăn làm mồi nhậu, cơm trắng thì vứt vung vãi trước cửa bệnh viện. Tệ hại hơn, không ít thành phần là con nghiện, người vô gia cư, lười lao động cứ vật vờ trước cửa bệnh viện chờ lấy cơm từ thiện. Họ chẳng làm gì, chỉ nhậu, hút chích hoặc tán dóc trước cổng bệnh viện từ sáng tới tối, cứ có ai đến cho cơm là họ xông ra giành lấy. Có người còn đem cơm lấy được về bán lại một ngày cũng được mấy chục ngàn đồng.
Cần lắm những chế tài cho hoạt động từ thiện
Hoạt động từ thiện nở rộ ngoài việc thể hiện sự phân hoá giàu nghèo trong xã hội còn thể hiện sự nhân văn và ý thức vì cộng đồng của một số người dư giả. Tuy vậy, hoạt động từ thiện mất kiểm soát lại đưa xã hội đứng trước những hiểm hoạ khó lường khi nó làm mất đi ý thức lao động trong một bộ phận người nghèo, đẩy họ vào hoàn cảnh dễ dàng phạm tội. Hơn bao giờ hết, chúng ta cần những chế tài rõ ràng, cụ thể và sự vào cuộc rốt ráo của các cơ quan chức năng để chấn chỉnh các hoạt động từ thiện nhằm đạt được những giá trị cao đẹp vốn có của nó.
Chúng ta đã có các quy định khi thành lập quỹ từ thiện. Tuy nhiên, người viết chưa tìm thấy những quy định hoặc chế tài xử phạt những người hoạt động từ thiện tự phát hoặc có dấu hiệu lừa đảo, chiếm đoạt tài sản từ các hoạt động từ thiện. Chúng ta cũng chưa tuyên truyền, giáo dục kèm hướng dẫn pháp luật về việc tổ chức thực hiện từ thiện. Do vậy, cả xã hội ta đang hoạt động từ thiện một cách tự phát, mất kiểm soát, không có phương pháp, không có mục đích rõ ràng và đang gây ra những hệ luỵ tiêu cực cho xã hội.
Nếu không có sự can thiệp chấn chỉnh kịp thời và đủ tính răn đe từ pháp luật, e rằng hoạt động từ thiện mất kiểm soát sẽ biến tướng thành các hình thức lừa đảo, và đẩy lùi ý thức lao động của xã hội hoặc chỉ tạo thêm tệ nạn cho xã hội mà thôi.

Bài viết thể hiện văn phong và góc nhìn của tác giả, một công nhân đang lao động tại TP.HCM.

Bình luận 17

Gửi bình luận
Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu
  • Tối thiểu 10 chữ
  • Tiếng Việt có dấu
  • Không chứa liên kết
Nguyễn Bình

Nguyễn Bình

tác giả bài viết này lý lẽ thì hay, mà chắc là chưa bao giờ đi làm từ thiện
lamminh

lamminh

Bài viết rất hay ! Ông bà mình có câu nói : của cho không bằng cách cho .
Nguyễn Trãi

Nguyễn Trãi

Lổi đâu thì sửa ở đó. Bạn vì số người xấu lại đi trừng phạt tất cả. Bạn đòi giấy phép đăng ký chỉ làm nặng thêm gánh của những người làm từ thiện thật. Hiệu quả ra sao chưa ai dám chắc. Những chổ làm bậy sẽ dùng tiền chạy chọt, cuối cùng còn lại bao nhiêu để giúp người?

Có lẽ nên có một bộ phận từ thiện liên kết với bệnh viện để xác định được người cần giúp đỡ.
Bờm

Bờm

Còn có nhiều Hội, Nhóm... được tự lập ra, hô hào quyên góp, lâu lâu đi phát quà cho bà con vùng sâu, vùng xa, rồi chụp ảnh quay phim, tung lên mạng xã hội, hiệu quả của việc "từ thiện" chẳng bao nhiêu mà chủ yếu là thỏa mãn cái "tôi" và cái tiếng là "làm từ thiện".
Nguyễn Hưng

Nguyễn Hưng

Bạn ngon đem tiền nhà bạn làm giống người ta đi. Tiền của người ta, người ta có quyền làm gì cũng được, miễn sao không vi phạm pháp luật là được.
Ox

Ox

Bờm chỉ miêu tả 1/3 trường hợp rồi vội kết luận, cái Bờm nói thì đúng là có một số người "làm từ thiện cho vui, khoe mẽ là chính"; một phần khác chụp ảnh để lưu niệm, tuyên truyền; phần cuối cùng làm từ thiện âm thầm, bộ phận này tất nhiên không ai biết. Về bài báo thì chỉ nói điều kiện cần, còn thiếu điều kiện đủ vì để hạn chế tiêu cực khi làm từ thiện thì chính quyền sở tại phải tạo điều kiện hết mình cho người nhận cũng như người cho với cái tâm trong sáng.
Phó Mỹ Hưng

Phó Mỹ Hưng

@Nguyễn Hưng: Đương nhiên là tiền của người ta, người ta làm gì cũng được, miễn sao không vi phạm luật pháp. Vấn đề khác biệt ở đây là một người làm từ thiện vì tấm lòng, chỉ với mục đích giúp người khác, không hề nghĩ việc mình làm sẽ mang lại lợi ích gì cho bản thân. Còn một người lợi dụng làm từ thiện để đánh bóng tên tuổi... Thậm chí có người còn đưa ra yêu sách trước khi làm từ thiện. Vậy tôi hỏi bạn ai là người đáng được trân trọng?
Bờm

Bờm

Nguyễn Hưng: Sao bạn biết tôi chưa làm những việc này? Ngoài việc giúp đỡ về vật chất, dù nhỏ thôi, chúng tôi còn trực tiếp cùng ăn, cùng ở, hướng dẫn bà con nuôi, trồng... Nhưng tuyệt đối không có chuyện quay phim chụp ảnh đưa lên MXH để quảng cáo.
Hoang kim

Hoang kim

Không phải quảng cáo đâu bạn ơi. Mà là báo cáo với các mạnh thường quân và các thành viên là tôi đã có thực hiện việc đó. Mạng xã hội cũng là một kênh thông tin mà. Khi chưa có fb thì tôi phải báo cáo qua blog , sau này có fb thì rất tiện lợi. Bạn đừng nghĩ xấu.
Xem thêm bình luận

Bài viết tác giả khác

VIDEO ĐANG XEM NHIỀU

Đọc thêm

Các thí sinh trong kỳ thi THPT Quốc gia 2019 /// Hoa Nữ

Thủ khoa, khen rồi sao nữa?

Bên cạnh sự may mắn, thủ khoa chắc chắn là những thí sinh nghiêm túc và có quyết tâm với việc học, việc thi, nên trước hết hãy dành cho họ sự trân trọng.

Ca sĩ Du Thiên gần đây bị ném ghế khi đang diễn ở Phước Sơn (Quảng Nam) /// Ảnh cắt từ clip

Khi nghệ sĩ, ca sĩ bị ném...đủ thứ

Gần đây có nhiều trường hợp nghệ sĩ khi đang diễn bị ném… rất nhiều thứ vào người; có người còn bị hành hung trên sân khấu hay bị la ó với những lời lẽ tục tĩu.
Nhóm người mặc áo có dòng chữ An ninh Alibaba và Tập đoàn địa ốc Alibaba cản trở quyết liệt việc vơ quan cuốc đường vi phạm
 /// Ảnh: Nguyễn Long

'Mảnh đất lắm người nhiều ma'!

Vì sao các “ma đất” lại lộng hành đến như vậy? Trước hết, xin nói thẳng, đó là do các cơ quan chức năng của chính quyền các địa phương không nghiêm.