TP.HCM chuẩn bị cho học sinh thi tốt nghiệp THPT trên máy tính

Đầu tư hạ tầng, xây dựng kỹ năng cho học sinh

Theo lộ trình về tổ chức thi tốt nghiệp THPT trên máy tính của Bộ GD-ĐT, 2026 - 2027 là năm học đầu tiên tổ chức thử nghiệm thi tốt nghiệp THPT trên máy tính tại một số tỉnh, TP. TP.HCM là một trong những địa phương được lựa chọn tham gia thí điểm.

ảnh:B.T

Ông Nguyễn Văn Phong, Phó giám đốc Sở GD-ĐT TP.HCM, cho biết là địa phương có số lượng học sinh (HS) tham dự kỳ thi tốt nghiệp THPT lớn nhất cả nước nên ngành giáo dục TP đứng trước yêu cầu chuẩn bị toàn diện về hạ tầng kỹ thuật và quy trình tổ chức thi để từng bước triển khai thí điểm thi tốt nghiệp THPT trên máy tính từ năm học 2027 - 2028.

Ông Phạm Phương Bình, Hiệu trưởng Trường THPT Hà Huy Tập (P.Dĩ An, TP.HCM), trường mới thành lập và đưa vào hoạt động năm học 2026 - 2027, cho biết trường đã chủ động chuẩn bị các điều kiện cần thiết cho giáo viên (GV), HS ngay từ đầu bậc học. Nhà trường tập trung chỉ đạo đổi mới về tổ chức dạy học, kiểm tra đánh giá, tập huấn cho GV, tăng cường bồi dưỡng năng lực số của HS, xây dựng ngân hàng câu hỏi, đầu tư cơ sở vật chất, hạ tầng công nghệ thông tin và các phương án tổ chức kiểm tra, thi thử trên máy tính cấp trường để HS làm quen.

Ông Bình xác định việc chuyển từ hình thức kiểm tra, thi trên giấy sang thi trên máy tính không chỉ là sự thay đổi về phương tiện làm bài mà đặt ra yêu cầu đổi mới đồng bộ phương pháp dạy học, kiểm tra đánh giá và công tác quản trị nhà trường. HS cần được hình thành đồng thời kiến thức, năng lực giải quyết vấn đề, tự học và năng lực sử dụng công nghệ trong quá trình học tập, kiểm tra, đánh giá.

Bà Nguyễn Thị Kim Huệ, Hiệu trưởng Trường THPT Bình Tân (P.Bình Tân), cho hay nhà trường đã tập trung rà soát cơ sở hạ tầng như phòng học tin học, trang thiết bị, số lượng máy vi tính, các phần mềm trường đang sử dụng… nhằm trang bị thêm máy tính và các thiết bị phục vụ cho việc ứng dụng công nghệ trong đổi mới phương pháp giảng dạy, kiểm tra đánh giá, kiểm tra định kỳ và thi tốt nghiệp trên máy tính.

Bên cạnh đó, trường triển khai các ứng dụng, hệ thống học tập, khảo sát, đánh giá kết quả học tập của HS qua mạng internet; xây dựng kho học liệu trực tuyến của trường, kho bài giảng e-learning nhằm phục vụ nhu cầu tự học, tự bồi dưỡng nâng cao năng lực của HS. Xây dựng hệ thống quản lý thi, ngân hàng đề thi giúp GV và HS làm quen dần với hình thức thi kiểm tra đánh giá trên máy tính.

Ông Huỳnh Thanh Phú, Hiệu trưởng Trường THPT Bùi Thị Xuân (P.Bến Thành), cho hay trường này đã từng bước chuẩn bị cho lộ trình này bằng những việc cụ thể. Song song với việc chuẩn bị hạ tầng, nhà trường tổ chức tập huấn cho GV, HS làm quen với quy trình kiểm tra trên môi trường số, đồng thời giúp GV chủ động hơn trong việc xây dựng, quản lý và tổ chức bài kiểm tra.

Ưu điểm và rủi ro khi làm bài kiểm tra trên máy tính

Theo ông Huỳnh Thanh Phú, trong năm học 2025 - 2026 vừa qua, nhà trường có một bước thử nghiệm phối hợp với đơn vị công nghệ tổ chức kiểm tra giữa kỳ trên máy tính, laptop và smartphone.

"Những kết quả thu được khá rõ ràng. HS có thể nhận kết quả ngay sau khi hoàn thành và nộp bài; nhiều em thích thú vì biết ngay câu trả lời đúng, nhận diện được lỗi sai của mình. GV giảm đáng kể thời gian chấm bài, có thêm điều kiện tập trung vào phân tích kết quả và hỗ trợ HS. Nhà trường đồng thời giảm được lượng giấy sử dụng cho kiểm tra. Quan trọng hơn, dữ liệu từ bài kiểm tra có thể trở thành nguồn thông tin hữu ích để nhìn nhận quá trình học tập của HS một cách nhanh chóng và có hệ thống", ông Huỳnh Thành Phú đúc kết.

Tuy nhiên, theo ông Phú, thực tiễn cũng cho thấy chuyển đổi số trong kiểm tra không thể chỉ nhìn vào phần mềm. Khi khoảng 2.300 HS cùng truy cập và nhận đề, hệ thống đường truyền có thời điểm chịu tải lớn, khiến một số em khó truy cập hoặc bị gián đoạn. Trong quá trình làm bài, một số trường hợp phát sinh tình trạng thoát khỏi bài kiểm tra do thao tác mở cửa sổ khác hoặc do kết nối mạng không ổn định. Khi thời gian làm bài kết thúc, tình trạng truy cập đồng thời cũng có thể tạo áp lực cho hệ thống.

Sau lần thử nghiệm, phương án tổ chức kiểm tra theo từng khối được tính đến nhằm phân bổ tải truy cập, bảo đảm băng thông ổn định hơn và hạn chế tình trạng quá tải. Đây chính là tinh thần cần có trong chuyển đổi số: làm, đo lường, nhận diện vấn đề, điều chỉnh và tiếp tục hoàn thiện.

Từ góc nhìn của người làm quản lý giáo dục, ông Huỳnh Thanh Phú cho rằng mỗi nhà trường cần chủ động chuẩn bị từ sớm, không chờ đến khi yêu cầu thay đổi mới bắt đầu thực hiện. Chuyển đổi số chỉ thật sự có ý nghĩa khi được bắt đầu bằng những việc cụ thể, được kiểm chứng bằng thực tiễn và liên tục hoàn thiện từ chính những trải nghiệm của GV, HS.

ảnh:B.T

Các nhóm vấn đề cần giải quyết

Chủ trương mở rộng hình thức kiểm tra định kỳ trên máy tính được đánh giá là một bước đi phù hợp với quá trình chuyển đổi số của giáo dục. Tuy nhiên, cán bộ quản lý một trường THPT cho rằng việc chuyển bài kiểm tra từ giấy lên máy tính không đơn thuần thay đổi phương tiện làm bài mà thay đổi cả quy trình xây dựng đề, tổ chức kiểm tra, bảo mật dữ liệu và quản trị chất lượng đánh giá.

Khi triển khai, các trường học cần chuẩn bị đồng bộ các nhóm vấn đề: Cơ sở vật chất và hạ tầng kỹ thuật phải đi trước một bước. Không chỉ tính số lượng máy tính, mà phải kiểm tra cấu hình máy, đường truyền mạng, hệ thống máy chủ, nguồn điện, thiết bị mạng, tài khoản HS và khả năng đáp ứng khi hàng trăm HS truy cập cùng thời điểm.

Quy trình ra đề và bảo mật phải được thiết kế lại cho môi trường số. Bảo vệ tài khoản HS, dữ liệu bài làm và kết quả kiểm tra; có cơ chế xác thực đúng người làm bài, chống truy cập trái phép, sao chép hoặc phát tán đề.

Phải xây dựng quy trình coi kiểm tra trên máy tính chặt chẽ như kiểm tra trên giấy. Nhà trường cũng nên tổ chức cho HS làm quen với môi trường kiểm tra trước đó. Không nên để điểm số của HS bị ảnh hưởng chỉ vì các em chưa quen thao tác trên phần mềm. Cuối cùng là vấn đề công bằng và quyền lợi của HS.

Theo nhà giáo này, một kỳ kiểm tra số chỉ thực sự thành công khi bảo đảm được 2 yêu cầu tối thiểu: đề kiểm tra chuẩn hóa, kết quả thực chất. Công nghệ có thể giúp tổ chức đánh giá nhanh hơn, tạo nhiều mã đề, lưu trữ và phân tích dữ liệu tốt hơn nhưng công nghệ không tự tạo ra một bài kiểm tra chất lượng. Chất lượng vẫn bắt đầu từ ma trận, câu hỏi, chuyên môn của GV và một quy trình quản trị minh bạch, an toàn.