TP.HCM phát triển 3 trụ cột y tế xứng đáng đầu tàu cả nước

Theo đó, đa tầng giải quyết chiều dọc của hành trình chăm sóc sức khỏe; đa cực giải quyết chiều ngang của không gian đô thị; đa trung tâm tạo nên chiều sâu về chất lượng và đổi mới sáng tạo. Ba định hướng này bổ trợ lẫn nhau, hướng tới xây dựng một hệ thống y tế hiện đại, lấy người dân làm trung tâm và đưa TP.HCM trở thành trung tâm chăm sóc sức khỏe của khu vực.

Hệ thống y tế ba tầng

Theo PGS-TS Tăng Chí Thượng, Giám đốc Sở Y tế TP.HCM, hệ thống y tế TP.HCM đặt người dân làm trung tâm, tổ chức các tầng chăm sóc từ phòng bệnh, phát hiện sớm, điều trị, phục hồi chức năng đến quản lý sức khỏe lâu dài. Bảo đảm mỗi người dân được chăm sóc đúng nơi, đúng lúc và liên tục.

Trong bối cảnh già hóa dân số, bệnh mạn tính gia tăng và nhu cầu chăm sóc sức khỏe ngày càng đa dạng, việc chỉ tập trung đầu tư cho tuyến cuối không còn là lời giải tối ưu. Điều quan trọng là xây dựng một hệ thống có khả năng đồng hành cùng người dân từ khi còn khỏe mạnh, phát hiện sớm nguy cơ, điều trị kịp thời và tiếp tục quản lý sau điều trị.

“Đó là bản chất của mô hình đa tầng. Khác với phân tuyến kỹ thuật hay phân cấp hành chính, đa tầng tổ chức toàn bộ hệ thống theo nhu cầu chăm sóc sức khỏe của người dân. Ba tầng chăm sóc được kết nối liên tục, giúp người bệnh chuyển giữa các cơ sở phù hợp với tình trạng bệnh nhưng vẫn được theo dõi xuyên suốt”, Giám đốc Sở Y tế nói.

Theo ông, tầng đầu tiên là phòng bệnh và chăm sóc sức khỏe ban đầu, với nòng cốt là trạm y tế, đội chăm sóc sức khỏe liên tục, mạng lưới y tế cộng đồng và hệ thống trung tâm tiêm chủng vắc xin hiện đại. Đây là nơi triển khai các hoạt động phòng bệnh, tiêm chủng, khám sức khỏe định kỳ, sàng lọc nguy cơ, quản lý bệnh mạn tính, chăm sóc sức khỏe bà mẹ - trẻ em, người cao tuổi, phục hồi chức năng và chăm sóc giảm nhẹ. Chương trình khám sức khỏe toàn dân, hồ sơ sức khỏe điện tử và đội chăm sóc sức khỏe liên tục là những nền tảng quan trọng của tầng này. Mục tiêu không phải điều trị nhiều bệnh hơn mà giúp người dân khỏe mạnh lâu hơn, phát hiện bệnh sớm và giảm nhu cầu nhập viện.

Với nhu cầu khám sức khỏe công nghệ cao, chuyên sâu, đặc biệt là tầm soát phát hiện sớm các bệnh nguy hiểm, ung thư… Thành phố đã có những bệnh viện hiện đại với những trang thiết bị công nghệ cao hàng đầu thế giới, hiếm có hoặc duy nhất trong khu vực, thậm chí trên thế giới. Thiết bị hiện đại giúp nâng cao vượt trội trình độ và năng lực chẩn đoán của bác sĩ, từ đó giúp nhiều người được phát hiện sớm các bệnh lý nguy hiểm, giảm gánh nặng điều trị và giữ gìn chất lượng cuộc sống tốt hơn.

Khi người dân cần điều trị, hệ thống chuyển sang tầng điều trị cơ bản, gồm các bệnh viện đa khoa khu vực và bệnh viện cửa ngõ. Đây là nơi giải quyết phần lớn nhu cầu khám chữa bệnh, từ cấp cứu, nội khoa, ngoại khoa, sản, nhi đến phục hồi chức năng. Việc đầu tư các bệnh viện khu vực như Thủ Đức, Củ Chi, Hóc Môn cùng các bệnh viện Bình Dương, Bà Rịa, Vũng Tàu sẽ giúp người dân tiếp cận dịch vụ chất lượng ngay tại địa phương, giảm chuyển tuyến không cần thiết.

Đối với các trường hợp phức tạp, người bệnh sẽ được chuyển đến tầng điều trị chuyên sâu, nơi tập trung các bệnh viện tuyến cuối, tuyến chuyên sâu. Bên cạnh điều trị kỹ thuật cao, các đơn vị này còn đảm nhiệm nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo, đào tạo nhân lực, chuyển giao kỹ thuật, hội chẩn từ xa và dẫn dắt toàn bộ mạng lưới theo mô hình "Hub & Spoke". Sau điều trị, người bệnh được chuyển trở lại tuyến dưới để tiếp tục theo dõi và quản lý lâu dài.

Điểm cốt lõi của mô hình đa tầng là sự kết nối giữa các tầng thông qua hồ sơ sức khỏe điện tử, bệnh án điện tử, hệ thống điều phối chuyển tuyến, cấp cứu ngoại viện và nền tảng số. Nhờ đó, người dân có một hành trình chăm sóc sức khỏe liên tục, còn các cơ sở y tế phối hợp trên cơ sở dữ liệu và trách nhiệm chung thay vì hoạt động riêng lẻ.

Y tế đa cực

Trong bối cảnh quy mô dân số TP.HCM hơn 14 triệu người thì hình y tế tập trung vào nội đô không còn phù hợp. Khoảng cách địa lý trở thành rào cản lớn đối với khả năng tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng cao, đồng thời làm gia tăng quá tải bệnh viện, áp lực giao thông và chi phí xã hội.

“Nếu mô hình đa tầng bảo đảm người dân được chăm sóc sức khỏe liên tục theo vòng đời, thì đa cực là lời giải cho bài toán tổ chức không gian y tế của một siêu đô thị. Đưa năng lực chuyên môn đến gần người dân, hình thành nhiều cực phát triển đủ mạnh và kết nối trong một mạng lưới thống nhất, thay vì tiếp tục tập trung nguồn lực vào một khu vực trung tâm”, PGS-TS Tăng Chí thượng chia sẻ.

Định hướng phát triển hệ thống y tế theo mô hình đa cực, không phải là việc chia đều nguồn lực hay xây dựng những bệnh viện giống nhau ở mọi nơi, mà là phân bố hợp lý năng lực chuyên môn để mỗi khu vực đều đủ khả năng đáp ứng nhu cầu khám chữa bệnh của người dân.

Mỗi cực phát triển phải có đầy đủ các chuyên khoa nền tảng như cấp cứu, hồi sức, nội, ngoại, sản, nhi, chẩn đoán hình ảnh và xét nghiệm. Trên nền tảng đó, từng cực sẽ được đầu tư phát triển các chuyên ngành mũi nhọn phù hợp với lợi thế riêng, hình thành bản sắc chuyên môn nhưng vẫn bảo đảm năng lực chăm sóc sức khỏe toàn diện.

Một cực phát triển không chỉ là một bệnh viện lớn mà là một hệ sinh thái y tế hoàn chỉnh, gồm: y tế cơ sở, đội chăm sóc sức khỏe liên tục, hệ thống cấp cứu ngoại viện, bệnh viện đa khoa khu vực và các chuyên khoa chuyên sâu. Các thành phần này được kết nối chặt chẽ với các bệnh viện tuyến cuối thông qua chuyển giao kỹ thuật, hội chẩn từ xa, đào tạo và luân phiên nhân lực, tạo nên một mạng lưới thống nhất.

Thực tiễn cho thấy định hướng này đang từng bước được hiện thực hóa. Các bệnh viện cửa ngõ, cùng các bệnh viện khu vực của TP.HCM đang được nâng cao năng lực nhờ sự hỗ trợ của các bệnh viện chuyên sâu. Khi đủ năng lực, các đơn vị này sẽ trở thành trung tâm chăm sóc sức khỏe của từng vùng, giúp giảm chuyển tuyến không cần thiết và để các bệnh viện tuyến cuối tập trung điều trị những ca bệnh phức tạp nhất.

Trong mô hình đa cực, các cơ sở y tế không hoạt động riêng lẻ mà được kết nối bằng hạ tầng số, hồ sơ sức khỏe điện tử, bệnh án điện tử và hệ thống hội chẩn từ xa. Nhờ đó, người bệnh được theo dõi liên tục dù khám tại trạm y tế, điều trị ở bệnh viện khu vực hay chuyển đến bệnh viện chuyên sâu; bác sĩ có thể khai thác dữ liệu thống nhất, hạn chế chỉ định trùng lặp và nâng cao hiệu quả điều trị.

Chiến lược đa cực cũng mở ra không gian phát triển mới cho các bệnh viện tuyến cuối theo mô hình "một bệnh viện - nhiều cơ sở". Các cơ sở chuyên khoa sẽ từng bước hiện diện tại những vùng phát triển mới, đưa dịch vụ kỹ thuật cao đến gần người dân hơn thay vì buộc người bệnh phải di chuyển vào trung tâm.

“Đa cực không chỉ là giải pháp giảm quá tải hay phân bố lại nguồn lực, mà còn là một phần trong chiến lược phát triển đô thị hiện đại. Mục tiêu cuối cùng là để người dân, dù sinh sống ở trung tâm hay cửa ngõ, đều có cơ hội tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng cao trong khoảng cách hợp lý”, PGS-TS Tăng Chí Thượng nói.

Y tế đa trung tâm

Sau nhiều năm phát triển các bệnh viện tuyến cuối và kỹ thuật chuyên sâu, ngành y tế TP.HCM đang chuyển sang một chiến lược mới, đó là không chạy theo số lượng bệnh viện lớn mà tập trung xây dựng các Trung tâm xuất sắc (Centers of Excellence). Đây là nền tảng để nâng cao chất lượng điều trị, phát triển nghiên cứu, đào tạo và từng bước đưa TP.HCM trở thành trung tâm chăm sóc sức khỏe của khu vực ASEAN.

Trong chiến lược phát triển hệ thống y tế theo mô hình đa tầng - đa cực - đa trung tâm thì "đa trung tâm" là định hướng phát triển chiều sâu. Mục tiêu không phải bệnh viện nào cũng làm mọi kỹ thuật, mà mỗi bệnh viện tập trung đầu tư lĩnh vực có lợi thế để trở thành trung tâm dẫn đầu của chuyên ngành. Chiến lược này được triển khai trên hai lớp.

Thứ nhất là hình thành các trung tâm y tế chuyên sâu theo không gian phát triển, gồm khu vực trung tâm, phía Đông (Thủ Đức), phía Tây (Tân Kiên), phía Bắc (Bình Dương) và phía Đông Nam (Bà Rịa - Vũng Tàu), giúp người dân tiếp cận kỹ thuật cao ngay tại khu vực sinh sống. Thứ hai, xây dựng các trung tâm xuất sắc theo chuyên ngành. Đây cũng là xu hướng của nhiều hệ thống y tế tiên tiến trên thế giới.

Theo Giám đốc Sở Y tế TP.HCM, một trung tâm xuất sắc không được đánh giá bằng danh tiếng hay số lượng kỹ thuật mà bằng kết quả điều trị, mức độ an toàn người bệnh, nghiên cứu khoa học, khả năng đào tạo và chuyển giao chuyên môn. Muốn đạt được điều đó, bệnh viện phải có nền tảng quản trị chất lượng vững chắc, quy trình chuyên môn chuẩn hóa và văn hóa an toàn người bệnh; đồng thời hướng tới các tiêu chuẩn quốc tế.

Bên cạnh hoạt động khám chữa bệnh, các trung tâm này còn phải trở thành nơi tạo ra tri thức mới thông qua nghiên cứu khoa học, phát triển trí tuệ nhân tạo, y học chính xác, dữ liệu lớn và các công nghệ y học hiện đại.

“Mục tiêu cuối cùng của chiến lược đa trung tâm không phải tạo ra sự cạnh tranh giữa các bệnh viện mà xây dựng một hệ sinh thái. Trong đó mỗi bệnh viện có một thế mạnh, mỗi trung tâm có một bản sắc chuyên môn và cùng đóng góp vào sức mạnh chung của toàn hệ thống. Khi đó, thương hiệu y tế TP.HCM sẽ được tạo nên bởi mạng lưới các trung tâm xuất sắc đạt trình độ khu vực và quốc tế, thay vì chỉ dựa vào một vài bệnh viện đơn lẻ”, PGS-TS Tăng Chí Thượng nói.