Trị bệnh phong thấp

Bài thuốc cổ kỳ diệu

Để trị chứng phong thấp, từ xa xưa ông cha ta đã biết sử dụng hạt mã tiền để chữa trị, theo nguyên tắc "lấy độc trị độc". Đây là một kinh nghiệm có giá trị hết sức đặc biệt. Tác dụng chống tê mỏi và cắt cơn đau của hạt mã tiền đã được kiểm chứng trên thực tế suốt từ đời này qua đời khác. Trong các bài thuốc dân gian chữa phong thấp có hiệu quả đều có thấy sử dụng đến hạt mã tiền.

Theo dược học cổ truyền, mã tiền vị đắng, tính hàn, vào hai kinh Can và Tỳ, có công dụng thông kinh, cường gân, tán kết chỉ thống, tiêu thũng giải độc, thường được cổ nhân dùng để chữa các chứng phong thấp tý thống (đau nhức các khớp), cơ phu ma độc (tê bì cơ da), tay chân bại liệt, bán thân bất toại (liệt nửa người), tổn thương do trật đả, xương gãy sưng đau, ung thũng sang độc (nhọt độc, lở loét), hầu tý (hầu họng sưng đau), nha thống (đau răng), thương phong, viêm da dai dẳng, ác tính thũng lựu (ung thư)...

Vị thuốc thương truật

Mặc dù mã tiền là một vị thuốc quý, chữa được nhiều bệnh, nhưng lưu ý đây là loại có độc, do vậy để chữa trị phong thấp, ông cha ta thường sử dụng mã tiền kết hợp với một số vị thuốc khác. Chẳng hạn, trong một bài thuốc cổ nổi tiếng được ghi trong sách Những cây thuốc và vị thuốc Việt Nam của giáo sư Đỗ Tất Lợi, mã tiền được sử dụng cùng với 5 vị thuốc khác là thương truật, hương phụ, mộc hương, địa liền và quế chi.

Năm vị thuốc trên khi phối hợp với nhau đã phát huy được "sở trường" và hạn chế được "sở đoản" (tính độc) của hạt mã tiền để tạo thành một bài thuốc cổ kỳ diệu còn được lưu truyền đến ngày nay. Bài thuốc này được nhiều chuyên gia về dược liệu trong nước đánh giá là bài thuốc có sự "phối ngũ tinh tế và khoa học", được dùng để chữa trị các chứng tê mỏi chân tay, đau xương khớp, đau thần kinh tọa, đau thần kinh liên sườn... do phong tê thấp, cũng như thống phong (gút), bán thân bất toại sau tai biến mạch máu não, cũng như các chứng bại liệt do ngoại thương.

Đến viên thuốc hiện đại 

Vị thuốc hương phụ - ảnh: K.Vy

Kết quả nghiên cứu y học hiện đại cho thấy, tác dụng dược lý của mã tiền khá phong phú: làm hưng phấn trung khu thần kinh, kích thích tim mạch và phản xạ của tủy sống, tăng độ nhạy của vỏ não và trung tâm cảm giác, giảm đau, kháng khuẩn, trừ đàm, giảm ho, bình suyễn, làm tăng tiết dịch vị, thúc đẩy công năng tiêu hóa và chống ung thư. Trên lâm sàng, bằng việc sử dụng mã tiền chế đơn độc hoặc phối hợp cùng với các vị thuốc khác, các nhà y học cổ truyền Trung Quốc đã nghiên cứu và điều trị thành công nhiều loại bệnh như viêm đa khớp dạng thấp, liệt dây thần kinh VI ngoại vi, liệt bại nửa người do tai biến mạch máu não, hư xương sụn cột sống, viêm đa thần kinh, nấm tay chân, chứng không phóng tinh ở nam giới...

Dựa vào công thức của bài thuốc cổ nói trên, gần đây các thầy thuốc của trường Đại học Dược (Hà Nội) đã nghiên cứu và sản xuất thành công một chế phẩm mới, chuyên trị các chứng tê thấp, đau nhức, sưng khớp. Chế phẩm này có tên gọi là Vimatine, được bào chế dưới dạng viên nén bao phim để phù hợp với thói quen dùng thuốc của người bệnh hiện nay.

Theo Đông y, nếu bài thuốc không phù hợp với cơ thể về mặt hàn nhiệt (chẳng hạn như đã nóng lại dùng thuốc nhiệt, hay đã lạnh lại dùng thuốc hàn) thì chẳng những bệnh không khỏi mà còn có thể gây hại. Vì thế, loại thuốc trên của trường Đại học Dược (Hà Nội) có tính cân bằng - người tạng nhiệt hay tạng hàn đều có thể sử dụng.

Thạc sĩ Hoàng Khánh Toàn
(Bệnh viện 108, Hà Nội)