Trung Quốc siết phim AI: Áp lực mới đối với ngành công nghiệp giải trí

Theo thông tin được Tổng cục Phát thanh, Truyền hình Trung Quốc (NRTA) công bố hôm 6.11, từ đầu năm đến nay, cơ quan này đã gỡ bỏ 75.000 phim ngắn vi phạm và xử lý hơn 1.500 tài khoản liên quan. Các vi phạm được ghi nhận như nội dung độc hại, xâm phạm bản quyền và những hành vi không tuân thủ quy định quản lý nội dung.

Đáng chú ý, số liệu được công bố trong bối cảnh Trung Quốc triển khai thêm chiến dịch chấn chỉnh kéo dài hai tháng, từ ngày 1.11 đến hết tháng 12.2026. Đợt kiểm tra lần này tập trung vào phim ngắn do AI tạo ra, tình trạng sử dụng trái phép khuôn mặt, giọng nói của người khác và việc sản xuất những nội dung có mô-típ, hình thức tương tự nhau nhằm khai thác lượt xem.

Ảnh: Chụp màn hình

Động thái của NRTA cho thấy Trung Quốc đang đứng trước một bài toán lớn: làm thế nào để quản lý thị trường phim ngắn đang phát triển với tốc độ rất nhanh, trong khi công nghệ AI ngày càng hạ thấp chi phí sản xuất và thay đổi cấu trúc của ngành giải trí.

Thị trường phim ngắn phát triển nhanh, áp lực quản lý ngày càng lớn

Tại Trung Quốc, phim ngắn (micro-drama) đã phát triển thành lĩnh vực kinh doanh đáng kể trong ngành công nghiệp nội dung số. Khác với phim truyền hình truyền thống có thời lượng hàng chục phút mỗi tập, micro-drama thường chia thành nhiều tập ngắn, mỗi tập chỉ kéo dài vài phút, với tiết tấu nhanh, tình tiết liên tục tạo cao trào và được thiết kế chủ yếu cho người xem trên điện thoại.

Mô hình này nhanh chóng thu hút các nhà sản xuất nhờ thời gian triển khai ngắn, khả năng tiếp cận khán giả rộng và phương thức khai thác doanh thu linh hoạt thông qua quảng cáo, nền tảng trực tuyến hoặc hình thức trả phí theo tập.

Theo số liệu được công bố tại cuộc họp báo của NRTA tháng 9.2026, thị trường phim ngắn Trung Quốc đạt quy mô hơn 100 tỉ nhân dân tệ trong năm 2025, tương đương khoảng 14,97 tỉ USD, với hơn 800 triệu người xem. Đặc biệt, trong tám tháng đầu năm 2026, nước này đã phát hành khoảng 430.000 phim ngắn. Lĩnh vực này cũng hình thành hệ sinh thái riêng, với sự tham gia của các nền tảng công nghệ, đơn vị sản xuất, nhà đầu tư, biên kịch, diễn viên và nhiều lực lượng sáng tạo độc lập.

Tuy nhiên, sự phát triển quá nhanh cũng khiến thị trường bộc lộ nhiều bất cập. Áp lực phải liên tục sản xuất nội dung mới để duy trì lượt xem khiến một bộ phận nhà sản xuất lựa chọn những mô-típ dễ thu hút sự chú ý như tranh chấp gia đình, trả thù, ngoại tình, tình yêu giàu nghèo, bạo lực hoặc những câu chuyện khai thác yếu tố gây sốc. Trong chiến dịch chấn chỉnh trước đó, NRTA tập trung xử lý nhiều nhóm nội dung như khoe khoang tiền bạc, quan niệm lệch lạc về tình yêu và hôn nhân, yếu tố gợi dục, mê tín dị đoan, bạo lực và nội dung không phù hợp với trẻ em.

Phim truyền thống chịu sức ép cạnh tranh

Sự phổ biến của AI đang khiến cuộc cạnh tranh trong ngành phim ảnh trở nên phức tạp hơn. Nếu trước đây, một dự án phim cần huy động diễn viên, đạo diễn, quay phim, thiết kế mỹ thuật, phục trang, ánh sáng và đội ngũ hậu kỳ, thì hiện nay một số công đoạn có thể được thay thế hoặc rút ngắn đáng kể nhờ công nghệ tạo sinh.

AI có thể hỗ trợ xây dựng bối cảnh, tạo nhân vật, mô phỏng chuyển động, tạo giọng nói, dựng cảnh và hoàn thiện những phân đoạn hình ảnh mà trước đây phải tổ chức sản xuất trực tiếp. Điều này giúp các nhóm sản xuất nhỏ có thể tạo ra sản phẩm với nguồn lực hạn chế hơn nhiều so với phương thức truyền thống.

Theo Reuters, chi phí tạo một phút phim bằng AI tại xứ tỉ dân đã giảm mạnh trong nửa đầu năm 2026, từ khoảng 5.000 nhân dân tệ xuống còn vài trăm nhân dân tệ. Một ví dụ được Reuters đề cập là cảnh đám cưới, vốn có thể tiêu tốn khoảng 60.000 nhân dân tệ nếu thực hiện theo phương thức quay phim truyền thống, nhưng có thể được tái tạo bằng AI với chi phí khoảng 1.400 nhân dân tệ.

Đặc biệt, diễn viên và ê-kíp đoàn phim chịu tác động mạnh. Theo phân tích của Channel News Asia (CNA), một số diễn viên và người làm nghề được phỏng vấn cho biết cơ hội việc làm trở nên khó khăn hơn khi các đơn vị sản xuất chuyển sang ứng dụng AI để tiết kiệm chi phí. Đối với diễn viên, thách thức không chỉ nằm ở nguy cơ ít được tuyển chọn hơn. Công nghệ còn đặt ra vấn đề về quyền kiểm soát hình ảnh, giọng nói và những đặc điểm nhận diện cá nhân.

Một diễn viên có thể bị sử dụng gương mặt để tạo ra nhân vật ảo, tái hiện hình ảnh trong những tình huống chưa từng tham gia diễn xuất hoặc thậm chí xuất hiện trong tác phẩm mà họ không hề biết đến. Khi công nghệ ngày càng có khả năng mô phỏng chân thực, việc xác định ranh giới giữa sản phẩm sáng tạo và hành vi khai thác hình ảnh trái phép trở nên phức tạp hơn.

Điểm đáng chú ý trong chiến dịch mới của NRTA là phạm vi quản lý không dừng ở việc gỡ bỏ những tác phẩm vi phạm. Cơ quan này còn tập trung vào hoạt động quảng bá, phân phối và cách các nền tảng đề xuất nội dung đến người xem. Những hành vi sử dụng tiêu đề dung tục, hình ảnh quảng cáo gây hiểu lầm, bình luận dẫn dụ người xem hoặc phát hành một tác phẩm dưới nhiều tên gọi khác nhau để né kiểm duyệt cũng nằm trong diện cần xử lý.

Đặc biệt, tình trạng sản xuất những bộ phim có mô-típ, nhân vật và tình tiết gần như giống nhau đang trở thành vấn đề đáng quan tâm. Khi AI giúp rút ngắn thời gian sản xuất, một công thức nội dung có thể nhanh chóng được sao chép và biến thành hàng loạt tác phẩm khác nhau về tên gọi nhưng tương đồng về cấu trúc. Điều này không chỉ làm giảm chất lượng chung của thị trường mà còn gây bất lợi cho những nhà sản xuất đầu tư nghiêm túc vào kịch bản và quá trình sáng tạo.

Theo các thông tin được NRTA công bố, Trung Quốc không có chủ trương loại bỏ hoàn toàn AI khỏi hoạt động sản xuất phim. Ngược lại, cơ quan quản lý vẫn khuyến khích ứng dụng công nghệ, đồng thời yêu cầu các sản phẩm phải minh bạch về việc sử dụng AI, tuân thủ quy định bản quyền và bảo đảm quyền lợi của cá nhân có hình ảnh, giọng nói được khai thác.

Bên cạnh đó, định hướng hỗ trợ sản xuất những tác phẩm phim ngắn chất lượng cao cho thấy nhà chức trách Trung Quốc muốn chuyển trọng tâm từ tăng trưởng số lượng sang nâng cao chất lượng nội dung.