Trưởng thôn hành động: Thạo 3 ngôn ngữ, bền bỉ cống hiến

Trưởng ấp giỏi "ngoại ngữ"

Sau khi sắp xếp đơn vị hành chính, xã Xà Phiên có 17 ấp (thôn). Trong đó, ấp Ngã Cạy có diện tích hơn 4 km² với 759 hộ dân. Địa bàn rộng nhưng trưởng ấp Trần Đệ vẫn thuộc lòng từng con đường, nắm rõ hoàn cảnh từng nhà.

Ông Đệ đi tới đâu tạo ra một hiệu ứng ấm áp tới đó. Ông qua ngôi chùa Khmer cổ kính hay gạt chân chống xe ở góc chợ xôm tụ, đều được chào đón bằng từng cái vẫy tay thân thiện, từng lời thăm hỏi đôn hậu của bà con. Ông có thể giao tiếp linh hoạt bằng tiếng Kinh, Hoa và Khmer, nhờ đó dễ dàng tìm được "tiếng nói chung" với người dân.

ẢNH: THANH DUY

Hành trình gắn bó của ông Đệ tại vùng đất có 3 dân tộc anh em là một chuỗi duyên nợ kiểu "đất chọn người". Ông là người gốc Hoa, sinh ra tại TP.HCM. Năm ông 9 tuổi, biến cố bi thương ập đến khi cả cha lẫn mẹ đều qua đời. Ông bà nội đón đứa cháu mồ côi về vùng đất Xà Phiên nghèo khó để chắt chiu nuôi ăn học hết lớp 12.

Năm cuối cấp, ông Đệ ước mơ học ngành sư phạm để làm giáo viên. Nhưng rồi, căn bệnh của bà nội cùng gánh nặng cơm áo gạo tiền đã khép lại giấc mơ giảng đường. Năm 1988, cầm tấm bằng tốt nghiệp phổ thông, một "tài sản" tri thức được đánh giá cao ở vùng quê ngày ấy, ông Đệ gác lại hoài bão đi học xa, ở lại quê nhà tham gia công tác hợp tác xã, văn hóa địa phương.

Qua những chuyến đi rà soát thực tế, chứng kiến hơn 50% hộ dân trong ấp thuộc hộ nghèo và cận nghèo khiến ông trăn trở khôn nguôi. Năm 2013, với sự tín nhiệm của người dân, ông Đệ chính thức nhận trách nhiệm làm trưởng ấp 5 (sau sắp xếp là ấp Ngã Cạy). Một chặng đường mới bắt đầu với 586 hộ người Khmer, 57 hộ người Hoa và 116 hộ người Kinh cùng chung sống.

Bà con quý mến, đồng hành

Bắt tay vào công việc, ông Đệ nhận ra ngay rào cản lớn nhất đối với sự phát triển của ấp là giao thông chia cắt, kênh rạch chằng chịt, người dân đi đâu cũng phải "lụy đò". Muốn thoát nghèo, trước hết cầu đường phải thông suốt. Trong bối cảnh ngân sách nhà nước có hạn, muốn mở rộng mạng lưới giao thông thì mọi người phải chung tay góp sức. Tuy nhiên, việc vận động kinh phí ở địa bàn có tỷ lệ hộ nghèo cao, nhiều người phải bỏ xứ đi làm ăn xa là bài toán cực kỳ hóc búa.

ẢNH: THANH DUY

Trước thực tế này, phương châm của ông Đệ là kiên trì kiểu "mưa dầm thấm lâu" và làm trước cho dân thấy. Ông đến từng nhà, giải thích rõ lợi ích của từng con đường, từng cây cầu. Bằng cách đó, bộ mặt của phum sóc đã thay đổi tích cực. "Giờ đây, ấp Ngã Cạy toàn đường bê tông hoặc đá bụi chứ không còn đường đất. Suốt 2 mùa mưa nắng, bà con đi lại và vận chuyển lúa thóc, rau màu thuận lợi. Mọi người chí thú làm ăn nên hiện nay ấp chỉ còn 8 hộ nghèo, cận nghèo mà thôi", ông Đệ phấn khởi chia sẻ.

Từ sự chân thành của người trưởng ấp, mọi người đều vui vẻ góp phần xây dựng quê hương phát triển. Chẳng hạn như ông Danh Chếc (68 tuổi). Khi được vận động, lão nông Khmer này sẵn lòng hiến hơn 20 m² đất mặt tiền trước nhà để làm điểm quay đầu cho xe 4 bánh. Không phải vì ông dư dả đất đai, mà vì ông bị thuyết phục bởi sự tâm huyết, trách nhiệm của trưởng ấp Trần Đệ.

"Đất đai ai không quý, nhưng thấy chú Đệ làm việc gì cũng tới nơi tới chốn nên mình ưng cái bụng. Cầu hư, lộ hỏng là chú tìm cách sửa ngay. Bà con thấy vậy nên ai cũng tin tưởng đồng hành", ông Danh Chếc nói và cho biết mới đây nhất, khi sửa chữa cây cầu gần trường tiểu học, ông Đệ chỉ huy động khoảng 13 nhân công. Thế nhưng rốt cuộc có hơn 20 người tự nguyện mang xẻng, mang búa ra phụ giúp mà không cần mời gọi. Nhờ sự đồng lòng, chung sức ấy mà ấp Ngã Cạy ngày càng khang trang, giàu đẹp hơn.

ẢNH: THANH DUY

Điểm tựa của người dân

Không dừng lại ở hạ tầng, ông Đệ còn đau đáu với giấc mơ an cư lạc nghiệp của bà con nghèo. Cứ có chương trình hỗ trợ nào của nhà nước hay các nhà tài trợ, ông lại tỉ mỉ rà soát, mạnh dạn đề xuất cấp trên. Nhờ sự chủ động đó, trong 2 năm 2024 - 2025, ấp Ngã Cạy đã được xét duyệt 46 căn nhà đại đoàn kết và nhà thuộc chương trình xóa nhà tạm. Bước sang năm 2026, ấp tiếp tục nhận được chỉ tiêu 46 căn nhà. "Đến nay chúng tôi đã hoàn thành 13 căn, 33 căn còn lại hồ sơ cũng đã sẵn sàng, chỉ chờ cấp trên phê duyệt là bấm nút triển khai ngay", ông Đệ cho hay.

Đằng sau những con số ấy là bao nụ cười và giọt nước mắt hạnh phúc của rất nhiều người, trong đó có hoàn cảnh của ông Chao Von. Ở tuổi 83, lão nông tay đã run, mắt đã mờ, trí nhớ không còn tốt và nói chuyện cũng không còn rành mạch, nếu tự làm hồ sơ xét tặng nhà thì khó khăn vô cùng. Ông Dương Văn Thanh (69 tuổi, em rể ông Chao Von, hiện sống cạnh nhà) cảm kích chia sẻ: "Dân ở đây ít chữ, đụng tới giấy tờ thủ tục là ngán lắm. Nhờ chú Đệ gánh vác hết, từ hướng dẫn đến hoàn thiện hồ sơ. Chú Đệ đúng là điểm tựa của dân, cần gì hay gặp khó khăn cứ tới hỏi là giúp ngay".

ẢNH: THANH DUY

Với gia đình ông Danh Lành (47 tuổi), ông Đệ là người đã trao cho họ "chìa khóa" vươn lên thoát nghèo. Từng là hộ không đất sản xuất, ai thuê gì làm nấy, ông Lành được ấp xét tặng 3 con bò giống từ Chương trình mục tiêu quốc gia. Từ tay trắng, người nông dân Khmer vươn lên tích lũy, gầy dựng vốn liếng là một đàn heo và ao cá tra hơn 3.000 con. "Mừng nhất là vợ chồng tôi đủ điều kiện lo cho con trai vào đại học năm nay. Sự chủ động tìm đến hộ khó khăn để giúp đỡ và cái tâm của chú Đệ đã gieo niềm tin để những người nghèo như chúng tôi không bao giờ bỏ cuộc", ông Lành tâm sự.

Với sự tận tụy đến cùng, nhiều năm qua, hình ảnh vị trưởng ấp mảnh khảnh chạy chiếc xe máy rong ruổi khắp các ngõ ngách ấp Ngã Cạy để thông báo họp hành, hướng dẫn làm hồ sơ hay trao quyết định hỗ trợ... đã trở nên quen thuộc. Trên chiếc xe ấy, người ta thường thấy khi thì chùm ổi, trái đu đủ chín vàng, khi thì bọc rau dại tươi xanh… Đó không phải hàng hóa ông mua ở chợ, mà là những món quà quê đơn sơ của bà con dúi vào tay ông sau mỗi lần ghé thăm.

Những món quà nhỏ bé nhưng chứa đựng tấm lòng của người dân dành cho vị cán bộ gần gũi, hết lòng vì dân. Với ông Đệ, đó là niềm hạnh phúc và cũng là động lực để tiếp tục cống hiến vì sự đổi thay của quê hương Xà Phiên. (còn tiếp)