Trường Thủy sản và khoa học sự sống: Đổi mới sáng tạo vì biển Việt Nam

ẢNH: NHÀ TRƯỜNG CUNG CẤP

Giữa phố biển Nha Trang (Khánh Hòa), một trong những trung tâm đào tạo và nghiên cứu biển lớn của cả nước, Trường đại học Nha Trang đã có hơn nửa thế kỷ đồng hành cùng sự phát triển của ngành thủy sản Việt Nam. Ngày 1.2.2026, Trường Thủy sản và khoa học sự sống chính thức được thành lập, đánh dấu bước chuyển quan trọng trong chiến lược phát triển của Trường đại học Nha Trang theo mô hình trường thành viên, hướng đến xây dựng trung tâm đào tạo, nghiên cứu và đổi mới sáng tạo hàng đầu trong lĩnh vực thủy sản và khoa học sự sống.

Trường mang khát vọng xây dựng hệ sinh thái đào tạo, nghiên cứu và chuyển giao công nghệ hiện đại, góp phần thúc đẩy kinh tế biển xanh, thích ứng với biến đổi khí hậu và hội nhập quốc tế.

Hệ sinh thái liên ngành và đội ngũ khoa học chất lượng cao

Sự ra đời của trường là bước chuyển từ phát triển theo từng đơn vị chuyên môn sang phát triển theo hệ sinh thái liên ngành, trên cơ sở kế thừa thế mạnh của Viện Nuôi trồng thủy sản, Viện Khoa học và công nghệ khai thác thủy sản, Viện Công nghệ sinh học và môi trường và khoa công nghệ thực phẩm. Sau tái cấu trúc, trường gồm 5 khoa chuyên ngành: Nuôi trồng thủy sản, Khoa học thủy sản, Công nghệ sinh học, Công nghệ thực phẩm và Kỹ thuật hóa học và môi trường.

ẢNH: NHÀ TRƯỜNG CUNG CẤP

Mô hình này kết nối các lĩnh vực từ sản xuất giống, nuôi biển công nghệ cao, khai thác và bảo tồn nguồn lợi, đến công nghệ sinh học, công nghệ thực phẩm, hóa học và môi trường. Đây là nền tảng để giải quyết các bài toán liên ngành của thủy sản hiện đại, phù hợp xu thế phát triển của các đại học nghiên cứu trên thế giới.

Điểm nổi bật khác là nguồn nhân lực khoa học chất lượng cao. Hiện trường có 126 cán bộ, trong đó 112 giảng viên cơ hữu, gồm 3 giáo sư, 16 phó giáo sư, 48 tiến sĩ, số còn lại có trình độ thạc sĩ. Với 42,9% giảng viên có học vị tiến sĩ và 39,6% đội ngũ tiến sĩ đạt chức danh giáo sư, phó giáo sư, đây là một trong những đơn vị có mật độ chuyên gia đầu ngành cao trong lĩnh vực thủy sản và khoa học sự sống ở Việt Nam.

ẢNH: NHÀ TRƯỜNG CUNG CẤP

Đội ngũ này là nền tảng để trường đào tạo sau đại học, phát triển các nhóm nghiên cứu mạnh và chủ trì các nhiệm vụ khoa học cấp quốc gia, quốc tế. Nhiều cán bộ đang tham gia các mạng lưới nghiên cứu quốc tế, hợp tác với các trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp ở châu Âu, Bắc Mỹ, Úc, Nhật Bản và Hàn Quốc, giúp đưa tri thức, công nghệ mới vào chương trình đào tạo và nghiên cứu ngay tại giảng đường.

Đào tạo gắn thực tiễn, khoa học công nghệ phục vụ sản xuất

Với quy mô hơn 2.100 người học, trường đang đào tạo 10 ngành đại học, gồm: Nuôi trồng thủy sản, Quản lý thủy sản, Khoa học thủy sản, Khai thác thủy sản, Công nghệ sinh học, Công nghệ thực phẩm, Đảm bảo chất lượng và an toàn thực phẩm, Công nghệ chế biến thủy sản, Kỹ thuật hóa học và Kỹ thuật môi trường; đồng thời đào tạo trình độ thạc sĩ và tiến sĩ ở nhiều chuyên ngành.

Chương trình đào tạo được xây dựng theo định hướng liên ngành, gắn chặt với nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp. Sinh viên được tăng cường thực hành tại các phòng thí nghiệm hiện đại, trại thực nghiệm nước ngọt và nuôi biển, doanh nghiệp chế biến thực phẩm, cũng như tham gia đề tài nghiên cứu ngay từ khi còn trên ghế nhà trường. Trường cũng đang chuẩn bị mở thêm các ngành mới như: Điều dưỡng, Khoa học y sinh và Y tế công cộng, đáp ứng nhu cầu nhân lực trong lĩnh vực khoa học sức khỏe và khoa học sự sống.

ẢNH: NHÀ TRƯỜNG CUNG CẤP

Trong giai đoạn 2015-2025, các đơn vị thuộc trường đã triển khai 267 đề tài, dự án khoa học, trong đó có 35 chương trình hợp tác quốc tế, cùng 987 công bố khoa học, gồm 445 bài báo quốc tế và 542 bài báo trong nước. Các hướng nghiên cứu tập trung vào nuôi biển công nghệ cao, sản xuất giống thủy sản có giá trị kinh tế, công nghệ sinh học biển, công nghệ thực phẩm, bảo tồn nguồn lợi, môi trường biển, kinh tế tuần hoàn và thích ứng với biến đổi khí hậu. Nhiều kết quả nghiên cứu đã được chuyển giao thành công cho doanh nghiệp và địa phương, góp phần nâng cao năng suất, giảm chi phí sản xuất và gia tăng giá trị cho ngành thủy sản Việt Nam.

Nhiều năm qua, trường đã triển khai hàng trăm chương trình tập huấn, chuyển giao công nghệ và đào tạo ngắn hạn cho doanh nghiệp, địa phương và người dân, từ sản xuất giống cá biển, động vật thân mềm, sinh vật cảnh biển đến kỹ thuật nuôi biển công nghiệp, an toàn thực phẩm, chế biến và bảo quản sau thu hoạch. Thông qua mạng lưới hợp tác với doanh nghiệp trong và ngoài nước, nhiều kết quả nghiên cứu đã được thương mại hóa, hình thành chuỗi liên kết giữa đào tạo, nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và chuyển giao công nghệ.

Theo GS-TS Trang Sĩ Trung, Hiệu trưởng Trường Thủy sản và khoa học sự sống, trong chiến lược phát triển của Trường ĐH Nha Trang, đơn vị này được định hướng trở thành lực lượng học thuật chủ lực, góp phần khẳng định vị thế của nhà trường ở các lĩnh vực thế mạnh về biển và thủy sản. Phát huy truyền thống gần 70 năm đào tạo, nghiên cứu và đồng hành cùng ngành thủy sản Việt Nam, trường sẽ tiếp tục nâng chất lượng đào tạo, nghiên cứu, phát triển đội ngũ và mở rộng liên kết học thuật trong lẫn ngoài nước.

ẢNH: NHÀ TRƯỜNG CUNG CẤP

Mục tiêu là đưa trường từ một đơn vị chuyên ngành mạnh của Trường đại học Nha Trang thành trung tâm đào tạo, nghiên cứu và đổi mới sáng tạo tầm quốc gia, có uy tín trong khu vực và từng bước hội nhập sâu với mạng lưới học thuật quốc tế. Qua đó, trường cùng đại học Nha Trang phát huy vai trò trung tâm tri thức về biển, đóng góp ngày càng thiết thực cho sự phát triển bền vững của ngành thủy sản và kinh tế biển Việt Nam.

Hướng tới trung tâm đổi mới sáng tạo vì biển Việt Nam

Trong bối cảnh chuyển đổi số và kinh tế xanh trở thành xu thế toàn cầu, trường xác định nhiều hướng nghiên cứu chiến lược cho giai đoạn 2026-2030, gồm công nghệ sản xuất giống phục vụ nuôi biển công nghiệp, khai thác thủy sản thông minh, ứng dụng công nghệ Omics trong nghiên cứu đa dạng sinh học, phát triển công nghệ chế biến thực phẩm tiên tiến, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, internet vạn vật, dữ liệu lớn và tự động hóa trong sản xuất, quản lý thủy sản. Song song đó, trường xây dựng các phòng thí nghiệm hiện đại, phát triển các nhóm nghiên cứu mạnh, hình thành trung tâm nghiên cứu xuất sắc và mở rộng hợp tác với các trường đại học, viện nghiên cứu hàng đầu thế giới.

ẢNH: NHÀ TRƯỜNG CUNG CẤP

Chiến lược phát triển bền vững kinh tế biển Việt Nam đặt mục tiêu đưa đất nước trở thành quốc gia mạnh về biển, giàu từ biển, với khoa học công nghệ và nguồn nhân lực chất lượng cao là hai trụ cột quan trọng. Trong hành trình ấy, Trường Thủy sản và khoa học sự sống không chỉ đào tạo kỹ sư, thạc sĩ và tiến sĩ mà còn là trung tâm kết nối tri thức, đổi mới sáng tạo và chuyển giao công nghệ phục vụ phát triển bền vững, từng bước khẳng định vị thế là một trong những trung tâm đào tạo và nghiên cứu hàng đầu Việt Nam trong lĩnh vực thủy sản và khoa học sự sống.