Trường tốp đầu bị tố 'mua' bài báo khoa học để leo bảng xếp hạng ĐH

ẢNH: KOREA UNIVERSITY

Tờ The Korea Herald hôm 30.3 đưa tin, ĐH Hàn Quốc và ĐH Yonsei đang đối mặt với sự giám sát chặt chẽ. Điều này diễn ra sau các báo cáo từ truyền thông nước này cho rằng hai trường tuyển dụng nhiều học giả nước ngoài có năng suất công bố khoa học cao nhưng hiếm khi sinh sống hoặc hoạt động học thuật tại Hàn Quốc, với mục đích chính là tăng bậc trên các bảng xếp hạng ĐH toàn cầu.

Học giả "ma", giá trị thật

Cụ thể, theo hãng thông tấn Yonhap, danh sách giảng viên của hai ĐH tư thục nêu trên ghi nhận nhiều trường hợp học giả nước ngoài không hề sinh sống hay giảng dạy tại Hàn Quốc. Điều này dấy lên nghi vấn các ĐH tốp đầu Hàn Quốc đang tận dụng lỗ hổng trong hệ thống đa địa chỉ (multiple-affiliation) của những tổ chức xếp hạng ĐH toàn cầu như Times Higher Education (THE) và Quacquarelli Symonds (QS).

Theo các nhà xuất bản như Elsevier hay Springer, địa chỉ (affiliation) đề trong các công bố khoa học của tác giả phải là tổ chức nơi phần lớn công việc nghiên cứu được tiến hành. Do đó, đây không nhất thiết là cơ quan chủ quản của tác giả.

Trong khi đó, theo cơ chế của các tổ chức xếp hạng, khi một bài báo khoa học được lập chỉ mục trong cơ sở dữ liệu học thuật đề hai hay ba địa chỉ, mỗi đơn vị đều có thể tính bài báo đó vào sản lượng nghiên cứu của mình. Từ đây, một số ĐH Hàn Quốc tận dụng cơ chế này để "gom" công trình của học giả nước ngoài qua việc trao chức danh giảng viên cho họ mà không yêu cầu phải cư trú tại Hàn Quốc hay trực tiếp giảng dạy ở trường.

ĐH Yonsei được nêu tên là đơn vị "tiên phong" khi triển khai chương trình "Yonsei Frontier Lab" (tạm dịch: Phòng thí nghiệm tiên phong Yonsei) từ năm 2017.

Theo báo cáo, trường được cho là đã đưa ra nhiều ưu đãi để các nhà nghiên cứu nước ngoài ghi tên Yonsei là địa chỉ trong những bài báo khoa học được công bố.

Yonsei gọi loại công trình này là các bài báo "địa chỉ kép" (joint affiliation), đồng thời cho biết ngoài hỗ trợ tài chính lên đến 30.000 USD (790 triệu đồng) theo quy định của chương trình, các nhà nghiên cứu còn được thưởng riêng cho việc công bố bài báo khoa học.

Theo báo cáo, điều này giúp thúc đẩy các học giả tham gia chương trình công bố hàng trăm bài báo trong khoảng 6 năm, đưa thứ hạng của Yonsei trên bảng xếp hạng ĐH của QS tăng từ 106 vào năm 2018 lên vị trí 70 vào năm 2023.

Một cán bộ từ ĐH Yonsei cho biết trường từng bổ nhiệm một số học giả quốc tế làm nghiên cứu viên trong giai đoạn đại dịch Covid-19. Tuy nhiên, đến tháng 8.2022, trường chấm dứt hợp đồng với khoảng 14 người trong số đó sau khi thấy việc thiếu trao đổi thực chất có thể dẫn đến những rắc rối không đáng có.

Vị này cho biết hiện Yonsei không còn duy trì các nhà nghiên cứu nước ngoài thuộc chương trình nói trên, đồng thời khẳng định nhà trường chỉ hỗ trợ chi trả vé máy bay và sinh hoạt phí. Đại diện Yonsei cũng bác bỏ các cáo buộc cho rằng trường từng yêu cầu học giả nước ngoài ghi địa chỉ của trường để đổi lấy lợi ích.

ẢNH: TRỌNG PHƯỚC

Mô hình khoa học tương tự Harvard, MIT?

ĐH Hàn Quốc được cho là đã triển khai một chương trình tương tự với tên gọi K-Club (tạm dịch: Câu lạc bộ Hàn Quốc) vào năm 2023, tuyển dụng khoảng 150 học giả nước ngoài. Thứ hạng của trường trên bảng xếp hạng THE đã tăng từ nhóm 201-250 vào năm 2024 lên vị trí thứ 156 vào năm 2026.

Một phân tích về cơ sở dữ liệu Scopus chỉ ra trong số 8.707 bài báo khoa học liên quan đến ĐH Hàn Quốc vào năm ngoái, 1.011 bài có sự tham gia của 80 giảng viên thỉnh giảng nước ngoài thuộc chương trình K-Club. Còn trong năm nay, tính đến giữa tháng 3, có 317 trong số 2.536 bài báo đã xuất bản của trường, tương đương 12,5%, được đóng góp bởi các học giả K-Club.

Hầu hết nhóm học giả này chủ yếu công tác tại các ĐH, viện nghiên cứu ở nước ngoài chứ không phải ĐH Hàn Quốc. Thế nhưng sau khi được bổ nhiệm làm giáo sư thỉnh giảng hoặc giáo sư bổ nhiệm đặc biệt, họ liệt kê ĐH Hàn Quốc là địa chỉ thứ hai hoặc thứ ba trong các bài báo của mình, giúp tăng đáng kể sản lượng công bố của nhà trường.

Một trong số các học giả K-Club là PGS Zahoor Ahmed (ĐH Bahcesehir Cyprus, Pakistan) - người nổi tiếng với việc xuất bản trung bình mỗi hai tuần một bài báo khoa học. Tính đến tháng 3.2026, ông chưa từng làm việc tại khuôn viên của ĐH Hàn Quốc.

Phản hồi báo chí, ĐH Hàn Quốc cho biết K-Club có mục đích thúc đẩy nghiên cứu hợp tác quốc tế. Tuy nhiên, phân tích từ Scopus cho thấy chỉ 8% trong số khoảng 1.600 bài báo đề địa chỉ ĐH Hàn Quốc có ghi đồng tác giả là giảng viên cơ hữu của trường.

ĐH Hàn Quốc cũng nhấn mạnh K-Club được thiết kế như một mô hình hợp tác nghiên cứu từ xa dựa trên hiệu suất và hợp tác thực chất với giảng viên của trường vẫn đang diễn ra.

"Xu hướng hiện nay là chuyển mình sang hệ thống hợp tác quốc tế linh hoạt hơn thông qua các lớp học, hội thảo trực tuyến và nghiên cứu từ xa", một cán bộ của ĐH Hàn Quốc thông tin, đồng thời liệt kê ĐH Harvard, Viện Công nghệ Massachusetts (MIT) tại Mỹ và Imperial College ở Anh là những đơn vị đang vận hành các chương trình tương tự.

Vị này chia sẻ thêm việc thường trú ở Hàn Quốc hay trực tiếp giảng dạy dài hạn không nên được xem là thước đo duy nhất cho những đóng góp ý nghĩa. Nhà trường đồng thời bác bỏ việc gọi các những nghiên cứu viên này là học giả "ma", khẳng định rằng tất cả các đợt bổ nhiệm đều trải qua quy trình thẩm định đúng quy định.

Trước đó, ĐH Sejong tại Hàn Quốc cũng vướng phải nhiều tranh cãi về sự thăng hạng thần tốc trên bảng xếp hạng ĐH thế giới của tổ chức U.S. News, từ hạng 15 năm 2020 nhảy vọt lên xếp thứ 3 Hàn Quốc năm 2024. Về xếp hạng toàn cầu, ĐH Sejong cũng leo tới gần 400 bậc, từ hạng 629 năm 2021 lên vị trí 241 năm 2024.