Từ chiếc thang tre đến lưới điện số Hà Nội

Chiếc cột điện thang tre giữ ánh sáng thủ đô

Bức ảnh đen trắng ghi dòng chú thích giản dị: "Dựng cột điện tạm 35kV bằng thang tre tại Yên Viên năm 1966". Không khói lửa, không tiếng bom. Chỉ vài người công nhân, vài chiếc thang tre và một khoảng trời trống. Nhưng đằng sau khuôn hình bình lặng ấy là một câu chuyện về ý chí của những người quyết giữ cho dòng điện không tắt giữa chiến tranh.

ẢNH: TƯ LIỆU

Hà Nội hôm nay được vận hành bởi một hệ thống điện hiện đại với những trạm biến áp không người trực, lưới điện ngày càng được tự động hóa, số hóa và vận hành bằng các nền tảng công nghệ tiên tiến. Thế nhưng, ít ai biết rằng cách đây hơn nửa thế kỷ, giữa mưa bom bão đạn, để giữ cho dòng điện không bị gián đoạn, những người thợ điện Thủ đô đã từng dựng những cột điện 35kV bằng... thang tre.

Những năm 1965 - 1968, khi chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ leo thang ra miền Bắc, hệ thống điện Hà Nội liên tục trở thành mục tiêu đánh phá. Đường dây, trạm biến áp, các cơ sở điện lực thường xuyên bị bom đạn tàn phá, gây gián đoạn việc cấp điện cho sản xuất và đời sống. Trong hoàn cảnh đó, nhiệm vụ của ngành điện không chỉ là sửa chữa sự cố mà còn phải khôi phục cấp điện nhanh nhất có thể để phục vụ bệnh viện, đài phát thanh và các cơ sở sản xuất trọng điểm phục vụ kháng chiến.

ẢNH: TƯ LIỆU

Thời điểm ấy, lưới điện cao thế của Hà Nội mới chỉ đến cấp điện áp 35kV. Từ các trạm trung gian, điện được truyền đến những nhà máy quan trọng như Dệt 8/3, Phân lân Văn Điển, Pin Văn Điển... Đây đều là những cơ sở vừa phục vụ sản xuất dân sinh, vừa góp phần bảo đảm hậu cần cho chiến trường. Chính vì vậy, mỗi lần đường dây bị đánh hỏng đều đòi hỏi phải khắc phục trong thời gian ngắn nhất.

Nhưng giữa chiến tranh, vật tư vô cùng thiếu thốn. Những cột điện bê tông, cột thép tiêu chuẩn không thể có ngay để thay thế. Có cột chỉ gãy một phần, nhưng cũng có cột bị bom đánh bật cả gốc. Trong khi chờ vật tư, nếu không có giải pháp tạm thời thì nhiều khu vực sẽ mất điện kéo dài.

Chính trong hoàn cảnh ấy, sáng kiến "cột điện thang tre" đã ra đời.

Theo ký ức của những người đi trước, dưới sự chỉ huy của đội trưởng Trần Văn Tiền, lực lượng công nhân kỹ thuật đã nghĩ ra cách sử dụng hai chiếc thang tre buộc nối với nhau tạo thành một cột cao khoảng 6 mét. Mỗi vị trí được chống bằng bốn thân tre theo hình chữ A để tăng độ vững chắc, phía trên đặt xà thép, treo bát sứ rồi kéo lại đường dây 35kV, vẫn bảo đảm khoảng cách an toàn khi vận hành.

Điều đáng khâm phục là toàn bộ công việc ấy chỉ mất từ một đến ba giờ đồng hồ. Chừng đó thời gian là đủ để dòng điện được khôi phục trở lại cho các phụ tải quan trọng. Sau khi cấp điện ổn định, ngành điện mới tiếp tục triển khai phương án sửa chữa lâu dài và thay thế bằng cột tiêu chuẩn trong những ngày tiếp theo.

Những chiếc thang tre vì thế trở thành công cụ đặc biệt của người thợ điện thời chiến. Khi cần, đó là chiếc thang để leo sửa chữa đường dây; khi sự cố xảy ra, lại trở thành cột điện tạm giúp nối lại mạch điện giữa bom đạn. Đó là một sáng kiến giản dị nhưng hiệu quả, được tạo nên từ kinh nghiệm thực tế, óc sáng tạo và tinh thần "có điện bằng mọi giá" của những người công nhân điện lực Hà Nội.

Những người thợ điện EVNHANOI đang viết tiếp truyền thống bằng tri thức, công nghệ...

Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, những chiếc cột điện thang tre chỉ còn trong những bức ảnh và ký ức của các thế hệ đi trước. Những đường dây 35kV năm nào giờ được thay thế bằng hệ thống truyền tải hiện đại. Hà Nội hôm nay có những trạm biến áp kỹ thuật số, những trung tâm điều khiển từ xa, những phần mềm giám sát lưới điện theo thời gian thực và hàng triệu khách hàng sử dụng dịch vụ điện trên nền tảng số. Song tinh thần mà các bậc cha chú trong ngành điện thủ đô để lại vẫn còn nguyên giá trị. Đó là tinh thần vượt khó, dám nghĩ, dám làm, luôn đặt lợi ích của người dân và nhiệm vụ bảo đảm dòng điện lên trên hết.

Ngày nay, những kỹ sư của Tổng công ty Điện lực Hà Nội (EVNHANOI) điều hành hệ thống bằng dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo, tự động hóa và chuyển đổi số để nâng cao độ tin cậy cung cấp điện cho thủ đô. Đó là giai đoạn phát triển hoàn toàn mới, lưới điện được đầu tư hiện đại, nhiều trạm biến áp vận hành không người trực, hàng triệu công tơ điện tử được kết nối đo xa, dịch vụ điện được số hóa, công tác quản lý vận hành ngày càng ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số.

Nếu như thế hệ cha anh từng sáng tạo nên những chiếc cột điện bằng thang tre để giữ sáng Thủ đô trong chiến tranh, thì hôm nay, những người thợ điện EVNHANOI đang viết tiếp truyền thống ấy bằng tri thức, công nghệ và chuyển đổi số, góp phần xây dựng một hệ thống điện an toàn, hiện đại và tin cậy cho thủ đô.

Từ chiếc thang tre năm nào đến lưới điện số hôm nay là hành trình hơn nửa thế kỷ của sự kế thừa và đổi mới. Dẫu phương tiện đã thay đổi, công nghệ đã khác trước rất nhiều, nhưng tinh thần của người thợ điện Hà Nội vẫn không đổi: luôn sẵn sàng vượt qua mọi khó khăn để giữ cho dòng điện thủ đô không bao giờ ngừng chảy.