Tư nhân hóa hoạt động xuất bản là xu thế tất yếu

*Chị cho biết những thành công đáng kể nào của NXB Trẻ trong năm 2007?

- Xin được đơn cử vài chương trình và tựa sách: Học từ di sản cha ông, Bạn đồng hành, Chiến lược xung đột, Nguyên lý 80/ 20, Từ tốt đến vĩ đại, Xây dựng để trường tồn, Philip Kotler bàn về tiếp thị, bộ sách Khi ta lớn, tủ sách Gia đình, Cô đơn trên mạng, Oxford thương yêu, Và khi tro bụi… Đặc biệt, Harry Potter và bảo bối tử thần đã tạo nên sự kiện ấn tượng trên thị trường với chiến dịch PR, phát hành rầm rộ và chuyên nghiệp.

Trong 54 NXB của cả nước, NXB Trẻ là đơn vị không bao cấp, không tài trợ, tự hạch toán kinh doanh, doanh thu có lợi nhuận, hằng năm có tích lũy tái sản xuất, chỉ đứng sau NXB Giáo dục.

* Và những bức xúc nào mà người làm xuất bản phải đương đầu?

- Kinh doanh xuất bản trong môi trường nhiễu nhương, cạnh tranh không lành mạnh và không bình đẳng hiện nay đã gây áp lực và bức xúc không nhỏ nơi chúng tôi. Hiệu quả quản lý điều hành của các cơ quan chuyên trách cũng như hệ thống văn bản pháp quy luôn chậm hơn so với thực tiễn sôi động của thị trường xuất bản.

Năm 2007, NXB Trẻ in được 1.399 tựa sách, với 7.617.125 bản in, tỷ lệ sách tái bản: 40%. Doanh thu: 55,7 tỉ, lợi nhuận: 2,5 tỉ. Top đầu ngành sách Hàng Việt Nam chất lượng cao do Bạn đọc Báo SGTT bình chọn năm 2007.

Năm 2007 là năm thứ tư Việt Nam gia nhập Công ước Berne, nhưng vấn nạn in lậu, xâm phạm tác quyền vẫn diễn ra như cơm bữa. Năm 2007, chỉ riêng NXB Trẻ đã có 22 tựa sách bị in lậu và xâm phạm tác quyền. Mọi nỗ lực ngăn chặn, chế tài, khởi kiện đều không đi tới đâu. Vài vụ được phát hiện, xử lý song chưa đủ sức răn đe, kẻ xấu chỉ tạm lắng, chờ cơ hội hoạt động trở lại. Dẫu có quyết liệt đeo đuổi đến cùng cuộc đấu tranh chống in lậu, chúng tôi cũng thấy nản lòng, ngao ngán vì được vạ thì má đã sưng.

* Chị nhìn nhận thế nào về những công ty tư nhân đang hoạt động rất rôm rả? 

- Tôi vui vì có thêm nhiều đồng nghiệp hoạt động cùng ngành nghề. Nhất là khi đó là những đồng nghiệp tâm huyết, giỏi nghề, cùng cạnh tranh lành mạnh để thúc đẩy sự phát triển của ngành xuất bản. Cái lợi trước mắt là bạn đọc có thêm nhiều sản phẩm có giá trị. Song âu lo cũng không kém, bởi thị trường cũng xuất hiện một số tư nhân lợi dụng những kẽ hở của pháp luật, có cung cách chụp giựt, cạnh tranh không lành mạnh, bất chấp đạo đức kinh doanh. Dẫu sao, tôi vẫn ủng hộ “trăm hoa đua nở”, chỉ mong đó là hoa đẹp và ngát hương thơm. Tư nhân hóa hoạt động xuất bản, theo tôi, là xu thế tất yếu (dù hiện nay Luật Xuất bản vẫn chưa thừa nhận). Vấn đề là năng lực của các cơ quan chuyên trách phải làm sao để ngành xuất bản Việt Nam phát triển có quy hoạch và đủ sức cạnh tranh trong thời hội nhập.

* Hình thức hoạt động sắp tới của NXB Trẻ có gì thay đổi không?

- Năm 2008, NXB Trẻ sẽ chính thức hoạt động dưới mô hình công ty TNHH một thành viên. Tên gọi có khác song thực chất vẫn là doanh nghiệp nhà nước, ngành hàng kinh doanh chính vẫn là sách và văn hóa phẩm. Tuy nhiên, tổ chức bộ máy sẽ nhiều ban bệ hơn: hội đồng thành viên, giám đốc, phó giám đốc, tổng biên tập và các trưởng phòng ban chuyên môn...

 NXB Trẻ đặt mục tiêu tăng trưởng 5 - 10% về sản lượng, doanh thu, lợi nhuận, thu nhập cán bộ công nhân viên; giữ vững thương hiệu top hàng chất lượng cao, thương hiệu mạnh; ấn hành nhiều đầu sách "đinh" tạo dấu ấn xã hội với số lượng phát hành cao; liên kết với đối tác trong khai thác bản thảo và mở rộng hệ thống phân phối, phát hành...

Quê ở Sóc Trăng nhưng sinh tại Sài Gòn năm 1954, chị Quách Thu Nguyệt từng theo học tại Đại học Luật khoa - Văn khoa  Sài Gòn từ 1972. Năm 1977, chị  về công tác tại NVH Thanh niên. Từ  năm 1991, chị chuyển về NXB Trẻ; từ năm 1998 là Phó giám đốc - Phó tổng biên tập; từ năm 2003 là Giám đốc - Tổng biên tập.

Ngô Thị Kim Cúc (thực hiện)