Từng sinh con tự nhiên, vì sao vẫn có thể vô sinh? Bác sĩ giải đáp

Mang thai lần đầu tự nhiên, lần hai chật vật

Bốn năm trước, vợ chồng chị T. đón con đầu lòng sau quá trình mang thai tự nhiên thuận lợi. Nghĩ rằng lần sinh con tiếp theo cũng sẽ dễ dàng như trước, hai vợ chồng quyết định "thả tự nhiên" để mong có thêm thành viên mới. Thế nhưng, hơn 2 năm trôi qua, tin vui vẫn chưa đến.

"Vợ chồng tôi đã có một bé đầu lòng nhờ mang thai tự nhiên rất thuận lợi cách đây 4 năm. Hơn 2 năm nay chúng tôi thả tự nhiên để sinh bé thứ hai nhưng mãi vẫn chưa có tin vui. Tại sao trước đây sinh con dễ dàng mà giờ đây lại gặp khó khăn?", chị T. băn khoăn.

Theo bác sĩ Phan Thị Thu Thảnh, Phó đơn nguyên Hỗ trợ sinh sản tại IVF Phương Châu Sài Gòn - Bệnh viện Phương Nam, TP.HCM (Thành viên Tập đoàn Y tế Phương Châu), đây là tình huống gợi ý tình trạng vô sinh thứ phát, tức khó mang thai trở lại dù trước đó người phụ nữ đã từng có thai.

Trong quá trình thăm khám, bác sĩ Thảnh cho biết từng gặp nhiều cặp vợ chồng có chung thắc mắc: "Bé đầu nhà em thai tự nhiên vèo một cái là có, sao bé thứ hai thả mãi 2 - 3 năm nay lại không thấy gì?".

Theo bác sĩ, đây cũng là một lầm tưởng phổ biến về sức khỏe sinh sản. Không ít người cho rằng khi đã từng mang thai và sinh con tự nhiên thành công thì khả năng thụ thai ở những lần tiếp theo cũng sẽ được bảo đảm.

Tuy nhiên, lần mang thai đầu tiên chỉ phản ánh khả năng sinh sản của hai vợ chồng tại thời điểm đó. Theo thời gian, tuổi tác, những thay đổi về sức khỏe và các bệnh lý mới phát sinh đều có thể ảnh hưởng đến khả năng thụ thai.

Nói cách khác, việc từng sinh con dễ dàng không đồng nghĩa với khả năng sinh sản sẽ được "bảo hành" trọn đời.

Vì sao từng sinh con tự nhiên vẫn có thể vô sinh thứ phát?

Theo bác sĩ Thảnh, vô sinh thứ phát có thể bắt nguồn từ người vợ, người chồng hoặc đồng thời cả hai. Đáng chú ý, những yếu tố gây khó thụ thai có thể xuất hiện hoặc tiến triển âm thầm trong khoảng thời gian giữa hai lần sinh con.

Ở phụ nữ, tuổi tác là yếu tố cần quan tâm. Sau lần sinh đầu, tuổi của người mẹ tiếp tục tăng, trong khi số lượng và chất lượng trứng có xu hướng suy giảm theo thời gian. Điều này có thể khiến việc mang thai tự nhiên ở lần tiếp theo trở nên khó khăn hơn.

Bên cạnh đó, một số vấn đề phát sinh sau sinh hoặc liên quan đến các can thiệp phụ khoa cũng có thể ảnh hưởng đến khả năng sinh sản. Chẳng hạn, viêm nhiễm sau sinh, dính buồng tử cung, tổn thương hoặc tắc ống dẫn trứng có thể cản trở quá trình thụ thai. Với phụ nữ từng sinh mổ, tình trạng ứ dịch tại sẹo mổ cũ cũng là một trong những yếu tố cần được xem xét khi tìm nguyên nhân khó có thai.

Ngoài ra, các bệnh lý như lạc nội mạc tử cung, u xơ tử cung, polyp lòng tử cung có thể xuất hiện hoặc tiến triển theo thời gian mà người phụ nữ không nhận biết được.

Tuy nhiên, không phải mọi nguyên nhân đều xuất phát từ người vợ. Theo bác sĩ Thảnh, sức khỏe sinh sản của người chồng cũng có thể thay đổi đáng kể sau vài năm.

Các thói quen như hút thuốc lá, uống nhiều rượu bia, thức khuya, cùng với áp lực công việc, căng thẳng kéo dài hoặc bệnh lý nam khoa có thể ảnh hưởng đến chất lượng tinh trùng, bao gồm số lượng, khả năng di động và hình dạng tinh trùng.

Đặc biệt, tình trạng tăng cân, béo phì, rối loạn chuyển hóa hoặc các bệnh lý toàn thân như đái tháo đường, tăng huyết áp xuất hiện theo thời gian cũng có thể tác động bất lợi đến sức khỏe sinh sản nam giới.

Vì vậy, việc từng có con tự nhiên không đủ để loại trừ nguyên nhân vô sinh từ phía người chồng. Khi gặp khó khăn trong việc mang thai trở lại, cả hai vợ chồng đều cần được đánh giá sức khỏe sinh sản tại các trung tâm hỗ trợ sinh sản uy tín. Việc kiểm tra chuyên sâu cả hai vợ chồng sẽ giúp bác sĩ tìm đúng nguyên nhân và xây dựng phác đồ điều trị cá thể hóa kịp thời, giúp rút ngắn hành trình đón bé thứ hai.

"Thả tự nhiên" bao lâu chưa có thai thì cần gặp bác sĩ?

Theo bác sĩ Thảnh, điều đáng lo ngại là nhiều cặp vợ chồng trì hoãn thăm khám vì tin rằng bản thân đã từng sinh con tự nhiên nên chỉ cần kiên nhẫn chờ đợi. Trong khi đó, nếu nguyên nhân khó thụ thai liên quan đến tuổi tác hoặc các bệnh lý đang tiến triển, việc chậm phát hiện có thể khiến quá trình điều trị sau này gặp thêm khó khăn.

Bác sĩ khuyến cáo, nếu hai vợ chồng quan hệ tình dục đều đặn, không sử dụng biện pháp tránh thai nhưng sau 12 tháng vẫn chưa có thai, nên chủ động thăm khám sức khỏe sinh sản. Với phụ nữ từ 35 tuổi, nên thăm khám sau 6 tháng chưa có thai.

Việc kiểm tra cần thực hiện ở cả hai vợ chồng để xác định nguyên nhân và lựa chọn phương pháp can thiệp phù hợp, thay vì mặc định vấn đề nằm ở người vợ.

"Lần mang thai tự nhiên đầu tiên thành công không có nghĩa là chúng ta có quyền chủ quan với bé thứ hai. Đừng để sự tiếc nuối 'ngày xưa sinh dễ lắm' làm trôi mất thời gian vàng điều trị", bác sĩ Thảnh nhấn mạnh.

Từng sinh con thuận lợi là một dấu mốc đáng nhớ, nhưng không phải sự bảo đảm cho khả năng sinh sản trong tương lai. Khi mong thêm con mà mãi chưa có tin vui, việc chủ động tìm nguyên nhân sớm có ý nghĩa hơn tiếp tục chờ đợi với suy nghĩ rằng lần trước dễ dàng thì lần này sớm muộn cũng sẽ thành công.