Lắt léo chữ nghĩa: Cầu dây văng

Đánh giá tác giả

10 Thanh Niên
Cầu Mỹ Thuận là cây cầu dây văng đầu tiên của VN, hoàn thành vào tháng 5.2000. Từ đó trở đi, đã nảy sinh một thắc mắc: văng là gì và bắt nguồn từ thứ tiếng nào?
Cầu Mỹ Thuận  /// Ảnh: Độc Lập Cầu Mỹ Thuận - Ảnh: Độc Lập
Cầu Mỹ Thuận
Ảnh: Độc Lập
Trên trang Chim Việt Cành Nam, Sóng Việt có bài Cầu dây văng ở VN. Tác giả này viết: “Về từ nguyên thì cầu dây văng là cầu gồm một hoặc nhiều trụ, với cáp neo chịu đỡ toàn bộ hệ mặt cầu và các dầm cầu. Cầu dây văng tiếng Anh được viết là cable-stayed bridge. Văng có lẽ là từ phiên âm từ gốc Nga ВАНТЫ, có nghĩa là thừng chăng cột buồm. Cầu dây văng tiếng Nga: ВАНТОВЫЙ МОСТ cũng được gọi là cầu dây băng. Cũng có thể cầu dây băng xuất phát từ thuật ngữ tiếng Pháp tương đương là pont à haubans (?). Và có thể văngbăng đều là biến thể phát âm của cùng một từ (?). Vì Liên bang Nga có liên hệ với VN từ những thập niên 1980, nên có lẽ là phiên âm từ chữ Nga thành cầu văng (?). Hay từ chữ nguồn gốc Pháp haubans thành cầu dây băng (?). Và nay cầu dây văng hay cầu dây băng cùng được hiểu như là nói về loại cầu với trụ có nhiều dây cáp neo chịu đỡ gắn vào cột trụ”.
Sóng Việt viết như trên còn chúng tôi thì thấy người ta cố ý đưa ra ba tiếng “cầu dây băng” chỉ là để có thể quy âm “băng” của tiếng Việt về âm tiết “ban[s]” trong haubans của tiếng Pháp mà thôi. Nhưng ba tiếng “cầu dây băng” thì không hề tồn tại trong các văn bản viết và các phương tiện truyền thông nên tiếng Pháp không có vai trò gì ở đây. Người ta lại đưa tiếng Nga ВАНТОВЫЙ МОСТ ra để quy từ văng trong cầu dây văng về âm ВАН nhưng đây lại là “van” chứ cũng không phải “văng”. Huống chi, về cầu Mỹ Thuận thì nghiên cứu khả thi là Snowy Mountains Engineering Corp. của Úc; thiết kế là Maunsell Engineering cũng của Úc; nhà thầu xây dựng là Baulderstone Hornibrook lại của Úc (với sự trợ giúp của Freyssinet Pháp trong việc kéo dây cáp). Vậy chỉ có tiếng Anh mới có thể có vai trò gì đó ở đây. Nhưng tiếng Anh thì lại gọi kiểu cầu này là cable-stayed bridge, không có âm nào na ná tiếng văng, dù là chỉ nghe văng vẳng…
Dĩ nhiên văng cũng không đến từ tiếng Hán vì người Trung Quốc gọi kiểu cầu này là tà lạp kiều [斜拉橋] hoặc tà trương kiều [斜張橋], mà âm Bắc Kinh cũng chẳng có gì nghe văng vẳng như văng. Vậy nó do đâu mà ra? Thưa chẳng do đâu cả vì đây là tiếng Việt.
Việt-Nam tự-điển của Khai trí Tiến Đức giảng văng là “thanh tre hay sắt để căng mặt hàng cho thẳng: cắm văng”. Việt-Nam tự-điển của Lê Văn Đức cũng giảng là “thanh tre dùng căng thẳng mặt hàng: cắm văng”. Rồi còn thêm mục: “Văng. Chuồng thú vật: Văng trâu; Đóng văng, tháo văng, tra văng”. Thực ra, mục sau chỉ là phái sinh từ mục trước và văng trong cầu dây văng chính là chữ văng này. Cứ theo tên thì cầu dây văng là cầu mà các dây cáp được “căng đến mức không còn có thể căng thêm được nữa”, khác với cầu dây võng là cầu mà mặt đường được treo lên bằng những dây cáp treo, những dây cáp này được cột vào dây cáp chính, dây này vì sức nặng nên võng xuống.
Vậy văng không đến từ tiếng Pháp, tiếng Nga hay tiếng Anh. Nó là tiếng Việt.

Bình luận 10

Gửi bình luận
Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu
  • Tối thiểu 10 chữ
  • Tiếng Việt có dấu
  • Không chứa liên kết

vietsnam

Từ văng này đã có từ rất lâu rồi, nó có nghĩa là treo đỡ. Làm phức tạp quá vấn đề khi đem ra cắt nghĩa giải thích :))

Đức Tín

Từ trong tiếng Việt có là : Giăng mùng, giăng võng , con nhện giăng tơ., giăng dây cáp...

Lê hiển

Từ "văng" ở đây có thể nói nó là từ địa phương của riêng nam bộ. Vì cầu Mỹ Thuận là cây cầy đầu tiên trong cả nước nên gọi riết thành quen. Dù nó là từ địa phương nhưng khi nói ra ai cũng biết đang nói về cái gì thì có cần thiết phải tìm hiểu xem từ đó xuất phát từ đâu k. Nếu gọi đúng bản chất thì phải là "cầu cáp treo". Nhưng khi đó người nghe lại ngộ nhận là mấy cây cầu treo nhỏ xíu và không an toàn tại các vùng sâu, vùng xa, miền núi

ut che

Tôi nghĩ có lẽ gọi là câu dây giăng thì đung hơn

Nguyễn Thông

Văng cũng như võng là từ thuần Việt, mang tính tượng hình, chả cần phải lòng thòng rườm rà giải thích, lôi đủ những thứ ngôn ngữ không liên quan ra như thế. Nó đã có tên trong những dự án của Bộ GTVT từ rất lâu rồi.
Xem thêm bình luận

Có thể bạn quan tâm

VIDEO ĐANG XEM NHIỀU

Đọc thêm

Tranh của họa sĩ Luc Gauthier thu hút người xem tại triển lãm /// ẢNH: QUỲNH TRÂN>

Ngắm những bức tranh lung linh tình bạn Việt - Pháp

Với tên gọi Gặp gỡ 2018, triển lãm mỹ thuật do Liên hiệp Các tổ chức Hữu nghị, Hội Hữu nghị Việt - Pháp TP.HCM, Hội Mỹ thuật TP.HCM và Viện Pháp tại VN vừa khai mạc tại TP.HCM mang đến nhiều cảm xúc.