Vì sao khó thu phí rác thải tại TP.HCM?

Quyết định (QĐ) số 88/2008/QĐ-UBND của UBND TP.HCM về thu phí vệ sinh và phí bảo vệ môi trường đối với chất thải rắn thông thường trên địa bàn TP, thực ra đã có hiệu lực thi hành kể từ ngày 1.1.2009. Theo đó, mức thu phí được phân chia theo 2 loại đối tượng là hộ gia đình và ngoài hộ gia đình, trong đó đối tượng hộ gia đình có 3 mức phí là 10.000, 15.000 và 20.000 đồng/hộ/tháng; đối tượng ngoài hộ gia đình có 3 mức phí là 60.000, 110.000 đồng/cơ sở/tháng và 176.800 đồng/m³/tháng (tùy theo nhóm đối tượng). Riêng các hộ gia đình thuộc diện xóa đói giảm nghèo được miễn đóng phí. Đơn vị thu phí bao gồm: Công ty dịch vụ công ích các quận - huyện, TP; các đơn vị trúng thầu thu gom vận chuyển rác sinh hoạt tại các quận - huyện; UBND phường - xã thực hiện thu phí đối với các chủ nguồn thải do lực lượng thu gom rác dân lập thu gom.

Ông Đào Anh Kiệt, Giám đốc Sở TN-MT TP.HCM cho rằng, QĐ đã ban hành thì phải chấp hành nghiêm, còn những bất hợp lý, nếu có thì Nhà nước sẽ điều chỉnh. Những bất hợp lý về mức thu phí đó phải có ý kiến của dân, của chính quyền địa phương. "Để ra mức thu phí này, chúng tôi đã họp rất nhiều lần với địa phương để lấy ý kiến, chứ Sở TN-MT và Sở Tài chính không thể tự làm một mình. Những gì liên quan đến người dân, chúng tôi đều phải tính rất kỹ", ông Kiệt nói. Theo ông, hiện Nhà nước đang bao cấp trong lĩnh vực vệ sinh môi trường, trong khi các nước đã áp dụng nguyên tắc ai gây ô nhiễm thì người đó phải trả tiền, người nào xả rác nhiều thì trả tiền nhiều, xả rác ít thì trả tiền ít, thu đúng và thu đủ.

Nhưng từ khi bắt đầu thực hiện QĐ này cho đến nay, đã nảy sinh nhiều vướng mắc, khiến cho việc ký hợp đồng giữa các đơn vị thu phí và chủ các nguồn thải gặp khó khăn. Giám đốc một doanh nghiệp dịch vụ công ích của một quận ở trung tâm TP cho biết: Một số đối tượng ngoài hộ dân nằm ở nhóm 1 (gồm các quán ăn - uống sáng tối trong nhà và vỉa hè được phép sử dụng; cơ sở thương nghiệp nhỏ; trường học, thư viện; cơ quan hành chính, sự nghiệp có khối lượng rác phát sinh dưới 250 kg/tháng) cho rằng mức thu được quy định chung một khung 60.000 đồng/cơ sở/tháng, trong khi khối lượng rác dao động rộng (dưới 250 kg/cơ sở/tháng) là không hợp lý.

Có những cơ sở kinh doanh phản ứng rằng, lượng rác của họ hằng ngày rất ít, ít hơn của một hộ gia đình mà phải đóng đến 60.000 đồng. Nếu nói rằng do là hộ kinh doanh nên phải đóng tiền rác cao hơn thì không thỏa đáng, vì việc kinh doanh đã có đóng thuế kinh doanh, không thể áp đặt cho thu phí rác thải. Với nhóm đối tượng 3 có lượng rác thải lớn (quán ăn trong nhà cả ngày, nhà hàng, khách sạn, cơ sở thương nghiệp lớn...), việc áp dụng mức thu 176.800 đồng/m³/tháng (hệ số quy đổi 1 m³ rác = 420 kg rác) cũng làm cho các cơ sở này cảm thấy tiền đóng phí như vậy là quá nặng, và một số cơ sở tìm đến các đơn vị lấy rác dân lập có mức thu thấp hơn. “Đó là những lý do làm cho việc ký hợp đồng cũng như thu phí rác thải gặp khó khăn. Một số đơn vị thuộc nhóm đối tượng 1 có lượng rác thải ít đã không chịu đóng với mức 60.000 đồng/tháng mà chỉ chấp nhận đóng từ 30.000 - 50.000 đồng/tháng”, vị này bộc bạch. 

Trao đổi với Thanh Niên, ông Đặng Văn Khoa, đại biểu HĐND TP.HCM, đồng thời là Chủ tịch Hội Bảo vệ thiên nhiên và môi trường TP, cho rằng QĐ 88 quy định mức thu 60.000 đồng đối với nhóm đối tượng 1, với biên độ về lượng rác quá rộng, người thải ra 1-2 kg rác mà đánh đồng với người thải ra 250 kg rác là không hợp lý. Điều này gây nên khó khăn cho các đơn vị thu phí. Ông Khoa nói, dù đây là việc nhỏ, nhưng nó liên quan đến tất cả mọi người dân, cho nên trước khi ban hành quyết định thì cũng cần có nghiên cứu thật tỉ mỉ để đưa ra mức phí thật hợp lý. Ông Khoa đề nghị nên chia nhỏ các nhóm đối tượng, để cho từng đối tượng thấy mức đóng phí của mình là vừa phải.

Mai Vọng