Vì sao lại có Acetone trong xăng?

Ông Nguyễn Minh Đồng: Acetone khi pha vào trong xăng sẽ làm tăng "độ cứng" của xăng, tức là làm tăng chỉ số octan của xăng lên. Như vậy, từ xăng A80-85, khi pha acetone sẽ được "biến hóa" thành xăng A92-95. Vậy mấu chốt của chuyện xăng pha acetone là ở lợi nhuận từ sự chênh lệch về giá giữa xăng A80-85 với xăng A92-95. Để tăng chỉ số octan của xăng, có thể sử dụng các chất như EBTE, bio-ethanol... nhưng chúng đều có thể làm hỏng các chi tiết bằng cao su trong động cơ, nếu như hàm lượng các chất này được pha vào xăng cao hơn 30%. Ở châu u, acetone hầu như không được dùng để pha vào xăng và các nhà sản xuất động cơ cũng không quan tâm tới nó, bởi vì sản lượng không nhiều như ethanol. Do đó, các hãng xe nổi tiếng trên thế giới chỉ quan tâm nghiên cứu sản xuất các loại xe sử dụng ethanol mà thôi. Acetone lại là một chất độc hại. Vì thế ở Mỹ, các cửa hàng làm móng tay đều bắt buộc phải có hệ thống thông hơi để giảm lượng acetone trong không khí. Việc pha acetone vào xăng không có lợi gì về khí thải mà còn gây hư hỏng máy.

Chiều 1/9, các cửa hàng Petrolimex tại TP.HCM đã bán xăng A95 (không có acetone) trở lại (ảnh: D.Đ.Minh)

TS Nguyễn Lê Ninh: Các thông tin trên mạng có nói đến việc pha acetone vào xăng, trong đó có một thông tin chính thức được đăng trên tạp chí năng lượng của CHLB Đức. Bài báo được dịch từ tiếng Anh, nói việc pha acetone vào xăng có một số căn cứ nhất định. Acetone là dung môi có tính bốc hơi rất mạnh. Do đó, khi pha vào xăng, nó sẽ giúp cho xăng cháy tốt hơn, làm tăng công suất của động cơ. Theo tài liệu tôi có, trên thế giới người ta đã pha acetone vào xăng 50 năm trước đây, nhưng vì không an toàn nên người ta không pha nữa (acetone rất độc). Việc pha acetone nhằm mục đích gì, thì tôi không đoán được và cá nhân tôi nghĩ hai công ty của Việt Nam cũng không thể mua acetone về tự pha vào để làm gì cả. Người ta có thể pha acetone để biến xăng A80-85 thành xăng A92-95 được không ? Làm tăng chỉ số octan của xăng lên là đúng, vì như tôi đã nói, acetone có tính bốc hơi tốt. Nhưng để biến xăng A80-85 thành xăng A92-95 được không, thì phải giải thích bằng cơ sở khoa học, tức là phải làm thí nghiệm cụ thể mới khẳng định được.

* Nếu đem pha thật loãng hai lô hàng xăng có acetone thì có thể sử dụng được không?

Ông Nguyễn Minh Đồng: Sẽ rất nguy hiểm cho những chiếc xe không thuộc đời mới. Khả năng làm hư hỏng các bộ phận được làm bằng cao su trong động cơ vẫn còn. Chỉ có những nhà sản xuất xe mới có thể trả lời rằng việc pha acetone trong xăng có ảnh hưởng đến động cơ của họ hay không. Đối với xe gắn máy, vì sao có chiếc bị hư pongtu, có chiếc lại không hư ? Đó là do mỗi nhà sản xuất có thiết kế xe khác nhau. Tuy nhiên, trong động cơ không chỉ có pongtu, mà các bộ phận bằng cao su khác như ống dẫn xăng sẽ bị trương nở khi sử dụng xăng pha acetone. Tôi xin nêu ra một trường hợp đã được thử nghiệm cho thấy, khi pha 2 oz acetone (1 oz khoảng 0,06 lít) vào 10 galons xăng (1 galon = 3,78 lít), tức là khi xăng được pha khoảng 0,1% acetone, thì đã ảnh hưởng đến các bộ phận bằng cao su, trong khi những mẫu xăng đã được kiểm tra vừa qua có mẫu đến 7% acetone.

Đà Nẵng còn trên 300.000 lít xăng có chứa acetone đang khẩn trương được thu hồi Theo Giám đốc chi nhánh Công ty xăng dầu quân đội tại TP Đà Nẵng ông Bùi Hữu Tuyến, tại khu vực Đà Nẵng, công ty mẹ đã chuyển cho chi nhánh 900m3 xăng A92, tương đương 900.000 lít. Số lượng xăng này đã được chi nhánh cung cấp cho các đại lý của mình nằm rải rác trong khu vực thành phố để tiêu thụ. Ông Tuyến cho biết, lượng xăng tại các đại lý còn trên 300.000 lít đang được chi nhánh khẩn trương thu hồi. H.T Ông Vương Đình Dung, Giám đốc Công ty xăng dầu quân đội: "Chúng tôi cũng là một nạn nhân..." Là 1 trong 2 doanh nghiệp nhập khẩu xăng có chứa acetone, trao đổi với Thanh Niên ngày 1.9, ông Vương Đình Dung cho biết: "Chúng tôi nhập khoảng 4.000 tấn từ Tập đoàn Daewoo International Corporation của Hàn Quốc. Tập đoàn này cũng mua từ Nhà máy lọc dầu Glencor của Singapore và đây cũng là lần đầu nhập. Chúng tôi đang làm việc với họ và yêu cầu họ có trách nhiệm trong việc này. Mấy hôm nay, chúng tôi cũng mời họ đến làm việc tại Việt Nam và còn đang tranh luận với nhau một số vấn đề. Khi nào có kết quả, chúng tôi sẽ có thông báo". Về hướng xử lý lô xăng có acetone, ông Dung cho biết: "Mong muốn của công ty là đối tác phải nhận lại số hàng này. Hiện chúng tôi cũng chưa thanh toán cho số hàng nói trên và đang trì hoãn việc này để họ thể hiện trách nhiệm. Phải nói cho công bằng là cả công ty tôi cùng với khách hàng đã sử dụng xăng đều là nạn nhân. Lúc nhập đã bị lỗ mấy tỉ đồng, bây giờ chúng tôi không tiêu thụ được mà đối tác không nhận thì chúng tôi càng lỗ". Mạnh Quân (ghi)

M.V