Vì sao nhiều ngành kỹ thuật xét tuyển bắt buộc môn toán?

Từ 14 giờ ngày 31.3, Báo Thanh Niên tổ chức chương trình tư vấn truyền hình trực tuyến 2026 "Cơ hội khi chọn học ngành kỹ thuật". Chương trình diễn ra đồng thời ở các kênh: thanhnien.vn, fanpage Facebook, kênh YouTube, TikTok Báo Thanh Niên.

ảnh: hoàng sơn

Số liệu thực tế từ các báo cáo tuyển sinh năm 2025 của Bộ GD-ĐT cho thấy xu hướng lựa chọn khối ngành kỹ thuật-công nghệ đang có những chuyển dịch rất đáng chú ý. Theo đó, có 237.683 thí sinh trúng tuyển vào các ngành STEM, trí tuệ nhân tạo, vi mạch bán dẫn (chiếm 30,7% tổng thí sinh trúng tuyển). Riêng các ngành đào tạo liên quan đến vi mạch bán dẫn có tới 137.221 thí sinh.

Trước xu hướng chuyển dịch trong lựa chọn ngành nghề này, người học khối ngành kỹ thuật có cơ hội và thách thức gì? Những ngành nào có tiềm năng phát triển trong bối cảnh AI phát triển như hiện nay? Thông tin sẽ có trong chương trình tư vấn truyền hình trực tuyến chiều 31.3.

Cũng trong chương trình, đại diện các trường ĐH cũng chia sẻ thông tin cụ thể về cách thức xét tuyển các ngành kỹ thuật năm nay. Đáng chú ý là những phân tích xung quanh sự thay đổi trong lựa chọn môn thi tốt nghiệp THPT gắn với các tổ hợp xét tuyển vào các ngành kỹ thuật hiện nay. Trong đó, chuyên gia cũng lý giải vì sao có những ngành đào tạo tuyển sinh bắt buộc môn toán.

Chương trình diễn ra từ 14 giờ-15 giờ 10 giờ, gồm các chuyên gia:

• Tiến sĩ Võ Thanh Hải, Phó giám đốc thường trực ĐH Duy Tân;
• GS-TS Nguyễn Quốc Hưng, Viện trưởng Viện Kỹ thuật HUTECH, Trường ĐH Công nghệ TP.HCM;
• Tiến sĩ Nguyễn Hồng Vi, Phó khoa Kỹ thuật Trường ĐH Việt Đức;
• Thạc sĩ Trương Quang Trị, Phó trưởng phòng Công tác sinh viên Trường ĐH Nguyễn Tất Thành.

Cơ hội và thách thức khi học khối ngành kỹ thuật 

Tiến sĩ Võ Thanh Hải, Phó giám đốc thường trực ĐH Duy Tân, cho biết nhìn vào tình hình thi và xét tuyển năm 2025 có thể thấy những kết quả khác nhau. Ban đầu, số thí sinh đăng ký dự thi tốt nghiệp THPT các môn lý, hóa, sinh ở mức thấp, trong khi những môn này nằm trong nhóm môn xét tuyển quan trọng vào các ngành công nghệ kỹ thuật. Nhưng kết quả trúng tuyển các ngành này ở mức rất cao. Điều này cho thấy sự phân hóa từ đầu của thí sinh trong lựa chọn môn thi sát với đặc thù ngành nghề đào tạo.

Do đó, nếu người học có sự chọn lựa ngay từ ban đầu, kết quả học tập bậc ĐH cũng tốt hơn. Nhưng ngược lại, mức độ cạnh tranh của thí sinh trong xét tuyển các ngành này sẽ khốc liệt hơn.

GS-TS Nguyễn Quốc Hưng, Viện trưởng Viện Kỹ thuật HUTECH, Trường ĐH Công nghệ TP.HCM, chia sẻ: Khối ngành STEM có triển vọng phát triển tốt, sẽ vẫn là khối ngành thu hút ngày càng nhiều sự quan tâm của người học. Điều này rất đáng mừng không chỉ với các trường ĐH mà cả quốc gia khi có nhiều người quan tâm, mong muốn tham gia vào đội ngũ chuyên gia kỹ thuật, đặc biệt là những ngành như trí tuệ nhân tạo và thiết kế vi mạch.

Khi số lượng thí sinh đăng ký học càng đông, tỷ lệ cạnh tranh cao hơn. Ví dụ, Trường ĐH Công nghệ TP.HCM thì khối ngành STEM chiếm trên 60% lượng thí sinh đăng ký vào trường năm 2025.

Thạc sĩ Trương Quang Trị, Phó trưởng phòng Công tác sinh viên Trường ĐH Nguyễn Tất Thành, thông tin kết quả tuyển sinh năm 2025 cho thấy sự chuyển dịch rõ rệt trong lựa chọn ngành nghề của người học với khối ngành STEM. Có thể nói, cơ hội với người học rất lớn khi mà thị trường lao động không chỉ trong nước và cả thế giới đều “khát” nguồn nhân lực, đặc biệt nhân lực chất lượng cao. Nhưng cơ hội này có điều kiện bởi các ngành này đòi hỏi người học có năng lực phù hợp. Nếu không có sự lựa chọn đúng đắn, người học không đủ sức theo đuổi ngành học. Khi nhìn thấy cơ hội và cả thách thức, người học cần có sự đánh giá bản thân kỹ lưỡng để lựa chọn đúng ngành học phù hợp.

Tiến sĩ Nguyễn Hồng Vi, Phó khoa Kỹ thuật Trường ĐH Việt Đức, khuyên người học hãy dành thời gian để tìm hiểu thật kỹ trước khi lựa chọn ngành nghề, đặc biệt là những ngành nghề liên quan đến lĩnh vực STEM. Các ngành học này đòi hỏi người học phương pháp học tập, tư duy logic và khả năng thích ứng nhanh với sự thay đổi nhanh chóng của công nghệ.

ảnh: Lê Thanh Hải

 Cơ hội của thí sinh khi xét tuyển khối ngành kỹ thuật năm 2026 

Tiến sĩ Võ Thanh Hải cho hay, theo quy chế tuyển sinh của Bộ GD-ĐT, các trường ĐH phải công bố đề án tuyển sinh trên trang thông tin điện tử. Trong đó, các trường công bố điểm trúng tuyển 2 năm liền kề, đây là một cơ sở tham khảo cho thí sinh.

Với tình hình tuyển sinh năm 2026, với những chính sách ưu đãi của Nhà nước dành cho người học khối ngành STEM, dự báo khối ngành này vẫn tiếp tục có sức hút với thí sinh. Riêng ĐH Duy Tân, với 3.000 chỉ tiêu cho lĩnh vực đào tạo này, cơ hội trúng tuyển của thí sinh rất cao. Trong đó, 6 ngành của trường đã được kiểm định ABET, người học có cơ hội tham gia vào thị trường lao động quốc tế.

Theo GS-TS Nguyễn Quốc Hưng, dự báo trong những năm tới thí sinh đăng ký vào khối ngành STEM sẽ tiếp tục tăng, mức độ cạnh tranh cao lên. Các trường ĐH đều đang có xu hướng đón đầu khối ngành này, trang bị cơ sở vật chất và đội ngũ giảng dạy. Với việc tăng chỉ tiêu đào tạo khối ngành này, thí sinh không nên quá lo lắng về cơ hội trúng tuyển khi tham gia xét tuyển. Dù khối ngành này có nhiều triển vọng nghề nghiệp nhưng người học cũng không nên lựa chọn chỉ vì “ngành sẽ kiếm được nhiều tiền” mà phải chọn ngành thực sự phù hợp và yêu thích.

Năm nay, Trường ĐH Công nghệ TP.HCM tăng chỉ tiêu các ngành đào tạo lĩnh vực này, trường vẫn duy trì 4 phương thức xét tuyển và sử dụng 10 tổ hợp môn để tăng cơ hội cho thí sinh.

Còn thạc sĩ Trương Quang Trị thông tin: Năm 2026, với quy chế tuyển sinh, các trường sử dụng đa dạng các phương thức xét tuyển nên thêm cơ hội rộng mở hơn cho thí sinh. Do đó, thí sinh nên xây dựng cho mình chiến lược xét tuyển thông minh để tăng cơ hội. Nếu có sự lựa chọn phù hợp và sự chuẩn bị từ sớm, thì cơ hội sẽ “trong tầm tay”.

Tiến sĩ Nguyễn Hồng Vi khuyên thí sinh nên tìm hiểu kỹ vào trường, các phương thức xét tuyển của trường và không nên chỉ sử dụng một phương thức. Ví dụ, Trường ĐH Việt Đức tuyển sinh theo nhiều phương thức, trong đó có kỳ thi TestAs, xét điểm học bạ, điểm kỳ thi tốt nghiệp THPT… Ngoài những ngành truyền thống, thí sinh cũng có thể tham khảo thêm các ngành mới đón đầu xu hướng liên quan giao thông thông minh, kỹ thuật sản xuất bền vững… Khi có sự chuẩn bị tốt, cơ hội thành công sẽ tăng lên.

ảnh: Lê Thanh Hải

 Những lưu ý khi chọn ngành học khối kỹ thuật

Tham gia chương trình, một học sinh đặt câu hỏi lựa chọn ngành học: "Em theo dõi thông tin nhiều năm nay, thấy khối ngành liên quan đến môi trường luôn thuộc nhóm ít người học. Vì sao có tình trạng trên, ít người học có đồng nghĩa với nhiều cơ hội không, em quan tâm tới xu hướng phát triển môi trường xanh và bền vững thì chọn học ngành nào?".

Tiến sĩ Võ Thanh Hải nhận xét: Đúng như thí sinh nói, khối ngành liên quan đến môi trường nhiều năm nay được ghi nhận ít thí sinh tham gia xét tuyển, do đó cơ hội trúng tuyển cao hơn. Môi trường, năng lượng tái tạo là một trong những ngành thuộc nhóm nhân lực khan hiếm được dự báo. Muốn theo hướng phát triển môi trường xanh và bền vững, người học có thể chọn ngành kỹ thuật môi trường, khoa học môi trường, quản lý tài nguyên môi trường… Riêng ĐH Duy Tân cho phép sinh viên học ngành về môi trường, được học thêm bằng 2 thuộc nhóm kinh tế, sẽ giúp người học có cơ hội nghề nghiệp tương lai tốt nhất.

Gửi câu hỏi đến chương trình, một thí sinh băn khoăn: ''Em quan tâm tới chương trình song bằng của ĐH Việt Đức áp dụng với ngành nào ạ? Ngành kỹ thuật quy trình sản xuất bền vững có phù hợp với nữ không, nếu học xong ĐH ngành này thì hướng phát triển sau ĐH ra sao, có dễ xin học bổng trường ĐH nước ngoài không?''.

ảnh: lê Thanh Hải

Tiến sĩ Nguyễn Hồng Vi giải đáp: Trường ĐH Việt Đức có nhiều ngành đang được đào tạo song bằng. Riêng ngành kỹ thuật quy trình sản xuất bền vững mới được tuyển sinh gần đây, cũng thu hút sự quan tâm ngày càng nhiều của người học. Ngành học này hoàn toàn phù hợp với nữ, nếu có sự tỉ mỉ, tư duy logic tốt và nếu có đam mê. Sau khi tốt nghiệp ĐH, người nhiều có cơ hội học tiếp bậc học thạc sĩ ngành này tại Đức. Tốt nghiệp ngành này, sinh viên có thể tham gia vào bộ phận chất lượng, cải tiến hệ thống, phát triển sản phẩm, phát triển quy trình, đội tư vấn bền vững.

''Học ngành liên quan đến điện cơ ô tô (ô tô điện, ô tô thông minh, ô tô thân thiện môi trường) thì ngành nào phù hợp, cơ hội nghề nghiệp tương lai sau khi ra trường ra sao?'' là câu hỏi của một thí sinh.

GS-TS Nguyễn Quốc Hưng giải đáp: Trường ĐH Công nghệ TP.HCM là trường đầu tiên mở ngành điện cơ ô tô, sau 3 năm đào tạo hiện ngành này được triển khai ở nhiều trường. Các ngành này đều có xu hướng phát triển mạnh mẽ trong tương lai. Tuy nhiên, việc lựa chọn ngành nào cần căn cứ theo sở thích của bản thân. Các chương trình đào tạo về kỹ thuật hiện nay của trường đều có môn riêng về môi trường xanh và bền vững, xuyên suốt các môn học cũng có sự lồng ghép khối kiến thức này.

Một thí sinh quan tâm đến 2 ngành logistics và xây dựng đặt câu hỏi: ''Em thấy ngành logistics và quản lý chuỗi cung ứng được xếp thuộc lĩnh vực đào tạo công nghệ kỹ thuật, vậy ngành này có nặng về kỹ thuật không? Em nghe nói ngành này đang được tuyển dụng ở nhiều doanh nghiệp hiện nay, cơ hội nghề nghiệp cụ thể ra sao? Em cũng đang quan tâm đến lĩnh vực xây dựng, ngành này cơ hội việc làm nhiều ở đơn vị tư nhân hay nhà nước?''.

ảnh: Lê Thanh Hải

Thạc sĩ Trương Quang Trị giải đáp: ''Đây là 2 nhóm ngành đang nhận được nhiều sự quan tâm của người học. Trong đó logistics và quản lý chuỗi cung ứng được xếp vào nhóm ngành công nghệ kỹ thuật và kinh tế ứng dụng. Chương trình học thiên về quản lý, vận hành, tối ưu hóa chi phí… rất phù hợp với người có tư duy logic, môi trường làm việc năng động. Ngành xây dựng dù thuộc nhóm ngành truyền thống nhưng cơ hội nghề nghiệp luôn trải rộng với cả lĩnh vực tư nhân và nhà nước. Tuy nhiên, cơ hội việc làm trong lĩnh vực tư nhân sẽ có môi trường năng động, thu nhập cạnh tranh hơn. Trong khi đó, lĩnh vực nhà nước có yêu cầu tuyển dụng khắt khe và cạnh tranh hơn. Trường ĐH Nguyễn Tất Thành hiện đào tạo cả 2 ngành này, sinh viên sớm được tham gia thực hành thực tập tại doanh nghiệp và có nhiều cơ hội nghề nghiệp tương lai. Vấn đề còn lại là thí sinh cần xác định sự phù hợp của bản thân''.