Vì sao phim điện ảnh ngày càng dài?

Thời lượng phim điện ảnh ngày càng dài

Từ những dự án bom tấn ngốn hàng trăm triệu USD đến các tác phẩm nghệ thuật hàn lâm, thời lượng chiếu đang bị kéo giãn ra đáng kể. Dân làm nghề từng truyền tai nhau câu nói quen thuộc: Một bộ phim điện ảnh dở dài 90 phút cũng thấy lê thê, còn phim hay có kéo dài cả buổi vẫn thấy ngắn. Dù vậy, theo hãng tin AP, các con số thống kê thực tế cho thấy hiện tượng "lạm phát thời lượng" trên màn ảnh rộng hoàn toàn không phải là cảm giác mơ hồ của người xem.

Sau khi mổ xẻ dữ liệu từ 36.431 bộ phim chiếu rạp trong giai đoạn 1980 - 2025, nhà nghiên cứu Stephen Follows chỉ ra rằng thời lượng trung bình của một tác phẩm thương mại đã nhích từ 106 phút lên tới 114 phút.

ẢNH: CẮT TỪ PHIM THE ODYSSEY

Với khán giả hay ra rạp, điều này chẳng có gì bất ngờ. Việc nhẩm tính thời lượng trước khi mua vé đã thành thói quen. Theo AP, khi siêu phẩm Odyssey chốt thời lượng chính thức lên tới 173 phút, không ít người cảm giác đạo diễn Christopher Nolan đang đánh đố sức chịu đựng của khán giả.

Thế nhưng, chẳng có bằng chứng nào cho thấy việc phim dài lê thê làm khách ngại mua vé. Trái lại, đó còn là thỏi nam châm hút đám đông. Hãng tin AP dẫn số liệu doanh thu cho thấy Odyssey bỏ túi tới 1,8 tỉ USD (khoảng 45.720 tỉ đồng) toàn cầu, trở thành tác phẩm ăn khách thứ hai trong năm và hiện là ứng viên "nặng ký" cho giải Phim hay nhất tại Oscar 2027.

Sự biến chuyển này đang tái lập cục diện của toàn ngành công nghiệp điện ảnh. Giám đốc Liên hoan phim Venice, ông Alberto Barbera, từng nhận định trên AP rằng các bộ phim kéo dài từ 2 tiếng 15 phút đến 2 tiếng 30 phút đã nghiễm nhiên trở thành "tiêu chuẩn quốc tế mới". Ông Barbera cũng không ngần ngại bày tỏ: Ban tuyển chọn liên hoan phim liên tục bắt gặp những tác phẩm sẽ hay hơn rất nhiều nếu các đạo diễn chịu khó cắt bớt 10 đến 20 phút thừa thãi.

Cả ba ứng viên sáng giá cho tượng vàng Oscar 2027, gồm Odyssey, La Bola Negra (159 phút) và You Can See Everything (174 phút), đều vượt ngưỡng 2 tiếng rưỡi. Ngay cả dự án thương mại sắp ra mắt thuộc thương hiệu Hunger Games mang tên Sunrise on the Reaping cũng cán mốc 158 phút, lập kỷ lục dài nhất lịch sử cả series.

Theo phân tích của AP, sự trỗi dậy của các nền tảng xem phim trực tuyến tại nhà chính là ngòi nổ cho cuộc đua này. Khi màn hình tivi gia đình ngày càng nét và tiện lợi, các nhà sản xuất bắt buộc phải biến việc ra rạp thành một "sự kiện hoành tráng" thực sự. Tư duy "càng to, càng dài thì càng hời" bắt đầu chiếm sóng.

Phim 90 phút: Xưa nhưng chưa phế

Không ai đọc vị thói quen này tốt hơn hai anh em nhà Russo, những người đứng sau hàng loạt siêu phẩm Marvel, trong đó có Avengers: Doomsday sắp ra mắt.

"Trải nghiệm ra rạp đang thay đổi từng ngày. Những sự kiện điện ảnh lớn mới là thứ đủ sức kéo khán giả bước ra khỏi nhà. Nó đòi hỏi chất lượng câu chuyện, trải nghiệm nghe nhìn và cả thời lượng phim phải tương xứng. Ở một góc độ nào đó, phim dài mang lại cho người xem cảm giác đáng tiền", đạo diễn Joe Russo chia sẻ với AP.

Ảnh: Chụp màn hình phim Avengers: Endgame

Dù Doomsday chưa chốt thời gian chiếu chính thức, anh em nhà Russo dự kiến phim sẽ rơi vào khoảng hai tiếng rưỡi. Mức này vẫn được coi là khá gọn gàng nếu so với Endgame (3 tiếng) hay dung lượng đồ sộ của vũ trụ Marvel. Tuy nhiên, Joe Russo thẳng thắn cho rằng dài hơn không đồng nghĩa với tốt hơn. Mọi thứ phải phục vụ cho kịch bản, việc của đạo diễn là nén câu chuyện lại như một viên kim cương, dù viên kim cương đó dài hai tiếng rưỡi hay ba tiếng rưỡi.

Ở chiều ngược lại, đạo diễn người Nhật Ryusuke Hamaguchi lại chọn thời lượng dài cho các tác phẩm tâm lý xã hội. Bộ phim Drive My Car từng nhận đề cử Oscar của ông dài gần 3 tiếng, vận động kiên nhẫn theo đúng nhịp sống đời thực thay vì nhồi nhét tình tiết kịch tính gượng ép.

Trả lời phỏng vấn AP sau buổi ra mắt tác phẩm All of a Sudden (dài 197 phút) tại Liên hoan phim Cannes, ông Hamaguchi bộc bạch: "Nhiều phim cố ép các sự kiện xảy ra để tạo sự kịch tính. Tôi thấy cách kể chuyện khiên cưỡng đó không thoải mái. Tôi muốn phim đi theo nhịp thở tự nhiên".

Dù xu hướng phim dài đang lấn lướt, phong cách làm phim súc tích dưới 90 phút vẫn có chỗ đứng riêng. Đạo diễn người Ba Lan từng đoạt giải Paweł Pawlikowski liên tiếp trình làng ba tác phẩm được khen ngợi hết lời mà không phim nào vượt quá một tiếng rưỡi. Tác phẩm mới nhất của ông, Fatherland, chỉ gói gọn trong 82 phút.

Chia sẻ trên AP, ông Pawlikowski thừa nhận mình đang đi ngược dòng dư luận: "Tôi biết kiểu giản lược này có vẻ hơi thách thức xu hướng. Nhưng thời nay nhiều phim làm quá đà, kéo ra tới 5 cái kết chỉ để phô trương kỹ xảo. Tôi luôn chọn cách đơn giản hóa: gắn bó với bạn bè, thích những gì mình thích và trung thực với cảm xúc. Nếu đưa được sự tối giản đó vào điện ảnh, bộ phim sẽ tự khắc có sức nặng".