Việt Nam chính thức chuyển sang xăng sinh học

Xăng E10 phủ kín, người tiêu dùng không gặp vấn đề

Theo ghi nhận của PV Thanh Niên, đến ngày 31.5, các cửa hàng xăng dầu thuộc hệ thống và nhượng quyền của Tập đoàn xăng dầu VN (Petrolimex) đã bán xăng E10. Hầu hết các cây xăng trên địa bàn TP.HCM đều thay đổi biển báo nhiên liệu, chuyển sang cung cấp xăng E10. Ghi nhận tại các trạm xăng dầu trên các tuyến đường Đồng Văn Cống, 3/2, Lý Thường Kiệt, Âu Cơ, Nguyễn Đình Chiểu, Cách Mạng Tháng 8... đều đã niêm yết giá bán xăng E10. Ngay cả nhiều cửa hàng xăng dầu thuộc hệ thống nhượng quyền của các công ty tư nhân cũng đã sớm chuyển đổi, hoàn thành việc cung ứng xăng sinh học.

ẢNH: QUANG THUẦN

Tại cửa hàng kinh doanh xăng dầu số 16 trên đường Nguyễn Thị Định, P.An Phú, nhượng quyền của Tổng công ty thương mại Sài Gòn (SATRA), nhân viên cho biết trạm xăng đã chuyển toàn bộ nhiên liệu cung cấp sang xăng sinh học từ ngày 25.5, lượng khách đến sử dụng vẫn bình thường. "Cuối tuần thì hơi vắng vẻ hơn nhưng ngày thường thì người dân vẫn đổ xăng rất đông", nhân viên này cho biết. Tương tự, cửa hàng bán lẻ xăng của Phúc Lâm Petro trên đường Âu Cơ (TP.HCM) cũng bán xăng E10 từ 2 ngày qua. Mặt khác, đến trưa qua, vẫn còn một số cửa hàng đang chờ nhập hàng về. Đơn cử cửa hàng bán lẻ xăng dầu trên đường Bàu Cát của Công ty P.H treo bảng "chờ nhập hàng" hay cửa hàng xăng dầu N.P trên đường Lạc Long Quân của thương nhân phân phối là Công ty TNHH TMDV H.Q cũng kéo hàng rào, tạm ngưng bán hàng. Theo phản ánh của nhiều người, một số điểm bán xăng thuộc doanh nghiệp tư nhân ngoài các hệ thống lớn, đang chờ nhập mặt hàng xăng E10 nên tạm ngưng bán hàng. "Giá tiếp tục giảm trước giờ chính thức bán toàn bộ xăng E10, nên công ty chưa nhập, chờ sau điều chỉnh mới có hàng nhập về luôn", nhân viên tại cửa hàng xăng dầu trên đường Lũy Bán Bích (P.Tân Thành, TP.HCM) cho hay.

Hôm nay mới là thời điểm chính thức xăng sinh học được bán đại trà trên toàn quốc nhưng đa số người tiêu dùng đã đổ xăng E10 từ nhiều ngày qua. Đến chiều qua, trả lời phỏng vấn của Thanh Niên, nhiều người cho biết chưa thấy gì khác biệt so với xăng khoáng. Chị Nguyễn Linh, nhân viên văn phòng ngụ P.Cát Lái, làm việc gần sân bay Tân Sơn Nhất, chia sẻ: "Nhiều người bày tỏ lo lắng về xăng E10, nào là nóng máy, khó nổ, nào là hao xăng… nhưng tôi đã chủ động chuyển sang xăng E10 từ vài ngày trước và thật sự thấy không có hiện tượng bất thường. Tôi thường xuyên di chuyển trong nội thành nên chạy tốc độ khá chậm. Vì thế, máy bốc hơn hay không thì khó cảm nhận, nhưng mức tiêu tốn nhiên liệu thì có thể nhiều hơn trước một chút. Dù vậy, với mục tiêu bảo vệ môi trường, giảm khí thải thì tôi vẫn chấp nhận mức độ tiêu hao hơn một chút cũng không sao".

Anh Nguyễn Duy, nhân viên IT ngụ P.Thủ Dầu Một (TP.HCM), chia sẻ về chuyến đi cuối tuần bằng xăng E10 trên chiếc xe Honda Brio 2021. "Sau hơn 370 km di chuyển trên cao tốc từ Ninh Thuận về TP.HCM, tôi cảm nhận xe vẫn vận hành ổn định, không báo lỗi động cơ, không rung giật hay hụt ga. Mức tiêu hao nhiên liệu khoảng 5,4 lít/100 km và khi đi về thì bình nhiên liệu vẫn còn gần một nửa. Tôi biết một trải nghiệm cá nhân không thể đại diện cho tất cả các dòng xe nhưng tôi tin rằng trải nghiệm thực tế vẫn có giá trị hơn. Sau chặng đường dài trải nghiệm ngay trước ngày xăng E10 được sử dụng rộng rãi, kết luận của tôi là xe của mình vẫn hoạt động ổn định, không gặp bất kỳ vấn đề nào như những gì đồn đoán trên mạng xã hội gần đây".

Sử dụng xe Honda City để chạy xe công nghệ nhiều năm nay, anh Nguyễn Xuân Thu (ngụ P.Tân Bình, TP.HCM) khẳng định: "Nhiều người lên mạng than hao xăng, khó nổ, máy giật… nhưng thực tế không như vậy. Tôi đã trải qua rất nhiều giai đoạn xăng dầu tăng giá ảnh hưởng đến thu nhập, nhưng khi đổ xăng E10 thì vẫn có lợi nhuận vừa đủ. Đúng là khi đổ đầy bình, tiêu thụ xăng hao nhanh hơn, nhưng bù lại thì giá xăng hiện tại đang giảm xuống, bù lại cho lượng nhiên liệu hao hụt. Rồi nhiều người nói xe chạy không bốc, nhưng xe tôi chủ yếu chở khách trong thành phố, luôn để ở chế độ lái tiết kiệm xăng (ECON) nên bình thường xe đã không vọt và duy trì vòng tua thấp vậy nên không thấy vấn đề gì".

Nguồn cung sẵn sàng đến 96%

Nhu cầu tiêu thụ xăng của cả nước ước mỗi tháng khoảng 1 triệu m³. Để đáp ứng việc phối trộn 1 triệu m³ xăng thành phẩm, thị trường cần khoảng 100.000 m³ ethanol (E100) hằng tháng. Thứ trưởng Bộ Công thương Nguyễn Sinh Nhật Tân khẳng định các doanh nghiệp đã chủ động đủ nguồn hàng thông qua 2 kênh chính là sản xuất nội địa đạt khoảng 25.000 m³/tháng và nhập khẩu khoảng 75.000 m³/tháng.

Theo Bộ Công thương, hệ thống hạ tầng xăng dầu về cơ bản đã sẵn sàng cho việc triển khai xăng E10 trên toàn quốc từ hôm nay (1.6). Khác với giai đoạn đầu triển khai xăng E5, mạng lưới kho đầu mối, tổng kho, cửa hàng bán lẻ và hệ thống logistics hiện đã được đầu tư tương đối đồng bộ. Cụ thể, cả nước có 13/26 doanh nghiệp đầu mối đã và đang đầu tư hệ thống trạm phối trộn xăng sinh học. Đến nay có 3 doanh nghiệp đầu mối xăng dầu có quy mô phối trộn lớn nhất, bao gồm Petrolimex với công suất khoảng 455.000 m³ mỗi tháng và đang mở rộng lên 550.000 m³/tháng; Tổng công ty dầu VN (PVOil) công suất khoảng 320.000 m³ mỗi tháng và Công ty TNHH MTV dầu khí TP.HCM (Saigon Petro) khoảng 120.000 m³ một tháng. 

Như vậy, tổng công suất phối trộn của riêng 3 doanh nghiệp này hiện đạt khoảng 890.000 m³ một tháng, tương đương 89% tổng lượng xăng tiêu thụ của cả nước. Trong trường hợp thị trường duy trì khoảng 85% xăng E10 và 15% xăng E5, công suất phối trộn hiện tại có thể đáp ứng khoảng 96% nhu cầu tiêu thụ. Ngoài 3 doanh nghiệp đầu mối lớn kể trên, còn 10 doanh nghiệp đầu mối khác đang chờ cấp phép pha chế và phối trộn xăng E10 với tổng công suất khoảng 297.600 m³ mỗi tháng. Ước tính, nếu toàn bộ số doanh nghiệp này được cấp phép, tổng năng lực phối trộn của 13 doanh nghiệp đầu mối sẽ đạt khoảng 1,18 triệu m³ mỗi tháng, vượt nhu cầu tiêu thụ xăng hiện nay của cả nước.

ẢNH: NHẬT THỊNH

Về nguồn cung, Petrolimex thông tin đã tập kết gần 40.000 m³ ethanol về các đầu cảng và điểm pha chế từ tháng 4. Đối với xăng khoáng, tập đoàn cũng đã chốt các hợp đồng dài hạn cả trong nước và nhập khẩu với tỷ lệ đảm bảo trên 80%. Hiệp tập đoàn có 7 điểm phối trộn xăng E10 trên toàn quốc. Tại khu vực phía nam, Petrolimex Sài Gòn đã hoàn tất triển khai đồng bộ xăng E10 cho toàn hệ thống, 138 cửa hàng xăng dầu trực thuộc tập đoàn đã kinh doanh mặt hàng xăng E10 từ ngày 25.5. Đại diện Petrolimex Sài Gòn tự tin năng lực phối trộn hiện tại của Tổng kho xăng dầu Nhà Bè đạt khoảng 10 triệu lít/ngày, hoàn toàn đáp ứng đủ nhu cầu cho toàn khu vực Đông Nam bộ. Dự kiến vào đầu năm 2027, công ty sẽ tiếp tục nâng cấp công suất năng lực pha chế - phối trộn để đón đầu đà tăng trưởng của thị trường. 

Còn theo đại diện PVOil, tổng công ty hiện sở hữu 12 cơ sở phối trộn nhiên liệu sinh học trên cả nước; gần 1.000 cửa hàng xăng dầu thuộc hệ thống đã bán xăng E10 từ ngày 15.5. Để đáp ứng quy mô phân phối trên toàn quốc, PVOil đã thực hiện chuyển đổi hạ tầng pha chế xăng E5 sang E10, đồng thời nâng cấp hệ thống bồn bể, đường ống công nghệ và sức chứa ethanol. Hiện nay, tổng công suất pha chế E10 của PVOil đạt gần 4 triệu m³/năm. Với năng lực này, doanh nghiệp sẵn sàng cung ứng cho toàn bộ hệ thống phân phối của mình và có thể đáp ứng cho các đơn vị khác nếu thị trường phát sinh nhu cầu.

Ngoài ra, Nhà máy lọc dầu Bình Sơn cho biết có khả năng tham gia phối trộn xăng E5 và E10, từ công suất khoảng 20.000 - 40.000 m³ mỗi tháng trong tháng 5, có thể tăng lên 70.000 - 90.000 m³/tháng từ tháng 6 khi có yêu cầu.

Tuy nhiên, với các doanh nghiệp bán lẻ xăng dầu không thuộc hệ thống phân phối hoặc không phải đại lý của các doanh nghiệp đầu mối, việc lấy nguồn hàng trong thời gian đầu khó khăn hơn. Một doanh nghiệp bán lẻ xăng dầu tại TP.HCM cho hay để lấy 2 mặt hàng xăng và dầu về bán, ngày 30.5, công ty phải đến 2 kho của Petrolimex và PVOil mới đầy đủ hàng. "Do công suất phối trộn nên các kho của các thương nhân đầu mối lớn ưu tiên trong hệ thống của doanh nghiệp trước, nguồn cung không thể tập trung dồi dào ngay được. Chẳng hạn, chúng tôi lấy 8 khối dầu từ kho Nhà Bè của Petrolimex, di chuyển xe sang kho của PVOil chờ lấy xăng E10. Khi các doanh nghiệp đầu mối khác tăng phối trộn, tôi nghĩ nguồn cung sẽ dễ lấy hơn. Tuy nhiên, về cơ bản, các cửa hàng bán lẻ xăng dầu không thiếu nguồn E10 khi chính sách bán đại trà xăng sinh học được áp dụng từ hôm nay 1.6", chủ một doanh nghiệp bán lẻ xăng dầu tại TP.HCM khẳng định.

Xăng sinh học là xu thế tất yếu

Theo Bộ Công thương, một trong những lý do căn bản nhất để triển khai E10 là bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia. Thực tế, VN hiện phải nhập khẩu phần lớn xăng dầu, phụ thuộc trực tiếp biến động thị trường quốc tế. Thay thế 10% lượng xăng tiêu thụ bằng ethanol sản xuất trong nước đồng nghĩa giảm tương ứng kim ngạch nhập khẩu, ước tính tiết kiệm gần 1 tỉ USD ngoại tệ mỗi năm. Trong khi tình hình địa chính trị và năng lượng có nhiều biến động, chủ động về nhiên liệu trong nước lúc này trở thành yêu cầu an ninh quốc gia.

"Nguồn ethanol cho E10 được sản xuất từ sắn, ngô, mía, những cây trồng phổ biến trên đất Việt sẽ tạo nên vòng tuần hoàn kinh tế khép kín: nông nghiệp trong nước cung cấp nguyên liệu, công nghiệp chế biến tạo ethanol, nhiên liệu được tiêu dùng trong nước thay vì ngoại tệ chảy ra ngoài", Bộ Công thương nhấn mạnh.

Về môi trường, theo tính toán của nhiều chuyên gia, khi triển khai toàn quốc, xăng E10 giúp giảm khoảng 2,5 triệu tấn CO₂ tương đương mỗi năm, đóng góp trực tiếp vào cam kết trung hòa carbon năm 2050. Về nông nghiệp, mỗi nhà máy ethanol khi vận hành sẽ thu mua ổn định cho khoảng 15.000 hộ trồng sắn vùng cao; mở rộng sản xuất ethanol tạo đầu ra bền vững cho cây sắn, ngô, mía, những cây trồng chủ lực của nông dân trung du, miền núi...

Chuyên gia kinh tế, PGS-TS Nguyễn Thường Lạng (giảng viên cao cấp Viện Thương mại và kinh tế quốc tế - ĐH Kinh tế quốc dân), người theo dõi và cập nhật thường xuyên thông tin về chính sách triển khai đại trà xăng sinh học E10 của VN - bày tỏ chính sách này là xu hướng tất yếu. Ông nhấn mạnh chính sách chuyển đổi xanh, định hướng sử dụng nhiên liệu thân thiện môi trường là định hướng lớn của Đảng và Nhà nước. Chính sách này hoàn toàn phù hợp với nền kinh tế phát triển văn minh, bền vững. Tại VN, trở ngại lớn nhất chỉ nằm ở tâm lý người tiêu dùng. Tuy nhiên, với nỗ lực của cả hệ thống, với những thông tin khoa học thuyết phục, người tiêu dùng đã nắm bắt nhiều thông tin, kiến thức về sản phẩm xăng mới nên sự ủng hộ tăng đáng kể.

"Hôm nay 1.6 không phải là điểm khởi đầu của một mặt hàng xăng sinh học đơn thuần. Phải coi đây là bước khởi đầu một chính sách lớn của quốc gia, một bước ngoặt lớn. Là ngày mà câu chuyện nhiên liệu sinh học VN chính thức bước sang chương mới, sau hành trình hơn một thập niên kể từ Quyết định 53/2012 của Thủ tướng Chính phủ, bắt đầu bằng xăng E5. Sau hơn 10 năm, chúng ta có nhiều kinh nghiệm hơn, từ trong nước đến thế giới, tôi tin rằng xăng E10 sẽ phát triển bền vững trong thời gian tới", PGS-TS Nguyễn Thường Lạng nhấn mạnh.