Việt Nam thí điểm hệ thống truy vết và thu hồi dòng tiền lừa đảo

Khương Nha- khuongnha.vn@gmail.com

06/11/2026 12:15 GMT+7

Bộ Công an và Ngân hàng Nhà nước (NHNN) nghiên cứu thí điểm vận hành hệ thống tra soát, truy vết dòng tiền lừa đảo, chiếm đoạt qua không gian mạng để hỗ trợ nạn nhân bị lừa đảo trên không gian mạng.

Chia sẻ tại Diễn đàn An ninh Tài chính số 2026, diễn ra tại TP.HCM, sáng 6.11, đại tá Nguyễn Bá Sơn, Phó cục trưởng Cục An ninh mạng (A05), thuộc Bộ Công an, cho biết: "Ba ngày trước, đại diện Bộ Công an cùng NHNN đã cùng nhau họp và thảo luận về việc thí điểm vận hành hệ thống tra soát, truy vết dòng tiền lừa đảo. Việc này nhằm phong tỏa tài khoản, truy vết và thu hồi dòng tiền bất hợp pháp nhằm hỗ trợ nạn nhân bị chiếm đoạt, lừa đảo trên không gian mạng".

Củng cố niềm tin trong kỷ nguyên AI

Ông Sơn cho biết, chỉ trong 6 tháng đầu năm 2026, cơ quan chức năng đã ghi nhận gần 1.000 vụ lừa đảo, chiếm đoạt tài sản trên không gian mạng, thiệt hại ước tính hàng nghìn tỉ đồng. Trong bối cảnh đó, lãnh đạo A05 cho rằng an ninh mạng, an toàn của hệ thống tài chính ngân hàng không chỉ tác động đến các tổ chức tài chính mà còn là vấn đề niềm tin, an toàn của người dân, doanh nghiệp.

Đồng quan điểm trên, ông Trương Minh Huy Vũ, Phó chủ tịch UBND TP.HCM, khẳng định niềm tin chỉ được hình thành khi mọi người đều tin, có khung pháp lý rõ ràng và cam kết thực hiện bằng những hành động cụ thể.

Theo Phó chủ tịch UBND TP.HCM, trong tiến trình chuyển đổi số, an ninh mạng và an toàn dữ liệu phải được xem là ưu tiên quan trọng. "Hiện nay, TP.HCM đã kết nối các quỹ đầu tư chuyên đề về trung tâm dữ liệu, tài sản số, chuyển đổi số, blockchain. Nhưng vấn đề được các quỹ này đặc biệt quan tâm là chúng ta đã ý thức về mức độ quan trọng của an ninh mạng ở cấp quốc gia, cấp địa phương như thế nào? Sau đó đến sản phẩm cụ thể, nguồn nhân lực".

Trong khi đó, Đại tá Nguyễn Bá Sơn nhận định: "Nếu không đảm bảo an ninh mạng sẽ không có chuyển đổi số. Nếu không có niềm tin số sẽ không thể phát triển tài sản số". Sự bùng nổ của AI mang đến nhiều lợi ích cho người dùng nhưng mặt trái là kẻ gian cũng dùng AI để thực hiện các hành vi phạm pháp.

"Trước đây, tội phạm mất cả tháng mới có thể xâm nhập hệ thống tài chính, ngân hàng. Hiện nay, tin tặc dùng AI để tìm kiếm lỗ hổng, kịch bản lừa đảo trong thời gian ngắn", ông Sơn cho biết.

Phát triển AI cần có nút dừng khẩn cấp

Để sẵn sàng cho những rủi ro trong kỷ nguyên AI, tiến sĩ Đào Minh Tú, nguyên Phó thống đốc NHNN, Phó chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hiệp hội Ngân hàng, cho rằng Việt Nam phải quán triệt nguyên tắc tự lực, tự cường trong phát triển AI, không phụ thuộc dịch vụ bên ngoài.

Theo ông Tú, việc từng bước xây dựng hệ thống AI trong nước, nói tiếng Việt phải được xem là ưu tiên cấp bách. Hệ thống thông tin nếu chưa an toàn thì kiên quyết không đưa vào sử dụng.

Đại diện Hiệp hội Ngân hàng kiến nghị 5 nhóm giải pháp chính khi phát triển AI trong lĩnh vực tài chính, gồm:

Chuẩn hóa dữ liệu nghiệp vụ, khung quản trị AI rõ ràng. Xác định rõ ranh giới cho AI và luôn có nút dừng khẩn cấp. Với những giao dịch lớn phải có người phê duyệt.
Dữ liệu cần được xử lý theo thời gian thực. Thay vì tổng hợp cuối ngày và "xử lý theo lô" như truyền thống, hệ thống tài chính cần phát hiện bất thường theo thời gian thực để phát hiện các chuỗi giao dịch bất thường.
Xây dựng hệ thống phòng vệ 3 lớp. Hệ thống cảnh báo người dùng khi phát hiện dấu hiệu lừa đảo hoặc thao túng tâm lý. Bước thứ hai là sử dụng công cụ ngăn chặn giao dịch; bước thứ ba là hỗ trợ khóa tài khoản ngay lập tức.
Trang bị "vòng bảo vệ" cho AI. Cần có các hệ thống định danh riêng cho AI, gắn các bộ lọc, giám sát vị trí hoạt động, không tạo ra các câu lệnh thừa.
Cuối cùng là cần bám sát lộ trình mật mã hậu lượng tử, rà soát hệ thống lõi và sẵn sàng để nâng cấp hệ thống mới.