Việt Nam và Úc hợp tác phát triển vắc xin mRNA phòng cúm, ung thư

Theo thông tin được công bố chính thức từ Bộ Ngoại giao Việt Nam, chuyến thăm lần này phía Việt Nam sẽ tập trung trao đổi chuyên sâu vào những lĩnh vực có tính chiến lược như khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi năng lượng và đào tạo nhân lực chất lượng cao.

Viện RNA thuộc Đại học New South Wales là trung tâm nghiên cứu khoa học y sinh số một của Úc, nghiên cứu chuyên sâu về khoa học và công nghệ RNA. Viện trực thuộc Đại học New South Wales (UNSW Sydney), thành viên Group of Eight (Go8), nhóm các đại học nghiên cứu hàng đầu Úc. Theo QS World University Rankings 2027, UNSW xếp thứ 19 thế giới và thứ nhất tại Úc.

Viện nghiên cứu RNA đang hướng đến nghiên cứu, phát triển vắc xin mRNA phòng cúm và vắc xin ung thư cá thể hóa cho ung thư phổi, đại trực tràng. Đồng thời, từng bước làm chủ chuỗi công nghệ RNA - nền tảng của nhiều vắc xin, thuốc sinh học và liệu pháp điều trị thế hệ mới. Đây cũng là những nền tảng khoa học mà Viện nghiên cứu Tâm Anh, Việt Nam quan tâm và có những hoạt động hợp tác quốc tế chuyên sâu trong nhiều năm nay, cụ thể về vắc xin ung thư và vắc xin phòng các bệnh truyền nhiễm.

Thỏa thuận đặt nền móng cho quan hệ hợp tác dài hạn giữa hai bên trong nghiên cứu khoa học, đào tạo nguồn nhân lực, phát triển công nghệ RNA, nghiên cứu tiền lâm sàng, thử nghiệm lâm sàng và chuẩn bị năng lực sản xuất các sản phẩm y sinh dựa trên nền tảng RNA.

Ngày 9.8.2026, dưới sự chứng kiến Tổng lãnh sự Việt Nam tại Sydney, lễ ký kết diễn ra vào thời điểm quan trọng trong hợp tác giữa 2 quốc gia, ngay trong thời gian chuyến thăm cấp Nhà nước của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới Australia (9 - 12.8), trong bối cảnh Việt Nam và Úc đang tiếp tục cụ thể hóa quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện được thiết lập từ tháng 3.2024.

ẢNH: VIỆN NGHIÊN CỨU TÂM ANH

Phát biểu tại buổi lễ, Tổng lãnh sự Việt Nam tại Sydney Nguyễn Thanh Tùng đánh giá cao việc Viện Nghiên cứu Tâm Anh và Viện nghiên cứu RNA, Đại học New South Wales đã đạt được thỏa thuận hợp tác khoa học quan trọng và ký kết hợp tác vào thời điểm này có ý nghĩa đặc biệt, cho thấy quan hệ giữa hai nước đang được chuyển hóa thành những chương trình hợp tác cụ thể giữa các tổ chức trong những lĩnh vực có tầm quan trọng chiến lược.

RNA là công nghệ lõi của thế hệ vắc xin và thuốc mới

RNA (axit ribonucleic) là phân tử sinh học có vai trò truyền tải thông tin di truyền trong tế bào. Nếu DNA được ví như "bản thiết kế" thì RNA là "người đưa bản thiết kế vào sản xuất", hướng dẫn tế bào tạo ra các protein cần thiết cho hoạt động sống. Chính cơ chế này giúp RNA trở thành nền tảng công nghệ của nhiều loại vắc xin, thuốc sinh học và liệu pháp điều trị thế hệ mới.

Từ nền tảng RNA, các nhà khoa học có thể phát triển nhiều công nghệ khác nhau. Chẳng hạn, mRNA được sử dụng để tạo vắc xin và một số liệu pháp điều trị; siRNA giúp "tắt" các gene gây bệnh; còn gRNA hỗ trợ các công nghệ chỉnh sửa gene. Nhờ đó, RNA đang mở ra nhiều hướng điều trị mới cho ung thư, bệnh di truyền, bệnh miễn dịch, bệnh hiếm và nhiều lĩnh vực y sinh học khác.

Giáo sư Pall Thordarson, Giám đốc Viện RNA UNSW, cho rằng Việt Nam đang có cơ hội trở thành một động lực quan trọng thúc đẩy cuộc cách mạng công nghệ RNA tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Bởi Chính phủ Việt Nam đã thể hiện rõ định hướng phát triển công nghệ RNA thông qua các chính sách gần đây, trong đó có Quyết định 1657/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ và Nghị quyết 72-NQ/TW của Bộ Chính trị. Cùng với kinh nghiệm triển khai các thử nghiệm lâm sàng vắc xin mRNA và việc Tổ chức Y tế thế giới (WHO) công nhận Việt Nam đạt Cấp độ Trưởng thành 3 (Maturity Level 3) đối với hệ thống quản lý vắc xin, đây là những yếu tố khiến Việt Nam trở thành đối tác hấp dẫn đối với các nhà nghiên cứu Úc.

ẢNH: VIỆN NGHIÊN CỨU TÂM ANH

"Viện RNA UNSW đánh giá Viện Nghiên cứu Tâm Anh là ứng viên hàng đầu để xây dựng quan hệ đối tác nhằm tạo ra tác động lâu dài, thực chất đối với sự phát triển nghiên cứu và công nghệ RNA ở khu vực châu Á - Thái Bình Dương", giáo sư Pall nói.

Nghiên cứu bản đồ đột biến ung thư phổi, đại trực tràng tại Việt Nam

Giá trị của hợp tác không chỉ nằm ở chuyển giao công nghệ mà còn ở việc cùng tạo ra dữ liệu và giải pháp phù hợp với đặc điểm bệnh tật của người Việt Nam và khu vực Đông Nam Á.

"Việt Nam không nên dừng lại ở vai trò điểm cuối của sản xuất mà hoàn toàn đủ vị thế trở thành trung tâm thiết kế và đánh giá cho những căn bệnh và nhóm dân số chưa được chuỗi nghiên cứu toàn cầu chú trọng đúng mức", giáo sư Pall nhận định.

Trước mắt, Viện RNA UNSW đề xuất hai hướng chương trình trọng điểm: phát triển vắc xin mRNA phòng cúm cho Việt Nam và phát triển mẫu vắc xin ung thư cá thể hóa cho bệnh nhân ung thư phổi hoặc đại trực tràng. Đây là những hướng nghiên cứu có thể tạo ra giá trị trực tiếp cho Việt Nam, đồng thời mở rộng dữ liệu và năng lực nghiên cứu RNA của hai bên tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Bác sĩ Phương Lễ Trí, Giám đốc Điều hành Viện Nghiên cứu Tâm Anh, cho biết đây là lần đầu tiên Việt Nam tiếp cận mô hình phát triển RNA theo chuỗi hoàn chỉnh, kết nối từ nghiên cứu nền tảng, phát triển công nghệ, đánh giá tiền lâm sàng, thử nghiệm lâm sàng đến chuẩn bị năng lực sản xuất trong nước.

"Dựa trên năng lực hiện có của hai bên và bề dày kinh nghiệm của Tâm Anh, Viện RNA UNSW tin tưởng hợp tác này sẽ là bệ phóng để Tâm Anh xây dựng nên những thành công mà ngay cả chúng ta hiện giờ cũng chưa thể hình dung hết", giáo sư Pall nói.

Nếu trước đây Việt Nam chủ yếu tiếp cận các vắc xin và thuốc sinh học khi công nghệ đã hoàn thiện thì hợp tác với Viện RNA UNSW mở ra chân trời mới khi các nhà khoa học trong nước cùng nghiên cứu công nghệ lõi ngay từ giai đoạn đầu, phát triển các vắc xin và thuốc mới an toàn hơn, từng bước làm chủ công nghệ RNA, củng cố an ninh y tế quốc gia và đóng góp vào chuỗi đổi mới sáng tạo y sinh toàn cầu.