Vụ ô tô lọt hố công trình trên cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu: Biển cảnh báo đặt sao cho đúng?

Tối 7.9, mạng xã hội xuất hiện nhiều clip ghi lại cảnh một ô tô gặp nạn trên cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu, đoạn thuộc Km2 (đoạn đi qua TP.Đồng Nai).

Theo nội dung clip, khu vực này chưa có đèn đường, ảnh hưởng đến quan sát từ xa. Khi đèn ô tô chiếu tới thì mới nhìn thấy biển cảnh báo nên tài xế chỉ kịp lách qua một bên. Khi xe vừa chạy được một đoạn ngắn thì lọt luôn xuống hố công trình.

ẢNH: CẮT TỪ CLIP

Ngay sau đó, Cục Đường bộ Việt Nam (Bộ Xây dựng) có văn bản gửi Khu Quản lý đường bộ IV, Sở Xây dựng TP.HCM, Đồng Nai và các ban quản lý dự án.

Cục Đường bộ yêu cầu kiên quyết xử lý các đơn vị thực hiện không đảm bảo an toàn lao động, an toàn giao thông. Ngoài ra, Khu Quản lý đường bộ IV và các sở xây dựng xử lý nghiêm các hành vi vi phạm quy định về quản lý, khai thác và bảo trì trên đường bộ theo quy định.

Tiêu chí đặt biển cảnh báo ở công trình đang thi công

Vậy theo quy định pháp luật, ngay trên cao tốc đường đang sửa chữa, biển cảnh báo và biện pháp bảo vệ an toàn cho người tham gia giao thông phải đáp ứng được những tiêu chí nào? Nếu vi phạm thì ai phải phải chịu trách nhiệm trong trường hợp này?

Để làm rõ các vấn đề trên, Báo Thanh Niên có cuộc trao đổi với luật sư Mai Thanh Bình, Giám đốc Công ty luật TNHH Mai Thanh Bình (TP.HCM).

Theo luật sư, do thông tin ban đầu chưa đầy đủ, nên ở phạm vi bài viết chỉ có thể đề cập đến quy định pháp luật. Còn ai đúng hay sai thì phải chờ cơ quan chức năng xác minh làm rõ. 

Nếu giả sử tài xế chấp hành đúng các quy định về việc đi đúng làn đường, đúng tốc độ cho phép và chú ý quan sát... thì cần xem xét nguyên nhân trực tiếp dẫn tới xe ô tô lọt hố công trình như việc đặt biển cảnh báo đã đúng vị trí chưa.

Theo điều 32 luật Đường bộ 2024, đơn vị thi công chỉ được phép thực hiện công việc trên đường bộ đang khai thác khi đã có giấy phép thi công, đồng thời phải gửi biện pháp bảo đảm an toàn giao thông đến cơ quan quản lý đường bộ để kiểm tra, giám sát trước khi triển khai.

ẢNH: H.K

Trong suốt quá trình thi công, đơn vị thực hiện có nghĩa vụ bố trí người cảnh báo, hướng dẫn giao thông; bố trí đầy đủ báo hiệu, rào chắn tạm thời tại khu vực thi công; đảm bảo người lao động mặc trang phục bảo hộ có tín hiệu cảnh báo và máy móc thi công phải được lắp thiết bị cảnh báo.

Về mặt kỹ thuật, tại Quy chuẩn QCVN 41:2024 của Bộ Giao thông vận tải (cũ) quy định biển "Công trường" (W.227) đi kèm biển "Đi chậm" (W.245) phải được đặt trước điểm thi công với khoảng cách tính theo tốc độ khai thác thực tế của tuyến đường. Tốc độ càng cao thì khoảng cách cảnh báo càng phải xa để người lái có đủ thời gian phản ứng.

Với đặc thù tốc độ lưu thông trên cao tốc thường dao động trong khoảng 60 - 120 km/h, vị trí đặt biển báo "Công trường" đi kèm biển "Đi chậm" tối thiểu phải cách công trường từ 150 - 250 m.

Khu vực hố đào phải có rào chắn đúng quy cách theo điều 24 luật Đường bộ 2024 và bắt buộc phải có đèn cảnh báo hoạt động vào ban đêm, đặc biệt tại những đoạn tuyến chưa có hệ thống chiếu sáng cố định.

Tuy nhiên, theo luật sư Bình trên thực tế tổ chức thi công, để làm chủ tầm nhìn cho dòng phương tiện chạy tốc độ cao, các đơn vị bảo trì và nhà thầu thường phải áp dụng phương án cảnh báo từ xa nhiều tầng.

Theo đó, các biển chỉ dẫn công trường (I.441) kết hợp biển phụ S.502 (ghi rõ khoảng cách) sẽ được dựng trước từ 500 - 1.000 m. Dòng xe sau đó tiếp tục bước vào dải cảnh báo trung gian ở mốc 250 - 150 m để chủ động giảm tốc trước khi tiếp cận khu vực rào chắn thi công.

Nếu đặt biển cảnh báo sai quy định, ai phải chịu trách nhiệm?

Khoản 6 điều 32 luật Đường bộ 2024 nêu rõ: tổ chức, cá nhân thi công vi phạm giấy phép, gây mất an toàn giao thông, ảnh hưởng đến sức khỏe, tính mạng, tài sản của người tham gia giao thông thì phải chịu trách nhiệm theo quy định của pháp luật.

Theo luật sư Mai Thanh Bình nếu cơ quan chức năng xác định tài xế không có lỗi thì trách nhiệm không chỉ dừng lại ở một đơn vị. Nhà thầu thi công là bên trực tiếp phải chịu trách nhiệm vì không bố trí đầy đủ báo hiệu, rào chắn, đèn cảnh báo đúng chuẩn.

ẢNH: NVCC

Cũng theo luật sư, tư vấn giám sát cũng khó tránh trách nhiệm liên đới nếu không thực hiện đúng chức năng kiểm tra, không buộc nhà thầu khắc phục các thiếu sót trong suốt quá trình thi công. Ban quản lý dự án, chủ đầu tư và cơ quan quản lý đường bộ tại địa phương cũng có thể bị xem xét trách nhiệm nếu bị xác định là buông lỏng công tác kiểm tra, giám sát định kỳ và đột xuất.

Về xử lý hành chính, thi công trên đường bộ đang khai thác không thực hiện đầy đủ biện pháp tổ chức giao thông để xảy ra tai nạn giao thông, đối với tổ chức sẽ bị phạt từ 20 - 30 triệu đồng (điểm b khoản 5 điều 8 Nghị định 336 năm 2025).

Nếu có đồng thời nhiều vi phạm độc lập như: không bố trí người cảnh báo; không đặt đèn cảnh báo ban đêm; rào chắn không đầy đủ; biển báo đặt sai vị trí; biện pháp tổ chức giao thông không đúng hồ sơ được duyệt… thì cơ quan có thẩm quyền sẽ xử phạt từng hành vi độc lập.

Ngoài tiền phạt, Nghị định 336 năm 2025 còn quy định buộc thực hiện biện pháp bảo đảm an toàn và khắc phục tình trạng do vi phạm gây ra.

Về trách nhiệm dân sự, theo điều 584 và điều 585 bộ luật Dân sự 2015, bên có lỗi gây ra thiệt hại phải bồi thường toàn bộ và kịp thời các tổn thất thực tế, bao gồm chi phí sửa chữa xe và các thiệt hại tài sản, sức khỏe (nếu có) cho người tham gia giao thông.

Trách nhiệm bồi thường chính thường thuộc về nhà thầu thi công nhưng nếu chứng minh được tư vấn giám sát hay chủ đầu tư cũng có lỗi, các bên có thể phải liên đới bồi thường theo tỷ lệ lỗi tương ứng.

Về trách nhiệm hình sự, nếu để gây ra hậu quả làm chết người, gây thương tích và tài sản của người tham gia giao thông thì người có trách nhiệm trong công việc duy tu, sửa chữa, quản lý công trình giao thông còn có thể bị xử lý về tội "vi phạm quy định về duy tu, sửa chữa, quản lý công trình giao thông" (điều 281 bộ luật Hình sự).

Khung hình phạt thấp nhất của tội danh trên là phạt tù từ 6 tháng đến 3 năm; khung tăng nặng có thể tăng lên đến 15 năm tùy thuộc hậu quả, giá trị tổn hại tổn hại tài sản. Đây là tội danh với lỗi vô ý, áp dụng cho chủ thể đặc biệt là người có trách nhiệm quản lý công trình, chứ không chỉ riêng người trực tiếp thi công.