Xe máy thường hoạt động trong điều kiện kẹt xe, vì sao nên thay dầu sớm hơn?

Bảo dưỡng xe máy định kỳ trong quá trình sử dụng là việc làm cũng như thói quen cần thiết để đảm bảo xe luôn hoạt động ổn định, bền bỉ đồng thời tránh những hư hỏng phát sinh. Trong đó, thay dầu động cơ là hạng mục quan trọng nhất trong mỗi lần bảo dưỡng, bởi chất lỏng này được ví như "mạch máu" góp phần duy trì hoạt động cho động cơ xe máy.

Thông thường, tùy vào mỗi dòng xe cũng như loại dầu nhớt, các nhà sản xuất xe máy khuyến cáo người dùng nên thay dầu động cơ định sau khi sử dụng 1.500 - 2.000 km. Tuy nhiên, ngoài việc căn cứ vào số kilomet đã đi hay thời gian sử dụng để thay dầu, điều kiện sử dụng xe cũng là yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến quyết định thay dầu động cơ xe máy. Trong đó, các kỹ thuật viên tại các xưởng dịch vụ hay cửa hàng sửa chữa xe máy thường đưa ra lời khuyên dành cho xe máy thường xuyên sử dụng trong điều kiện kẹt xe, tắc đường nên được thay dầu động cơ sớm hơn khuyến cáo.

Ảnh: B.H

Sử dụng chiếc Honda Air Blade đời 2022 đi làm hàng ngày anh Ngô Văn Huy, ngụ phường Cát Lái, TP.HCM cho biết: "Trung bình mỗi ngày tôi sử dụng xe máy đi lại làm việc khoảng 40 km cả đi lẫn về, đôi khi cũng thường gặp tình trạng kẹt xe nhất là ở các tuyến đường vào trung tâm thành phố. Thường thì cứ 1.500 - 2.000 km sẽ thay nhớt (dầu động cơ - PV) một lần, tuy nhiên lần thay nhớt máy mới đây nhất kỹ thuật viên của một cửa hàng sửa xe máy khuyên nếu thường xuyên sử dụng xe trong điều kiện kẹt xe, tắc đường như ở TP.HCM thì nên thay dầu động cơ sớm hơn. Lúc đầu tôi cũng có chút e ngại nhưng nghĩ lại cũng đúng".

Thực tế, trong quá trình phát triển, sản xuất một chiếc xe máy, các hãng xe đã tính toán, thử nghiệm để chiếc xe có thể đáp ứng, thích nghi với nhiều điều kiện, môi trường khác nhau. Dù vậy, với các khu vực thường xuyên xảy ra tình trạng tắc đường, kẹt xe vào các giờ cao điểm như ở Hà Nội hay TP.HCM, xe máy sử dụng trong hoàn cảnh này thường khiến một số chi tiết, bộ phận nhanh hao mòn, xuống cấp và hư hỏng hơn, trong đó có động cơ và hệ thống phanh.

Ảnh: C.T

Chính vì vậy, theo anh Lê Văn Năm, kỹ thuật viên của một cửa hàng xe máy tại phường Bình Thạnh, TP.HCM với xe máy thường xuyên di chuyển trong điều kiện ùn tắc, người dùng nên rút ngắn chu kỳ thay dầu khoảng 20 - 30% so với khuyến cáo. Ví dụ, nếu bình thường thay dầu sau 2.000 km, có thể thay ở mức 1.400 - 1.600 km. Điều này xuất phát từ nhiều lý do cụ thể dưới đây:

Khi kẹt xe, động cơ làm việc nhiều, quãng đường di chuyển ít

Khi di chuyển trong điều kiện kẹt xe, xe máy thường xuyên rơi vào trạng thái động cơ liên tục hoạt động nhưng tốc độ di chuyển của xe lại rất chậm, thậm chí đứng yên hàng chục phút. Lúc này, động cơ vẫn vận hành, dầu nhớt vẫn phải bôi trơn và làm mát, trong khi số kilomet tăng lên không đáng kể. Vì vậy, nếu người dùng xe máy chỉ căn cứ vào quãng đường để thay dầu, sẽ rất dễ rơi vào tình trạng dầu động cơ đã xuống cấp nhưng vẫn chưa đến mốc thay.

Theo anh Lê Văn Năm, dầu động cơ không chỉ xuống cấp, hao hụt theo số kilomet sử dụng xe mà còn bị ảnh hưởng lớn bởi thời gian vận hành và nhiệt độ. Xe càng hoạt động nhiều trong điều kiện kẹt xe, dầu càng nhanh xuống cấp.

Ảnh: B.H

Nhiệt độ tăng cao, dầu động cơ xe máy nhanh biến chất, xuống cấp

Một trong những yếu tố khiến dầu động cơ nhanh xuống cấp khi kẹt xe là nhiệt độ động cơ tăng cao. Xe máy chủ yếu làm mát bằng gió, nhưng trong điều kiện ùn tắc, luồng gió gần như không có. Động cơ phải hoạt động ở vòng tua thấp nhưng kéo dài, khiến dầu động cơ dễ bị oxy hóa, loãng hoặc đặc bất thường, làm giảm khả năng bôi trơn.

Nếu tiếp tục sử dụng dầu đã xuống cấp, giảm khả năng bôi trơn, làm mát các chi tiết như piston, xi-lanh, trục cam… sẽ bị mài mòn nhanh hơn, lâu dài có thể gây hỏng động cơ. Bên cạnh đó, việc xe máy di chuyển chậm hay dừng/chạy liên tục khi kẹt xe cũng khiến quá trình đốt cháy nhiên liệu không đạt hiệu quả tối ưu. Hệ quả là muội than, cặn bẩn và nhiên liệu dư dễ hòa lẫn vào dầu động cơ. Điều này làm dầu nhanh bẩn, giảm khả năng làm sạch và bảo vệ động cơ, thậm chí gây tắc nghẽn các đường dẫn dầu bên trong.

Ảnh: B.H

Thực tế, việc thay dầu sớm tuy làm tăng chi phí bảo dưỡng không đáng kể, nhưng đổi lại giúp động cơ vận hành êm ái, bền bỉ hơn, hạn chế hư hỏng nặng và tiết kiệm chi phí sửa chữa về lâu dài. Trong điều kiện giao thông đô thị ngày càng phức tạp, việc điều chỉnh thói quen bảo dưỡng xe máy, đặc biệt là thay dầu động cơ sớm hơn được xem là giải pháp đơn giản nhưng hiệu quả để kéo dài tuổi thọ xe máy, nhất là với các mẫu xe máy thường xuyên phải vận hành trong cảnh tắc đường, kẹt xe mỗi ngày.