Nghịch lý "phim tưởng vô lý nhưng lại cuốn không tưởng"
Lê Thị Phương Trang (28 tuổi), ngụ đường Kha Vạn Cân, P.Thủ Đức (TP.HCM), cho biết cô dành khá nhiều thời gian xem những bộ phim AI mang mô-típ "tổng tài".
"Dù nội dung hết sức vô lý nhưng mình vẫn xem, xem là không cuốn được. Có lần mình tìm bản gốc do người thật đóng cũng về bộ phim đó, nhưng thật sự không hay bằng bản AI", Trang chia sẻ.
Không riêng người trẻ, làn sóng này đang len lỏi vào từng gia đình. Tô Khánh Vân (23 tuổi), ngụ đường Võ Thị Sáu, P.Xuân Hòa (TP.HCM), cho biết cô ngạc nhiên khi thấy bố mẹ mình ở nhà cũng cặm cụi xem phim AI cả tối.
Vân nói: "Nội dung xoay quanh người ở rể bị sỉ nhục rồi bất ngờ lộ thân phận tỷ phú để trả thù. Xem thì biết chắc là bịa, nhưng ai nấy đều hồi hộp đợi đến cảnh trả thù kẻ xấu. Mình thấy sợ vì ngay cả phụ huynh cũng bị cuốn theo những kịch bản phi lý đến quên ăn, quên ngủ".
Kịch bản phi lý, hình ảnh đôi lúc gượng gạo, thế nhưng những màn “lật kèo” trong phim ngắn AI kiểu "tổng tài", "báo thù"… vẫn khiến nhiều người hết tập này đến tập khác
ẢNH: AN VY
Giống như Trang, Trần Minh Khang (24 tuổi), làm việc ở đường Nguyễn Đình Chiểu, P.Sài Gòn (TP.HCM), cho biết anh cũng từng biến mình thành "nạn nhân" của những thước phim ngắn AI. Đỉnh điểm là một tối cuối tuần, Khang dự định lướt TikTok vài phút trước khi ngủ nhưng vô tình dính vào chuỗi phim ngắn về thiếu gia giả nghèo đi xin việc bị khinh thường.
"Cứ hết một tập vài phút là đúng lúc nhân vật chuẩn bị lộ gia thế. Đầu mình tự nhủ cứ xem nốt tập này xem nó trả thù thế nào rồi ngủ, nhưng chớp mắt nhìn đồng hồ đã là 1-2 giờ sáng. Sáng hôm sau thức dậy đầu óc quay cuồng, đi làm như người mất hồn. Dù biết nó nhảm nhí, kỹ xảo nhân vật chuyển động thỉnh thoảng giật giật bất hợp lý, nhưng mình không dừng được", Khang chia sẻ.
Theo thạc sĩ tâm lý lâm sàng Phạm Quỳnh Trang, chuyên gia tâm lý trị liệu tại Trung tâm chăm sóc sức khỏe tinh thần, Bệnh viện đa khoa Phương Đông (Hà Nội), các mô-típ "tổng tài", báo thù, đổi đời hay người yếu thế bất ngờ "lật kèo" kích hoạt những cơ chế tâm lý rất cơ bản.
Theo bà Trang, câu chuyện thường tạo một "khoảng trống" ngay từ đầu. Đó là nhân vật thật sự là ai, vì sao bị đối xử như vậy, khi nào thân phận được tiết lộ. Người xem biết một phần nhưng chưa biết kết quả nên có động lực theo dõi để lấp đầy khoảng trống ấy.
Bà nói các nhân vật cũng thường đi từ vị thế thấp rồi đột ngột đảo chiều. Những cú "lật kèo" có thể tạo cảm giác thỏa mãn như một phần thưởng. Khi nối ngay bằng tình huống mới, hành vi xem tiếp dễ được duy trì.
Theo thạc sĩ Trang, cấu trúc đơn giản, dễ hiểu cùng những "phần thưởng" cảm xúc liên tục khiến phim ngắn AI trở thành kiểu giải trí ít tốn "chi phí nhận thức", từ đó khiến nhiều người trẻ dễ bị cuốn vào và khó dứt ra
ẢNH MINH HỌA: AN VY
Xem thêm một phút rồi thêm một phút nữa
Nghiên cứu sinh, thạc sĩ Vương Nguyễn Toàn Thiện, Giám đốc chuyên môn Trung tâm tham vấn trị liệu Tâm lý Lumos (TP.HCM), cho rằng sức hút của phim ngắn không nhất thiết nằm ở tính hợp lý hay chiều sâu nghệ thuật mà ở khả năng đánh trúng nhu cầu cảm xúc và duy trì sự tò mò. Định dạng ngắn còn làm giảm "chi phí bắt đầu xem". Ban đầu, người dùng chỉ nghĩ mình xem thêm một phút, rồi lại thêm một phút nữa.
Theo ông Thiện, khi thao tác chuyển tập quá dễ và dòng nội dung liên tục, việc dừng lại có thể cần nhiều chủ động hơn so với tiếp tục xem. Người dùng có thể tạo khoảng dừng giữa các tập, tránh để phim ngắn lấn vào giờ ngủ, đặt giới hạn thời gian ứng dụng và quan sát cảm xúc trước, sau khi xem.
Nếu đã nhiều lần cố giảm thời gian xem nhưng không thành công và thói quen ảnh hưởng rõ đến giấc ngủ, học tập, công việc hay các mối quan hệ, ông Thiện cho rằng bạn nên cân nhắc tìm chuyên gia tâm lý hay sức khỏe tâm thần để được đánh giá.
AI làm nhanh, thuật toán tiếp tục đề xuất
Anh Phạm Đức Đạt, giáo viên tin học Trường phổ thông Năng khiếu, ĐH Quốc gia TP.HCM, Trưởng nhóm nghiên cứu và phát triển sản phẩm AIoT Lab VN (TP.HCM), cho rằng AI đang làm giảm mạnh chi phí và công sức sản xuất video.
Anh Đạt nói trước đây, một phim ngắn cần nhiều khâu như viết kịch bản, tìm diễn viên, bối cảnh, quay, thu âm, dựng và làm hiệu ứng. Hiện một cá nhân có thể dùng AI hỗ trợ nhiều công đoạn, từ chỉnh kịch bản, tạo hình nhân vật, giọng nói, cảnh video đến ghép thành sản phẩm. Những thể loại có công thức rõ như "tổng tài", xuyên không, ngôn tình vì vậy dễ được tạo thành nhiều biến thể.
Anh Đạt lưu ý cần phân biệt giữa làm video nhanh và làm một bộ phim hay nhanh. AI có thể giảm nhiều việc kỹ thuật, nhưng kịch bản tốt, nhân vật có chiều sâu, hình ảnh nhất quán và câu chuyện có giá trị vẫn cần con người lựa chọn, chỉnh sửa, kiểm soát.
Theo anh Đạt, khi người dùng liên tục dừng lại xem một loại nội dung, hệ thống có thể coi đó là tín hiệu quan tâm và tiếp tục thử đề xuất nội dung tương tự. Không nhất thiết phải bấm thích, mà ngay cả lịch sử xem, tìm kiếm và các phản hồi cũng có thể góp phần định hình bảng tin. Với video ngắn, anh Đạt nhận định rằng vòng lặp càng dễ kéo dài vì xem tiếp gần như chỉ cần một lần vuốt.
"Khi gặp video nghi được tạo hoặc chỉnh sửa bằng AI, bạn cần lưu ý những bất thường về khẩu hình, giọng nói, đồ vật, bóng đổ hay chuyển động chỉ là dấu hiệu để nghi ngờ, không phải bằng chứng chắc chắn. Với nội dung liên quan người thật, phát ngôn gây sốc, thiên tai, sức khỏe, tiền bạc hay sự kiện đang diễn ra, người xem nên kiểm tra ai đăng, video gốc ở đâu, có nguồn đáng tin cậy xác nhận hay không", anh Đạt lưu ý.
Bình luận (0)