Xuất khẩu tăng tốc, vì sao giá rau quả giảm mạnh?

Giá trái cây tại chợ giảm mạnh

Sáng 11.9, nhằm ngày 1.8 âm lịch, PV Thanh Niên khảo sát một vòng các chợ đầu mối tại TP.HCM. Trái với không khí mua bán nhộn nhịp ở những năm trước, thị trường năm nay khá vắng vẻ, người bán nhiều hơn người mua. Tại chợ đầu mối Thủ Đức, lượng hàng trái cây được đưa ra thị trường rất lớn. Các sạp hàng trưng bày đầy ắp thanh long, chôm chôm, măng cụt, sầu riêng, ổi, xoài, nhãn, nho, lê, táo… Điều đáng chú ý là nhiều loại trái cây đang được bán với mức giá khá thấp, như thanh long loại nhỏ được ghi nhận chỉ khoảng 8.000 đồng/kg, thanh long ruột đỏ khoảng 10.000 đồng/kg. Chôm chôm thường dao động 20.000 - 25.000 đồng/kg, chôm chôm nhãn khoảng 30.000 đồng/kg, trong khi chôm chôm Thái khoảng 40.000 đồng/kg. Măng cụt khoảng 40.000 đồng/kg. Sầu riêng cũng có mức giá rất khác nhau tùy loại nhưng nhìn chung thấp hơn đáng kể so với những giai đoạn giá cao trước đây, phổ biến khoảng 25.000 - 40.000 đồng/kg; sầu riêng Thái khoảng 30.000 đồng/kg.

Một số loại trái cây khác cũng đang ở mặt bằng khá mềm: ổi khoảng 20.000 đồng/kg, sơ ri 15.000 đồng/kg, cóc 20.000 đồng/kg, xoài 30.000 đồng/kg. Dưa lưới xanh và vàng khoảng 20.000 đồng/kg. Cam Vinh khoảng 20.000 đồng/kg, cam Mỹ 30.000 đồng/kg. Táo dao động 25.000 - 30.000 đồng/kg, lê khoảng 15.000 - 25.000 đồng/kg.

Một tiểu thương kinh doanh trái cây tại chợ than thở: "Năm nay sức mua yếu quá. Hôm nay ngày cúng mùng 1 tháng 8 mà ít người mua. Giá trái cây hôm nay quá rẻ luôn, năm trước từng có thời điểm thanh long bán lẻ tại TP.HCM lên khoảng 35.000 đồng/kg, thì hiện nay loại thường tại chợ chỉ còn khoảng 8.000 đồng/kg. Măng cụt cũng từ mức khoảng 65.000 đồng/kg cùng thời điểm năm trước xuống còn khoảng 40.000 đồng/kg hiện nay". Mặt hàng sầu riêng thể hiện rõ hơn sự thay đổi của thị trường. Sau những giai đoạn giá bán lẻ tăng cao, hiện nhiều loại sầu riêng bình dân chỉ còn khoảng 25.000 - 40.000 đồng/kg.

Tại chợ đầu mối Bình Điền, đại diện Ban quản lý chợ thông tin đêm 10.9, lượng trái cây nhập chợ đạt khoảng 240 tấn, giảm tới 191,6 tấn so với đêm trước, tương đương mức giảm hơn 44%. Trong bối cảnh nguồn cung giảm mạnh, giá trái cây không tăng mà tiếp tục phân hóa rõ giữa từng nhóm hàng và từng phân khúc chất lượng.

Tổng doanh thu trái cây trong phiên chợ đạt khoảng 7,65 tỉ đồng. Đáng chú ý, hàng nhập khẩu chỉ chiếm khoảng 46,6 tấn, tương đương chưa tới 20% tổng sản lượng, nhưng mang về 3,39 tỉ đồng, chiếm gần 45% doanh thu. Giá trị bình quân của trái cây nhập khẩu vì vậy cao hơn nhiều so với hàng nội địa. Cam sành Vĩnh Long là mặt hàng có sản lượng lớn nhất, đạt 30,9 tấn, với giá 14.000 - 18.000 đồng/kg. Các loại trái cây nội địa khác đều giảm giá như mãng cầu xiêm Cái Bè 45.000 - 60.000 đồng/kg, xoài cát Hòa Lộc 60.000 - 70.000 đồng/kg, dâu tây Đà Lạt 80.000 - 100.000 đồng/kg, bưởi da xanh khoảng 30.000 - 40.000 đồng/kg và nhãn Tiền Giang 20.000 - 35.000 đồng/kg.

Xuất khẩu rau quả tăng tốc

Nếu tại chợ, người bán đang phải đối mặt với nguồn hàng dồi dào và sức mua chưa thật sự mạnh, thì ở thị trường quốc tế, rau quả VN lại đang có một năm tăng trưởng đáng chú ý. Theo số liệu của Bộ NN-MT, giá trị xuất khẩu rau quả tháng 8 ước đạt khoảng 1,24 tỉ USD. Lũy kế 8 tháng, kim ngạch xuất khẩu rau quả đạt khoảng 6,02 tỉ USD, tăng 24,9% so với cùng kỳ năm 2025. Trong khi đó, số liệu của Hiệp hội Rau quả VN (Vinafruit) còn cao hơn. Trong đó, sầu riêng tiếp tục dẫn đầu với kim ngạch xuất khẩu trong 8 tháng đạt khoảng 1,97 tỉ USD, tăng 28,3% so với cùng kỳ. Riêng Trung Quốc chiếm trên 95% kim ngạch xuất khẩu sầu riêng của VN, tương đương khoảng 1,85 tỉ USD. Không chỉ sầu riêng, xuất khẩu rau quả đang được hỗ trợ bởi một danh mục ngày càng đa dạng gồm dừa, thanh long, xoài, chanh leo, mít, ớt, dứa, bưởi…

ảnh: Quang Thuần

Ông Nguyễn Văn Mười, Phó tổng thư ký Vinafruit, Chủ tịch CLB Doanh nghiệp nông nghiệp nhiệt đới, khẳng định xuất khẩu rau quả đang có những tín hiệu rất tích cực. Với đà tăng trưởng hiện nay, nếu những tháng cuối năm tiếp tục duy trì mức tăng khoảng 20%, mục tiêu đưa kim ngạch xuất khẩu rau quả cả năm vượt 10 tỉ USD là hoàn toàn có khả năng.

"Năm trước, tháng 9 là một trong những tháng có kim ngạch xuất khẩu rau quả cao nhất, khoảng 1,3 tỉ USD. Thông thường, giai đoạn tháng 8, 9 và 10 là thời điểm kim ngạch xuất khẩu đạt khá cao. Nếu mọi điều kiện thuận lợi, chúng tôi dự kiến riêng 4 tháng cuối năm có thể mang về khoảng 4,5 tỉ USD. Khi đó, tổng kim ngạch cả năm sẽ vượt 10 tỉ USD", ông Nguyễn Văn Mười lạc quan.

Giải thích về diễn biến trái cây trong nước giảm giá, ông Nguyễn Văn Mười thừa nhận bức tranh thị trường đang có nhiều điểm trái ngược. Tuy nhiên, cần phân tích đầy đủ các yếu tố để thấy được vấn đề nằm ở đâu. Điểm đầu tiên cần lưu ý là nhập khẩu trái cây vào VN cũng đang tăng với tốc độ tương đương kim ngạch xuất khẩu. Trong 7 - 8 tháng đầu năm, kim ngạch nhập khẩu rau quả đã đạt khoảng 2,2 tỉ USD, tăng khoảng 26 - 27% so với cùng kỳ. Riêng tháng 8 có giảm so với tháng 7, nhưng nếu tính lũy kế 8 tháng thì nhập khẩu vẫn tăng mạnh. Điều này cho thấy sức mua trong nước chưa phải thật sự suy yếu mà có một sự phân hóa ở từng phân khúc thị trường, đặc biệt đối với những sản phẩm có chất lượng tốt.

"Vì vậy, không nên chỉ nhìn vào một số loại trái cây đang giảm giá mạnh ở chợ rồi kết luận rằng người dân không có tiền hoặc sức mua toàn thị trường suy yếu. Thực tế thị trường đang phân hóa rất rõ theo chất lượng, giá cả và nhóm khách hàng. Bên cạnh đó, hiện nay người tiêu dùng có rất nhiều sự lựa chọn. Có trái cây sản xuất trong nước, có trái cây nhập khẩu, có sản phẩm giá bình dân và cũng có những sản phẩm cao cấp", ông Nguyễn Văn Mười nhấn mạnh. Chẳng hạn, có những loại sầu riêng giá chỉ vài chục nghìn đồng một ký nhưng vẫn khó bán. Tuy nhiên, cũng có những loại sầu riêng giá lên tới cả triệu đồng một ký mà vẫn có khách mua, thậm chí có thời điểm doanh nghiệp hoặc cửa hàng không đủ hàng để bán.

Trả lời PV Thanh Niên, một doanh nghiệp chuyên xuất khẩu trái cây cho hay: "Giá trái cây giảm mạnh trong nước và kim ngạch xuất khẩu tăng mạnh không phải hai câu chuyện trái ngược hoàn toàn. Thực chất, chúng phản ánh hai mặt của cùng một vấn đề: năng lực sản xuất của VN đang tăng nhanh và nguồn cung ngày càng lớn, trong khi khả năng tổ chức thị trường, phân phối và nâng giá trị sản phẩm ở thị trường nội địa phải được nâng cao hơn nữa. Trong cuộc cạnh tranh hiện nay, trái cây VN phải đồng thời cạnh tranh ở cả hai mặt trận: cạnh tranh với hàng nhập khẩu ngay trên sân nhà và cạnh tranh với các nước khác trên thị trường xuất khẩu. Nếu trong nước tổ chức tiêu thụ không tốt, sẽ bị lấn sân bởi trái cây ngoại nhập".