Phục dựng ảnh liệt sĩ từ những ký ức tưởng đã phai mờ
Trong suốt hành trình thực hiện phục dựng ảnh liệt sĩ miễn phí, khoảnh khắc mà Trần Âu Thành Đạt (28 tuổi, ngụ P.Phú Lợi, TP.Cần Thơ), thành viên nhóm phục dựng ảnh TeamLee, vẫn luôn nhớ mãi là khi bức chân dung vừa được kéo tấm vải đỏ che phủ, Mẹ Việt Nam anh hùng Nguyễn Thị Bìa (Long An) run run ôm khung ảnh vào lòng rồi bật khóc: "Tôi nhớ chồng và con tôi quá…"
Mẹ Việt Nam anh hùng Nguyễn Thị Bìa nhận di ảnh của liệt sĩ Trần Văn Sự
ẢNH: TEAMLEE CUNG CẤP
Theo lời kể của Đạt, nhiều năm trước, vì chồng hoạt động cách mạng trong vùng địch, Mẹ Bìa buộc phải đốt gần như toàn bộ ảnh gia đình để bảo đảm an toàn. Người con trai của mẹ là liệt sĩ Trần Văn Sự hy sinh khi mới 24 tuổi. Sau chiến tranh, gia đình gần như không còn bất kỳ tấm ảnh nguyên vẹn nào của chồng và con.
Từ những tư liệu ít ỏi còn sót lại, TeamLee dành nhiều ngày phục dựng, đối chiếu từng chi tiết trước khi hoàn thiện bức chân dung. Đến ngày trao ảnh, chứng kiến người mẹ gần 90 tuổi nghẹn ngào ôm di ảnh vào lòng, cả nhóm lặng đi.
“Đó là một trong những chuyến trao ảnh khiến chúng tôi xúc động nhất. Lúc ấy, tôi nhận ra điều mình trao lại cho gia đình không chỉ là một bức ảnh, mà còn là ký ức về những người thân đã hy sinh vì Tổ quốc”, Đạt chia sẻ.
TeamLee trao ảnh cho bà Nguyễn Thị Lệ, vợ Liệt Sĩ Huỳnh Văn Quên
ẢNH: TEAMLEE CUNG CẤP
Câu chuyện của Mẹ Bìa chỉ là một trong rất nhiều kỷ niệm TeamLee mang theo suốt hành trình phục dựng ảnh liệt sĩ miễn phí. Ban đầu, nhóm chủ yếu nhận phục dựng ảnh cũ cho người dân. Nhưng càng tiếp xúc với thân nhân liệt sĩ, các thành viên càng hiểu phía sau mỗi tấm ảnh bạc màu là nỗi nhớ kéo dài hàng chục năm, có gia đình chỉ còn duy nhất một bức ảnh đã rách nát.
Từ đó, TeamLee quyết định dành phần lớn thời gian để phục dựng ảnh liệt sĩ miễn phí. Đến nay, nhóm đã hoàn thiện hơn 1.200 bức ảnh, trao tận tay thân nhân trên nhiều tỉnh, thành cả nước.
“Điều khiến chúng tôi hạnh phúc nhất là được chứng kiến người thân rơi nước mắt khi sau nhiều năm lại nhìn rõ gương mặt cha, ông hay người anh đã hy sinh. Khi ấy, chúng tôi biết công sức của mình thực sự có ý nghĩa”, Đạt bộc bạch.
Các thành viên của TeamLee ghé thăm nhà bà Nguyễn Thị Lệ
ẢNH: TEAMLEE CUNG CẤP
Từ một bài viết trên mạng đến hành trình 5 năm gìn giữ ký ức
Nếu với Thành Đạt, động lực đến từ những lần chứng kiến thân nhân nhận lại di ảnh, thì với Hoàng Đức Hải (36 tuổi, ngụ xã Chương Mỹ, TP.Hà Nội), cơ duyên lại bắt đầu từ một bài đăng trên mạng xã hội cách đây 5 năm.
Hải kể trong một lần đọc được bài viết của anh Lê Quyết Thắng (trưởng nhóm TeamLee) chia sẻ về quá trình phục dựng một bức ảnh liệt sĩ đã hư hỏng tới 80%. Từ tấm ảnh mờ nhòe, khuôn mặt người lính dần hiện lên rõ nét rồi được nhóm tự tay in và trao tận gia đình.
“Hình ảnh ấy khiến tôi rất xúc động. Tôi nghĩ nếu mình cũng có thể góp một phần nhỏ bé để giúp các gia đình nhìn lại gương mặt người thân thì đó sẽ là việc rất ý nghĩa”, Hải nhớ lại.
Ý nghĩ ấy thôi thúc anh chủ động liên hệ với trưởng nhóm để học cách phục dựng ảnh. Đến nay, Hải đã đồng hành cùng TeamLee tròn 5 năm, trở thành một trong những thành viên phụ trách chính việc phục dựng ảnh các anh hùng, liệt sĩ.
Đằng sau quyết định ấy còn có một lý do rất riêng: bà nội của Hải là Mẹ Việt Nam anh hùng. Gia đình anh có hai liệt sĩ là chồng và con của bà. Lớn lên trong những câu chuyện về chiến tranh, chứng kiến nỗi nhớ và sự mất mát mà bà nội mang theo suốt cuộc đời, Hải hiểu hơn giá trị của một bức ảnh đối với những gia đình có người thân đã hy sinh.
“Chính gia đình mình cũng từng trải qua những mất mát ấy nên tôi cảm nhận được nỗi nhớ của các mẹ, các gia đình liệt sĩ. Nếu công việc mình làm có thể góp phần xoa dịu phần nào nỗi đau đó thì tôi luôn muốn cố gắng hết sức”, anh bày tỏ.
TeamLee trong một lần về Long An trao ảnh cho Mẹ Việt Nam anh hùng
ẢNH: TEAMLEE CUNG CẤP
Theo Hải, điều khiến anh trăn trở nhất là những trường hợp gia đình không còn bất kỳ bức ảnh gốc nào của liệt sĩ. Khi đó, nhóm phải dựa vào ảnh của con cháu, anh em ruột hoặc người có nét giống liệt sĩ, kết hợp với lời kể của gia đình về khuôn mặt, ánh mắt, sống mũi hay nụ cười để phục dựng. TeamLee cũng luôn nói trước với gia đình rằng bức chân dung chỉ có thể đạt mức tương đồng cao nhất dựa trên những tư liệu và ký ức còn lại.
Đó cũng là nguyên tắc TeamLee gìn giữ trong suốt hành trình phục dựng hơn 1.200 bức ảnh liệt sĩ miễn phí. Đối với nhóm công nghệ có thể hỗ trợ khôi phục những chi tiết đã phai mờ, nhưng sự cẩn trọng và lòng tôn trọng với người đã hy sinh mới quyết định giá trị của mỗi bức ảnh.
Công nghệ hỗ trợ, con người gìn giữ ký ức
Theo TeamLee, nhóm tiếp nhận tư liệu do gia đình cung cấp, đánh giá mức độ hư hỏng rồi lên phương án phục dựng. Những bức ảnh hỏng nhẹ có thể hoàn thành trong khoảng một ngày, còn những trường hợp mất nhiều chi tiết phải xử lý nhiều ngày, thậm chí cả tuần.
Trong quá trình làm việc, các công cụ trí tuệ nhân tạo (AI) được sử dụng để hỗ trợ khôi phục chất lượng ảnh và làm rõ một số chi tiết kỹ thuật. Tuy nhiên, theo TeamLee, AI không phải yếu tố quyết định.
“AI chỉ là công cụ hỗ trợ. Những chi tiết cuối cùng vẫn phải do con người kiểm chứng và hoàn thiện. Nếu không có căn cứ từ ảnh gốc hoặc thông tin do gia đình cung cấp thì chúng tôi tuyệt đối không tự ý thêm vào”, Thành Đạt khẳng định.
Hơn 1.200 bức ảnh liệt sĩ đã được các bạn trẻ của TeamLee phục dựng miễn phí
ẢNH: TEAMLEE CUNG CẤP
Với những bức ảnh hư hỏng nặng, các thành viên phải đối chiếu nhiều nguồn tư liệu, tham khảo ý kiến thân nhân, thậm chí vẽ tay lại từng đường nét trên gương mặt để bảo đảm bức chân dung gần nhất với hình ảnh thật của liệt sĩ. Theo họ, mỗi lần chỉnh sửa đều cần sự cẩn trọng, bởi phía sau bức ảnh là ký ức và niềm mong mỏi của cả một gia đình.
Vừa qua, Bộ Tư lệnh TP.HCM phối hợp với Công an TP.HCM tổ chức phục dựng ảnh liệt sĩ dành cho thân nhân liệt sĩ và các gia đình chính sách trên địa bàn thành phố. Đồng hành cùng chương trình là 20 thành viên tình nguyện của nhóm phục dựng ảnh TeamLee, trực tiếp phục dựng, hoàn thiện những bức chân dung đã phai mờ theo thời gian để trao lại cho các gia đình trước dịp kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27.7.1947 - 27.7.2026).
Công an TP.HCM và TeamLee trao di ảnh về các gia đình tại P.Bình Đông, P.Bàn Cờ, P.Tam Thắng
ẢNH: TEAMLEE CUNG CẤP
Sau mỗi chuyến trao ảnh, điều đọng lại với Hoàng Đức Hải không phải là lời cảm ơn hay sự ghi nhận dành cho nhóm, mà là những giọt nước mắt của thân nhân khi được nhìn lại gương mặt cha, ông hay người anh đã hy sinh.
“Tôi mong thế hệ trẻ sẽ yêu lịch sử nhiều hơn để hiểu rằng hòa bình hôm nay được đánh đổi bằng biết bao xương máu của cha ông. Mỗi người chỉ cần làm một việc tốt, dù nhỏ thôi, cũng đã là cách góp sức xây dựng đất nước và tri ân những người đi trước”, Hải chia sẻ.
Bình luận (0)