3 hành vi dễ bị xác định là trốn thuế dù không cố ý

Luật Quản lý thuế 2025 (có hiệu lực từ ngày 1.7), có 10 hành vi bị xác định là trốn thuế. Luật sư Nguyễn Văn Được, Tổng giám đốc Công ty TNHH Kế toán và tư vấn thuế Trọng Tín, nhìn nhận, có 3/10 hành vi người nộp thuế cần đặc biệt lưu ý, tránh chuyện vô tình bị xác định là trốn thuế.

ẢNH: ĐAN THANH

Thứ nhất là hành vi không nộp hồ sơ đăng ký thuế; không nộp hồ sơ khai thuế; nộp hồ sơ khai thuế sau 90 ngày kể từ ngày hết thời hạn nộp hồ sơ khai thuế hoặc ngày hết thời hạn gia hạn nộp hồ sơ khai thuế dẫn đến thiếu số tiền thuế phải nộp hoặc tăng số tiền thuế được miễn, giảm, hoàn.

Sai lầm khá phổ biến hiện nay là nhiều cá nhân kinh doanh vẫn bán hàng, cung cấp dịch vụ nhưng không đăng ký thuế. Họ cho rằng, doanh thu chưa tới mức phải nộp thuế hoặc đơn giản là khi chưa đăng ký thì chưa phải nộp thuế.

Tuy nhiên, nghĩa vụ thuế phát sinh từ hoạt động kinh doanh thực tế chứ không phụ thuộc vào việc người kinh doanh đã hoàn tất thủ tục đăng ký hay chưa. Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh nên hoàn tất thủ tục đăng ký ngay khi bắt đầu hoạt động để tránh phát sinh rủi ro pháp lý về sau.

Thứ hai là hành vi không lập hóa đơn và không kê khai thuế khi bán hàng hóa, dịch vụ theo quy định của pháp luật hoặc ghi giá trị trên hóa đơn bán hàng thấp hơn giá trị thanh toán thực tế của hàng hóa, dịch vụ đã bán để khai thuế.

Vị chuyên gia phân tích, nhiều hộ kinh doanh nhỏ lẻ vẫn quan niệm, khi khách hàng không có nhu cầu lấy hóa đơn, người bán có thể không cần lập hóa đơn.

Thực tế, lập hóa đơn là nghĩa vụ của người bán, không phụ thuộc vào việc người mua có nhận hóa đơn hay không. Nếu doanh thu phát sinh nhưng không lập hóa đơn, kê khai đầy đủ, cơ quan thuế có thể xem xét đây là hành vi làm giảm số thuế phải nộp.

Hành vi thứ ba mà ông Được đề cập là sử dụng hóa đơn, chứng từ không hợp pháp, sử dụng không hợp pháp hóa đơn, chứng từ để hạch toán hàng hóa, dịch vụ mua vào trong hoạt động phát sinh nghĩa vụ thuế làm giảm số tiền thuế phải nộp hoặc làm tăng số tiền thuế được miễn, số tiền thuế được giảm hoặc tăng số tiền thuế được khấu trừ, số tiền thuế được hoàn, số tiền thuế không phải nộp.

Vị này dẫn ví dụ, người mua giao dịch với đơn vị A nhưng lại được xuất hóa đơn từ đơn vị B. Hàng hóa vẫn có thật nhưng hóa đơn không phản ánh đúng chủ thể của giao dịch.

Theo ông Được, không phải lúc nào người mua cũng cố ý sử dụng hóa đơn không hợp pháp. Có trường hợp đơn vị bán hàng tự lấy hóa đơn của một đơn vị khác để xuất cho khách. Nếu người mua không kiểm tra kỹ thì vẫn có thể đối mặt với rủi ro.

"Để hạn chế nguy cơ, người nộp thuế cần kiểm soát chặt việc mua hàng nếu giao cho nhân viên thực hiện; duy trì áp dụng nguyên tắc, mua hàng của đơn vị nào thì nhận hóa đơn từ đơn vị đó, thanh toán đúng cho đơn vị bán hàng", ông Được khuyến cáo.

Trốn thuế bị phạt tiền từ 1 - 3 lần số tiền thuế trốn

Ông Được cho biết thêm hành vi trốn thuế không chỉ dẫn đến việc bị truy thu số tiền thuế còn thiếu, tiền chậm nộp (nếu có) mà còn có thể bị xử phạt vi phạm hành chính với mức phạt khá nghiêm khắc.

ẢNH: NGỌC THẮNG

Theo điều 17, Nghị định 125 quy định xử phạt vi phạm hành chính về thuế, hóa đơn, người có hành vi trốn thuế bị phạt tiền từ 1 - 3 lần số tiền thuế trốn, tùy theo tính chất, mức độ vi phạm và các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ.

Cụ thể, phạt tiền 1 lần số thuế trốn đối với người nộp thuế có từ 1 tình tiết giảm nhẹ trở lên; phạt tiền 1,5 lần số tiền thuế trốn đối với người nộp thuế không có tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ; phạt tiền 2 lần số thuế trốn đối với người nộp thuế có 1 tình tiết tăng nặng; phạt tiền 2,5 lần số tiền thuế trốn đối với người nộp thuế có 2 tình tiết tăng nặng; phạt tiền 3 lần số tiền thuế trốn đối với người nộp thuế có từ 3 tình tiết tăng nặng trở lên.