5 tuyến metro thiết kế lại không gian đô thị Hà Nội

Ngày 22.6, Hà Nội đồng loạt khởi công 5 tuyến đường sắt đô thị (metro), gồm: số 1, số 2, số 8, số 10 và số 14, với tổng chiều dài hơn 300 km.

ẢNH: UBND TP.HÀ NỘI

Theo Chủ tịch UBND TP.Hà Nội Vũ Đại Thắng, việc khởi công đồng thời 5 tuyến metro với tổng mức đầu tư sơ bộ hơn 1,3 triệu tỉ đồng là dấu mốc đặc biệt quan trọng, đánh dấu bước chuyển từ giai đoạn đầu tư các tuyến đơn lẻ sang từng bước hình thành mạng lưới đường sắt đô thị đồng bộ, hiện đại trên quy mô toàn thành phố.

Các tuyến đường sắt này sẽ kết nối trực tiếp sân bay Nội Bài, ga Hà Nội, Ngọc Hồi, Hòa Lạc, Thư Lâm, Cổ Loa, Ocean Park và các khu vực động lực phát triển của thủ đô.

Thành phố đặt mục tiêu cả 5 tuyến metro được khởi công hôm nay sẽ cơ bản hoàn thành vào năm 2030.

Theo Quy hoạch tổng thể thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm, sẽ phát triển mạng lưới gồm 18 tuyến đường sắt đô thị với tổng chiều dài 979 km. Hiện, Hà Nội đang khai thác tuyến 2A Cát Linh - Hà Đông và tuyến 3 Nhổn - ga Hà Nội, đoạn trên cao.

Cuối năm 2025, Hà Nội đã lần lượt khởi công tuyến metro số 2 (đoạn Nam Thăng Long - Trần Hưng Đạo) và tuyến metro số 5 (đoạn Văn Cao - Hòa Lạc).

Với mục tiêu hoàn thành thêm 5 tuyến metro vào năm 2030 và kết nối đồng bộ với các tuyến metro còn lại, thành phố sẽ từng bước hình thành mạng lưới giao thông công cộng liên thông trên toàn địa bàn thành phố.

Điều này không chỉ giải quyết bài toán giao thông, mà hệ thống đường sắt đô thị còn là hạ tầng khung chiến lược để tái cấu trúc không gian phát triển theo 9 cực tăng trưởng, 9 trung tâm, 9 trục phát triển, 8 vành đai kinh tế - đô thị.

ẢNH: UBND TP.HÀ NỘI

Tiến sĩ, kiến trúc sư Đào Ngọc Nghiêm, Phó chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam, đánh giá việc triển khai đồng loạt 5 tuyến metro thể hiện sự quyết tâm rất lớn của chính quyền thành phố. Về mặt nguồn lực, có thể thấy Hà Nội đã có những cố gắng trong việc huy động các nguồn vốn đầu tư.

Tuy nhiên, Hà Nội cần đặc biệt lưu ý khi triển khai 5 tuyến metro trong thời gian tới là công tác quản lý kỹ thuật.

Theo ông Nghiêm, hệ thống metro bao gồm nhiều đoạn đi ngầm và đi nổi kết hợp với nhau rất phức tạp. Do đó, thành phố cần đảm bảo quản lý chặt chẽ từ khâu ứng dụng công nghệ đến kỹ thuật thi công. Điều này sẽ giúp các dự án hoàn thành đúng tiến độ đã đề ra.

Tổ chức lại đô thị

Một chuyên gia giao thông cho biết, sau nhiều năm triển khai, Hà Nội hiện mới đưa vào khai thác 2 tuyến metro. Tuy nhiên, quy mô mạng lưới hiện nay vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu đi lại ngày càng lớn của một đô thị hơn 8 triệu dân.

Trong bối cảnh ùn tắc giao thông, ô nhiễm không khí và áp lực gia tăng phương tiện cá nhân ngày càng rõ nét, việc phát triển metro được xem là giải pháp mang tính dài hạn.

Các tuyến metro mới sẽ mở rộng phạm vi tiếp cận giao thông công cộng, giúp người dân có thêm lựa chọn thay thế xe máy, ô tô cá nhân trong các hành trình hằng ngày.

Chuyên gia giao thông nhận định, điểm quan trọng của metro không chỉ nằm ở năng lực vận chuyển hàng chục nghìn hành khách mỗi giờ, mà còn là khả năng thay đổi thói quen di chuyển và cách tổ chức không gian đô thị.

"Ở nhiều thành phố phát triển, metro không chỉ là phương tiện đi lại mà còn là công cụ định hình đô thị. Những khu vực quanh nhà ga thường trở thành trung tâm thương mại, dịch vụ, dân cư mới", chuyên gia giao thông nói.