Nhiều dự án trọng điểm tại Quảng Ngãi đang rơi vào tình trạng thi công cầm chừng, kéo dài nhiều năm chưa thể hoàn thành.
Điểm chung của các công trình này là đều "mắc cạn" ở khâu bồi thường, giải phóng mặt bằng. Khi mặt bằng không được bàn giao đúng tiến độ, nhà thầu buộc phải thi công theo kiểu "xôi đỗ", giải ngân vốn đầu tư công chậm, hiệu quả đầu tư giảm và kéo theo nhiều hệ lụy trong phát triển kinh tế - xã hội.
Nhà thầu buộc phải thi công theo kiểu "nhảy cóc"
Dự án đường Thạch Bích - Tịnh Phong là ví dụ điển hình cho những hệ lụy từ công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng kéo dài. Công trình có chiều dài hơn 6 km, tổng mức đầu tư gần 700 tỉ đồng, đi qua phường Trương Quang Trọng và xã Thọ Phong, do Ban Quản lý dự án đầu tư các công trình giao thông Quảng Ngãi làm chủ đầu tư.
Dự án được thực hiện trong giai đoạn 2019 - 2026 và được kỳ vọng sẽ giảm tải cho quốc lộ 1, đồng thời tăng cường kết nối trung tâm đô thị Quảng Ngãi với Khu công nghiệp Tịnh Phong và Khu công nghiệp VSIP.
Vướng mặt bằng nên tuyến đường trục chính phía tây thành phố Kon Tum (cũ) thi công nhiều năm chưa xong
ẢNH: HẢI PHONG
Tuy nhiên, sau nhiều năm khởi công, công trình vẫn chưa thể tăng tốc, vẫn chưa đền bù, giải phóng mặt bằng xong. Hiện nay, phần mặt bằng được bàn giao mới đạt hơn 4 km nhưng phân tán, đứt đoạn, tạo nên những khoảng trống "da beo".
Không có mặt bằng liên tục, nhà thầu buộc phải thi công theo kiểu "nhảy cóc", có đất đến đâu làm đến đó, khiến việc huy động nhân lực, thiết bị và tổ chức thi công đều bị đảo lộn.
Xóm nhà thuộc phường Trương Quang Trọng nằm trên tuyến chính dự án đường Hoàng Sa - Dốc Sỏi chưa được giải phóng mặt bằng
ẢNH: P.A
Theo chủ đầu tư, đến nay dự án mới được bàn giao mặt bằng đạt khoảng 80% chiều dài tuyến; giá trị thi công đạt gần 220/408,9 tỉ đồng, khoảng 54% giá trị hợp đồng.
Kế hoạch vốn năm 2026 được giao 110 tỉ đồng, đã giải ngân đạt hơn 99 tỉ đồng (hơn 90%). Hiện vẫn còn khoảng 60 hộ chưa hoàn thành công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư, tiếp tục là điểm nghẽn khiến tiến độ dự án bị kéo dài.
Thực tế, đây không phải trường hợp cá biệt mà phản ánh bức tranh chung của nhiều dự án trọng điểm trên địa bàn tỉnh.
"Ma trận" trong giải phóng mặt bằng
Trong nhiều năm qua, các đơn vị thực hiện bồi thường, giải phóng mặt bằng luôn được xác định là lực lượng đi "mở đường" cho các dự án. Thế nhưng càng triển khai, nhiều nơi càng rơi vào một "ma trận" với hàng loạt vướng mắc đan xen.
Trả lời PV Thanh Niên, Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh Quảng Ngãi cho biết khó khăn đầu tiên nằm ở hồ sơ pháp lý đất đai. Không ít thửa đất có giấy tờ sử dụng qua nhiều thời kỳ đã bị thất lạc hoặc lưu trữ không đầy đủ. Có trường hợp do lịch sử quản lý đất đai kéo dài, hồ sơ không còn, việc xác định nguồn gốc đất, chủ sử dụng hoặc mục đích sử dụng gặp rất nhiều khó khăn.
Đoạn chưa giải phóng mặt bằng trên dự án tuyến đường trục chính phía tây thành phố Kon Tum (cũ)
ẢNH: HẢI PHONG
Khi chưa xác định được nguồn gốc đất thì phương án bồi thường không thể phê duyệt. Quá trình xác định giá đất cụ thể cũng kéo dài khiến việc chi trả bồi thường tiếp tục chậm theo. Đây là nguyên nhân khiến nhiều dự án dù đã bố trí vốn vẫn không có mặt bằng để triển khai.
Bên cạnh đó, tình trạng khan hiếm đất đắp, cát, đá trong thời gian qua càng khiến tiến độ thi công bị ảnh hưởng. Tuy nhiên, theo đánh giá của nhiều cơ quan quản lý, thiếu vật liệu chỉ là khó khăn phát sinh, còn "nút thắt" lớn nhất vẫn là công tác bồi thường và giải phóng mặt bằng.
Nhiều dự án trọng điểm, như: cầu Trà Khúc 1; hệ thống thu gom và xử lý nước mưa, nước thải thành phố Quảng Ngãi thuộc lưu vực phía nam hạ lưu sông Trà Khúc; công viên cây xanh Thạch Bích... đều đang gặp khó khăn về thủ tục, đấu thầu hoặc giải phóng mặt bằng, thời gian xử lý kéo dài, ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ giải ngân.
Dự án giải ngân chậm sẽ bị điều chuyển vốn
Tổng kế hoạch vốn đầu tư công năm 2026 của tỉnh Quảng Ngãi là 7.427 tỉ đồng. Sau khi thực hiện tiết kiệm 5% kế hoạch vốn đầu tư công nguồn ngân sách địa phương theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, tổng kế hoạch vốn đầu tư công năm 2026 của địa phương là 7.161 tỉ đồng.
Sáng 9.9, tại cuộc họp do ông Nguyễn Đức Tâm, Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi chủ trì về việc giải ngân vốn đầu tư công 8 tháng cho biết, tính đến ngày 31.8, tỉnh này giải ngân đạt khoảng 3.061 tỉ đồng (39,6% kế hoạch vốn).
Theo đó, các chủ đầu tư phía tây tỉnh (tỉnh Kon Tum cũ) giải ngân được 1.343 tỉ đồng (bằng 45,1%), còn các chủ đầu tư khu đông giải ngân 1.395 tỉ đồng (bằng 36,8%). Trong đó, 3 ban quản lý dự án chuyên ngành được giao tổng số vốn là 4.609 tỉ đồng (chiếm 57,5% kế hoạch vốn của tỉnh), có tỷ lệ giải ngân còn thấp: Ban Quản lý dự án đầu tư phía tây Quảng Ngãi giải ngân đạt 52,7%; Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình giao thông tỉnh Quảng Ngãi đạt 40,1% và Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình dân dụng và công nghiệp tỉnh là 30,3%.
Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi chỉ đạo quyết liệt khắc phục tình trạng chậm giải phóng mặt bằng, chậm giải ngân vốn đầu tư công
ẢNH: P.A
Để hoàn thành mục tiêu giải ngân 100% vốn đầu tư công trong năm 2026, UBND tỉnh Quảng Ngãi đã thành lập 2 tổ công tác do 2 Phó chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi (ông Nguyễn Ngọc Sâm và ông Nguyễn Công Hoàng) chịu trách nhiệm, thường xuyên kiểm tra, tháo gỡ khó khăn cho các dự án.
Theo đó, ông Nguyễn Ngọc Sâm, chỉ đạo đốc thúc giải ngân vốn đầu tư công tổ công tác số 1 ở phía tây Quảng Ngãi (Kon Tum cũ). Ông Nguyễn Công Hoàng đốc thúc địa bàn phía đông (tỉnh Quảng Ngãi cũ). Hầu như tháng nào, 2 phó chủ tịch nói trên cũng tổ chức các đợt kiểm tra tại hiện trường các dự án giao thông đang nói trên, nghe báo cáo về tình hình giải ngân vốn đầu tư công.
Ông Nguyễn Ngọc Sâm đã yêu cầu các chủ đầu tư ở khu vực phía tây Quảng Ngãi tập trung giải quyết các vướng mắc, đẩy nhanh tiến độ thi công, giải ngân kịp thời nguồn vốn đã được bố trí, không để chậm trễ, kéo dài, tồn đọng vốn. Ông Sâm cho rằng, người đứng đầu cơ quan, đơn vị, địa phương phải chịu trách nhiệm trước UBND tỉnh nếu làm chậm trễ trong giải ngân vốn, nhất là các dự án quy mô lớn, làm ảnh hưởng đến tiến độ giải ngân chung của tỉnh.
Vì vậy, phải đẩy nhanh tiến độ những dự án có khả năng giải ngân nhanh. Còn dự án không có khả năng giải ngân thì UBND tỉnh có giải pháp cắt vốn, điều chuyển kịp thời nguồn vốn.
Trong khi đó, ở phía đông, tỉnh Quảng Ngãi đang triển khai hàng loạt dự án lớn: đường Hoàng Sa - Dốc Sỏi, nâng cấp quốc lộ 24B, hạ tầng giao thông Khu kinh tế Dung Quất, các dự án đường ven biển, đường Thạch Bích - Tịnh Phong, vốn hàng ngàn tỉ đồng.
Ông Nguyễn Công Hoàng chỉ đạo các chủ đầu tư cần tập trung tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc, nhất là trong công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng. Các chủ đầu tư chủ động rà soát, đề xuất điều chuyển vốn đối với các dự án chậm triển khai hoặc không có khả năng giải ngân sang các dự án có nhu cầu và khả năng giải ngân tốt hơn.
Tỷ lệ giải ngân của tỉnh Quảng Ngãi hiện vẫn thấp hơn bình quân chung cả nước (51,97%). Ông Nguyễn Đức Tâm đã yêu cầu từ nay đến cuối năm phải coi đây là nhiệm vụ trọng tâm. Theo đó, đến ngày 31.1.2027 phải giải ngân 100% vốn đầu tư công năm 2026. Còn trước mắt, quyết tâm cuối tháng 9 này, tỷ lệ giải ngân đạt mức bình quân chung của cả nước.
Các chủ đầu tư phải ký cam kết tiến độ giải ngân và chịu trách nhiệm trước Chủ tịch UBND tỉnh về kết quả thực hiện; tập trung tháo gỡ khó khăn, đẩy nhanh tiến độ thi công, xử lý dứt điểm các vướng mắc về giải phóng mặt bằng, nguồn vật liệu xây dựng và các thủ tục liên quan. Với các dự án chậm giải ngân, không có khả năng hoàn thành theo kế hoạch thì điều chuyển vốn cho các dự án khác.
Ông Nguyễn Đức Tâm đã phát động triển khai chiến dịch "100 ngày đêm giải ngân vốn đầu tư công", tất cả đoàn kết, quyết liệt hành động. Mong rằng, chỉ đạo quyết liệt của người đứng đầu tỉnh này sẽ gỡ các "nút thắt", trong đó có công tác giải phóng mặt bằng, để không còn tình trạng vốn đầu tư tiếp tục "nằm chờ" mặt bằng.
Bình luận (0)