Bác sĩ: Ngải cứu vị thuốc giúp lưu thông máu huyết

Thạc sĩ - bác sĩ Nguyễn Văn Duy, giảng viên Khoa Y học cổ truyền, Trường Đại học Khoa học Sức khỏe, Đại học Quốc gia TP.HCM, cho biết ngải cứu (Artemisia vulgaris L.) là loại lá rất quen thuộc trong căn bếp, trong các bài thuốc xông và thường gặp trong vườn nhà, dưới góc nhìn y học cổ truyền, đây là một vị thuốc quý và có nhiều công dụng trong dưỡng sinh và trị liệu bệnh tật.

Ngải diệp là lá phơi khô của cây ngải cứu, họ cúc (Asteraceae). Cây sống lâu năm, thân có rãnh dọc, loại tốt lá dày, lá trên xanh xám, mặt dưới phủ dày lông tơ trắng xám, vò ra có mùi thơm rất đặc trưng. Lá thường được thu hái vào mùa hạ, khi hoa chưa nở.

Ngải diệp vị đắng, cay, tính ấm, lại vào kinh can, tỳ, thận. Đây là 3 kinh có mối liên hệ mật thiết với huyết trong y học cổ truyền, do đó ngải diệp có khả năng ôn kinh chỉ huyết, khu trừ hàn thấp, chỉ thống, đặc biệt điều kinh. Đây là vị thuốc chủ yếu trong điều trị các chứng hạ tiêu hư hàn hoặc hàn ngưng bào cung (tình trạng lạnh tích tụ hàn gây tắc nghẽn ở tử cung), trong phụ khoa và dùng ngải cứu đốt lên để tác động vào huyệt.

ẢNH: AI

Ngải cứu có tác dụng ôn thông khí huyết

"Về hình dáng bên ngoài của lá ngải cứu, lá phơi khô thường nhăn nheo, co rút. Thân lá phủ lông mềm, khí vị cay thơm, gợi ý tính phong hành và tân tán, nghĩa là trong khi cầm máu vẫn có khả năng hành khí, hoạt huyết. Là một loài cây thân thảo nhưng ẩn bên dưới vẻ ngoài mỏng manh đó là một vị thuốc với tính thuần dương mạnh mẽ với rất nhiều công dụng", thạc sĩ - bác sĩ Nguyễn Văn Duy cho hay.

Vì vậy kinh nghiệm dân gian và cổ thư đều ưa dùng ngải cứu hái khoảng tiết Đoan Ngọ (mồng 5 tháng 5 âm lịch) - thời điểm dương khí vượng nhất trong năm, thu hái ngải cứu thời điểm này được xem là thu được dược lực mạnh mẽ nhất của thuốc. Do đó ngải cứu được đốt rồi hơ lên huyệt, giúp ôn thông khí huyết.

Nghiên cứu hiện đại ghi nhận chiết xuất ngải cứu có thể rút ngắn thời gian chảy máu, tinh dầu ngải có tác dụng giảm ho, hóa đàm, chống co thắt phế quản, kháng khuẩn - kháng virus, đồng thời kích thích cơ trơn tử cung.

"Từ căn bếp đến phòng bệnh, ngải cứu là thứ cây cỏ bình dân nhưng không hề 'dễ tính'. Nếu được dùng đúng thời điểm thu hái, đúng thể bệnh và đúng cách, dưới sự hướng dẫn của thầy thuốc, đây là trợ thủ đắc lực không chỉ trong điều trị bệnh mà còn giúp dưỡng sinh, phòng ngừa bệnh tật. Tuy nhiên cần lưu ý người xuất huyết do nhiệt, huyết ứ sinh nhiệt, có bệnh lý rối loạn đông cầm máu phức tạp không nên dùng", thạc sĩ - bác sĩ Nguyễn Văn Duy chia sẻ.