(BÀI 6) Không sốc, không drama, vẫn triệu view

Trên không gian video ngắn, những nội dung gây sốc, tranh cãi thường dễ tạo chú ý nhờ khả năng kích thích cảm xúc tức thời. Tuy nhiên, không phải người trẻ quay lưng với nội dung có giá trị. Vấn đề nằm ở cách những thông tin ấy được kể và truyền tải.

Nội dung sạch: Khi kiến thức, văn hóa cũng có thể hút triệu view

Tô Minh Chí, 24 tuổi, ở phường Yên Sở, TP Hà Nội, hiện là content creator (nhà sáng trạo nội dung) và team leader (trưởng nhóm) về truyền thông mạng xã hội. Trước đó, Chí từng làm việc trong lĩnh vực tài chính, kinh doanh quốc tế.

Cơ duyên đến với TikTok của Chí khá tình cờ. Từ video giải thích việc Viettel tự sản xuất chip, anh nhận ra những vấn đề tưởng khô khan vẫn có thể được quan tâm nếu diễn giải dễ hiểu. Video đầu tiên đạt hơn 100.000 lượt xem chỉ sau vài ngày, mở ra hướng đi mới cho chàng trai vốn thích tìm hiểu và giải thích những câu hỏi “vì sao”, “là gì”.

ẢNH: NVCC

Thay vì chạy theo những chủ đề gây tranh luận, Chí thường cân nhắc nội dung mình chuẩn bị làm có giá trị gì với bản thân và người xem. Có những vấn đề đang được quan tâm nhưng không đem lại giá trị đủ rõ ràng, anh sẵn sàng không đăng.

Một trong những video khiến Chí ấn tượng nhất là “Việt Nam không hề nhỏ bé - Bản đồ thế giới đã lừa chúng ta?”, đạt hơn 4,5 triệu lượt xem theo chia sẻ của anh. Video bắt đầu từ kiến thức về phép chiếu Mercator, sau đó mở ra góc nhìn bất ngờ về cách hình dung kích thước Việt Nam trên bản đồ.

Theo Chí, sức lan tỏa của video không chỉ đến từ thông tin mới lạ mà còn bởi nó khơi gợi niềm tự hào và tình yêu đất nước. Một nội dung kiến thức vì thế không nhất thiết phải khô cứng nếu người làm biết kết nối thông tin với cảm xúc của người xem.

Với Chí, những giây đầu tiên cũng cần trao giá trị thay vì chỉ đóng vai trò “mồi” giữ chân. Một câu hỏi, vấn đề hoặc thông tin đáng chú ý có thể giúp khán giả hiểu họ sẽ nhận được gì. Tuy nhiên, phần mở đầu hấp dẫn không thể cứu một nội dung thiếu chiều sâu.

Cùng chọn hướng đi tích cực, Nguyễn Phú Toàn, 34 tuổi, quê xã Đồng Kho, tỉnh Bình Thuận (nay thuộc tỉnh Lâm Đồng), lại kể những câu chuyện về văn hóa, lễ hội và bản sắc các cộng đồng ở miền Nam qua kênh Tòn Lon Ton.

ẢNH: NVCC

Từng học luật và có thời gian làm việc liên quan đến báo chí, tổ chức xã hội, Toàn dành thời gian tìm hiểu các hoạt động văn hóa, nghi lễ truyền thống. Là người sinh ra và lớn lên ở miền Nam, anh quan tâm đến sự giao thoa của các nền văn hóa Kinh, Hoa, Khmer và Chăm.

Toàn từng nghĩ văn hóa miền Nam không quá đa dạng. Chỉ khi có cơ hội đi nhiều nơi, anh mới nhận ra sự phong phú của đời sống văn hóa nơi đây và muốn đưa những câu chuyện phía sau phong tục, nghi lễ đến gần hơn với người xem.

Theo Toàn, hình ảnh chỉn chu có thể khiến người xem dừng lại, nhưng câu chuyện phía sau mới là yếu tố giúp họ tiếp tục tìm hiểu. Vì vậy, anh đặt mình vào vị trí khán giả trẻ để tìm cách kể mới cho những giá trị vốn thường bị xem là cũ.

Một video về lễ Sen Dolta của người Khmer Nam Bộ nhận được nhiều phản hồi tích cực khi không ít người trẻ cho biết đây là lần đầu biết đến ngày lễ này và nhận ra những nét tương đồng với lễ Vu Lan. Theo Toàn, một câu chuyện văn hóa có thể tạo tò mò nếu được tiếp cận từ góc nhìn mới.

Để bảo đảm tính chính xác, trước khi thực hiện nội dung về phong tục hay nghi lễ, Toàn thường tham khảo những người trực tiếp thực hành hoặc các nhà nghiên cứu địa phương. “Cân bằng giữa yếu tố thu hút và giữ đúng giá trị của câu chuyện luôn là một bài toán khó”, Toàn chia sẻ.

ẢNH CHỤP MÀN HÌNH

Muốn người trẻ dừng lại, nội dung tốt cũng phải biết “câu view”

Từ những trường hợp trên có thể thấy, vấn đề của nội dung tích cực không hẳn nằm ở bản thân thông tin. Một kiến thức hữu ích hay câu chuyện văn hóa đẹp vẫn có thể bị lướt qua nếu cách truyền tải không đủ hấp dẫn.

Theo ông Bùi Anh Dũng, người sáng lập Công ty truyền thông Wavy, các nội dung gây sốc, tranh cãi hoặc thiên về giải trí thường dễ tạo phản ứng tức thời. Trong khi đó, nội dung kiến thức và văn hóa thường cần nhiều thời gian hơn để người xem nhận ra giá trị.

Tuy vậy, ông Dũng không cho rằng nội dung tích cực mặc nhiên khó viral. Điều quan trọng là người làm phải bắt đầu từ mối quan tâm của khán giả, lựa chọn cách kể gần gũi và tạo điểm đủ hấp dẫn ngay từ những giây đầu.

Một nội dung có giá trị không nhất thiết phải được trình bày nghiêm túc. Nó có thể hài hước, bất ngờ hoặc đời thường, miễn là vẫn giữ được giá trị cốt lõi.

“Muốn có lượt xem thì phải câu view, đừng coi đó là phần tiêu cực”, ông Dũng nhận định. Theo ông, thu hút sự chú ý là yêu cầu tự nhiên của môi trường mạng xã hội; vấn đề là sau khi người xem dừng lại, nội dung có khiến họ muốn xem tiếp và chia sẻ hay không.

Thực tế, một số đơn vị công an cũng đang thử nghiệm cách truyền tải thông tin pháp luật bằng ngôn ngữ gần với mạng xã hội. Tại Thừa Thiên Huế, Công an xã A Lưới 1 xây dựng video tuyên truyền an toàn giao thông bằng những tình huống vi phạm được tái hiện sinh động. Một video sau khi đăng tải đã lan truyền và đạt hàng triệu lượt xem trên các nền tảng.

ẢNH CHỤP MÀN HÌNH

Tại Hà Nội, Công an phường Dương Nội chọn âm nhạc và chất liệu truyền thống để nói về phòng, chống cờ bạc trực tuyến. Video “Điện thoại cầm ngang thì đời còn khổ” được xây dựng theo hình thức ca nhạc, thu hút hơn 11 triệu lượt xem sau ít ngày.

Ở Cà Mau, Công an phường Vĩnh Trạch lấy vấn đề cá độ bóng đá để xây dựng tình huống tuyên truyền. Thông điệp pháp luật được đặt trong câu chuyện có nhân vật và tình huống cụ thể, giúp người xem dễ hình dung hơn về hành vi vi phạm và hậu quả.

Những trường hợp này cho thấy thông tin chính thống không nhất thiết phải đi cùng cách truyền đạt khô cứng. Khi người làm hiểu người xem quan tâm điều gì và chủ động thay đổi cách kể, nội dung tuyên truyền vẫn có thể tạo sự chú ý lớn.

Theo ông Dũng, người sáng tạo cần mạnh dạn thử nghiệm cách kể mới. Các cơ quan truyền thông và tổ chức xã hội cũng cần đầu tư hơn cho khâu sáng tạo, thay vì chỉ tập trung vào lượng thông tin muốn truyền tải. Bởi một thông điệp tốt chưa chắc đã tạo ra một sản phẩm truyền thông tốt. “Nội dung tốt muốn có sức lan tỏa thì cũng phải được làm tốt như một sản phẩm truyền thông”, ông Dũng nói.

Với Chí, nội dung có giá trị có thể cần nhiều thời gian hơn để xây dựng, nhưng đổi lại là sự tin tưởng lâu dài của khán giả. Với Toàn, mỗi video chỉn chu cũng là cách thể hiện sự trân trọng với những giá trị văn hóa được truyền lại.

Trong cuộc cạnh tranh về sự chú ý trên không gian số, giải pháp không chỉ là khuyên người trẻ tránh xa nội dung tiêu cực. Quan trọng hơn, những người làm nội dung tích cực cần tạo ra sản phẩm đủ hấp dẫn để người trẻ muốn dừng lại, muốn xem và muốn chia sẻ. Bởi muốn những giá trị tốt đẹp có thêm chỗ đứng trên mạng xã hội, trước hết, chúng cũng cần được kể bằng một ngôn ngữ mà người trẻ muốn lắng nghe. (còn tiếp)