Bằng cấp 'đẹp' chưa đủ, doanh nghiệp nói 70% thành công nhờ vào thái độ

Yến Thi- nguyenyenthibctt@gmail.com

08/10/2026 08:56 GMT+7

Một sinh viên cao đẳng (CĐ) ngành kế toán từng vượt qua gần 60 sinh viên đại học (ĐH) và CĐ trong một buổi phỏng vấn trực tiếp để được doanh nghiệp Nhật Bản lựa chọn tuyển dụng. Điều đáng chú ý, lợi thế giúp ứng viên này ghi điểm không nằm ở bằng cấp hay kinh nghiệm.

Đại diện Trường CĐ Viễn Đông (TP.HCM) kể lại trường hợp Đinh Uyển Thiên Trang, sinh viên CĐ ngành kế toán vừa tốt nghiệp thì tham gia tuyển dụng trên một sàn việc làm với gần 60 ứng viên tốt nghiệp ĐH và CĐ.

Trong buổi phỏng vấn trực tiếp, khi thấy những mảnh giấy rơi trên nền, trong khi nhiều ứng viên bước qua, Thiên Trang đã cúi xuống gom lại và bỏ vào thùng rác. Hành động nhỏ này đã giúp cô ghi điểm với nhà tuyển dụng và cuối cùng trở thành ứng viên duy nhất được doanh nghiệp Nhật Bản lựa chọn.

Buổi phỏng vấn diễn ra cách đây khá lâu nhưng vẫn gợi ra một câu hỏi thời sự của thị trường lao động hiện nay là: bên cạnh bằng cấp và chuyên môn, doanh nghiệp còn đánh giá ứng viên qua những yếu tố nào?

Doanh nghiệp chỉ ra những "khoảng trống"

Đại diện Công ty TNHH Thaco Auto TP.HCM cho biết sinh viên mới ra trường có ưu điểm là năng động, nhanh nhạy với công nghệ và dễ tiếp cận kiến thức mới. Tuy nhiên, một số hạn chế phổ biến là thiếu kinh nghiệm thực tế, kỹ năng mềm còn yếu, kiến thức chưa sát nhu cầu doanh nghiệp và định hướng nghề nghiệp chưa rõ ràng.

"Nhiều sinh viên có kiến thức lý thuyết nhưng chưa từng trải qua môi trường làm việc thực tế nên còn bỡ ngỡ khi xử lý công việc, làm việc nhóm hoặc giải quyết tình huống phát sinh. Một số bạn hạn chế về giao tiếp, khả năng chịu áp lực và hòa nhập với doanh nghiệp", đại diện đơn vị chia sẻ.

Đại diện Thaco Auto TP.HCM cũng cho biết một số sinh viên chú trọng quyền lợi và môi trường làm việc nhưng chưa chuẩn bị đầy đủ về trách nhiệm và tinh thần học hỏi.

Theo đại diện Công ty CP Kỹ thuật Laser, những hạn chế thường gặp ở ứng viên mới tốt nghiệp cũng là thiếu chủ động, chờ giao việc; chưa có tư duy giải quyết vấn đề; kỳ vọng chưa sát với năng lực và khả năng chịu áp lực chưa cao.

Từ góc độ kết nối việc làm, đại diện Trung tâm Dịch vụ việc làm thanh niên TP.HCM cho biết một số sinh viên còn yếu về kỹ năng giao tiếp, kỹ năng thể hiện năng lực khi phỏng vấn. Một bộ phận chỉ quan tâm mức lương ban đầu mà chưa chú trọng cơ hội học hỏi, môi trường và lộ trình phát triển nghề nghiệp.

Trong khi đó, ông Lê Mai Hữu Lâm, Tổng giám đốc Công ty CP Sản xuất thiết bị điện công nghiệp Cát Vạn Lợi, cho rằng ngoại ngữ, đặc biệt tiếng Anh, vẫn là điểm yếu của một bộ phận sinh viên. Bên cạnh đó, kỹ năng giao tiếp cũng cần cải thiện.

Kinh nghiệm không phải là yếu tố quyết định

Đại diện Thaco Auto TP.HCM cho biết doanh nghiệp thường ưu tiên ứng viên có tinh thần học hỏi, chủ động, thái độ tốt và có trải nghiệm thực tế. "Kinh nghiệm là lợi thế nhưng không phải yếu tố quyết định đối với sinh viên mới ra trường. Doanh nghiệp vẫn đánh giá dựa trên ngành học, chuyên môn, kỹ năng phù hợp cùng thái độ và cách tiếp cận chủ động", đại diện Thaco Auto TP.HCM nói.

Từ thực tế phối hợp với doanh nghiệp, TS Phạm Hùng Dũng, Phó hiệu trưởng Trường CĐ Kinh tế TP.HCM, nhận thấy nhà tuyển dụng ngày càng chú trọng không chỉ kiến thức chuyên môn mà còn thái độ, tính chủ động và khả năng thích ứng.

Đáng chú ý, ông Hữu Lâm cho rằng một số bạn trẻ còn thiếu ý chí, khát vọng và mục tiêu phấn đấu. Ông Lâm cũng nhấn mạnh, tính cách, thái độ có thể quyết định 60-70% thành công của một người lao động. "Tính cách, nhận thức và tư duy chứ không chỉ là kiến thức chuyên môn mới là điều quan trọng. Kiến thức chuyên môn vẫn quan trọng nhưng phải liên tục cập nhật vì yêu cầu công việc sẽ luôn thay đổi", ông Lâm nói.

Theo TS Dũng, sinh viên cần được trang bị đồng thời chuyên môn nghề nghiệp, kỹ năng giao tiếp, làm việc nhóm, giải quyết vấn đề, ngoại ngữ, công nghệ và ý thức trách nhiệm. Nhà trường cũng cần tăng cường kết nối doanh nghiệp, mở rộng cơ hội thực tập, việc làm và cập nhật thông tin thị trường lao động.

"Mục tiêu của đào tạo không chỉ dừng lại ở việc giúp sinh viên có việc làm, mà quan trọng hơn là giúp các em làm được việc, thích ứng được với sự thay đổi và có khả năng phát triển nghề nghiệp lâu dài", TS Dũng nói.

Đại diện Trung tâm Dịch vụ việc làm thanh niên TP.HCM khuyến nghị bên cạnh việc học tốt chuyên môn, sinh viên cần chủ động trang bị thêm kỹ năng giao tiếp, kỹ năng làm việc nhóm, công nghệ số, kỹ năng phỏng vấn và đặc biệt là thái độ làm việc chuyên nghiệp.

Ông Trần Anh Tuấn, Phó chủ tịch Hội GDNN TP.HCM, chuyên gia dự báo nguồn nhân lực, cho biết để thích ứng với bối cảnh mới, người lao động cần phát triển đồng thời 3 nhóm năng lực quan trọng.