Sáng 14.8, tại Hà Nội, Diễn đàn trí tuệ nhân tạo (AI) quốc tế WAN-IFRA Việt Nam năm 2026 do Hội Nhà báo Việt Nam phối hợp cùng Hiệp hội các Nhà xuất bản tin tức thế giới (WAN-IFRA) tổ chức đã đi sâu mổ xẻ góc khuất khi ứng dụng công nghệ này.
Nhà báo Lê Quốc Minh, Tổng biên tập Báo Nhân Dân, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam, chia sẻ tại diễn đàn
ẢNH: TUẤN MINH
Chia sẻ về bối cảnh toàn cầu, ông Lee Kah Whye, Giám đốc khu vực châu Á của WAN-IFRA, cho biết dòng vốn khổng lồ, ước tính vượt 514 tỉ USD trong năm 2025, đang đổ vào AI. Công nghệ dịch chuyển nhanh từ công cụ đơn lẻ sang các tác thể AI tự chủ (Agentic AI) xử lý chuỗi nhiệm vụ phức tạp. Máy móc càng thông minh, sự phụ thuộc của con người càng lớn.
Cảnh báo hệ lụy từ sự phụ thuộc này, nhà báo Lê Quốc Minh, Tổng biên tập Báo Nhân Dân, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam, đã chỉ ra 2 "cái bẫy" tâm lý nguy hiểm dựa trên nghiên cứu của Humane Intelligence: tính nịnh hót (sycophancy) và sự buông bỏ nhận thức (cognitive surrender).
Trái với kỳ vọng về sự trung lập, nhiều mô hình AI có tính nịnh hót, thường đưa ra câu trả lời chiều theo định kiến của người dùng. Với nhà báo, việc lạm dụng một công cụ luôn đồng ý với mình rất dễ dẫn đến những kết luận méo mó, phiến diện.
Đáng sợ hơn là sự buông bỏ nhận thức. Khi làm việc cùng AI quá lâu và nhận kết quả trơn tru, nhà báo dễ nảy sinh tâm lý ỷ lại, chấp nhận ngay gợi ý của máy móc mà lười đối soát dữ liệu gốc.
"Điều này đặc biệt nguy hiểm trong môi trường tòa soạn, nơi sự hoài nghi và tinh thần phản biện là cốt lõi của nghề báo", ông Minh nhấn mạnh. Đánh mất tư duy phản biện, người làm báo dễ rơi vào bẫy "ảo giác AI" và gián tiếp tạo ra tin giả.
Nhiều chuyên gia trong nước và nước ngoài tham dự Diễn đàn trí tuệ nhân tạo quốc tế WAN-IFRA 2026 tại Hà Nội
ẢNH: TUẤN MINH
Để phòng vệ, Hội Nhà báo Việt Nam đã ban hành 10 quy tắc sử dụng AI, khẳng định nguyên tắc bất di bất dịch: con người luôn làm chủ và tuyệt đối không coi AI là nguồn tin độc lập. Sự tỉnh táo này nhằm bảo vệ tài sản vô giá nhất của báo chí: niềm tin.
"Công chúng muốn biết thông tin đã kiểm chứng chưa? Phóng viên có đến hiện trường không? AI không thể thay nhà báo đứng trước một con người đang kể câu chuyện của mình. Công nghệ có thể phân tích dữ liệu thần tốc, nhưng vĩnh viễn không thể thay thế đạo đức, bản lĩnh và tính nhân văn của người làm báo", ông Lê Quốc Minh nhấn mạnh.
Bình luận (0)