Tại đây, cuộc đua của những "gã khổng lồ" truyền thông không chỉ dừng lại ở việc đưa tin tức lên mạng internet. Đó là cuộc chiến tái cấu trúc toàn bộ quy trình sản xuất, phân phối và tương tác dựa trên dữ liệu và trí tuệ nhân tạo (AI).
"Đo ni đóng giày" cho công chúng trẻ bằng dữ liệu
Ra số đầu tiên vào năm 1951, Báo Thanh Niên Trung Quốc (China Youth Daily - CYD) là cơ quan ngôn luận của Đoàn Thanh niên Cộng sản Trung Quốc. Suốt nhiều thập niên là một trong những nhật báo có lượng phát hành lớn, CYD giờ đây định vị lại mình như một thương hiệu báo chí đa phương tiện, hướng đến thanh niên với hơn 320 triệu người dùng trên báo in, báo điện tử...
Tổng biên tập Báo Thanh Niên Trung Quốc Đổng Thời giới thiệu về mô hình phát triển đa nền tảng của tờ báo
Ảnh: Nhật Thịnh
Sự chuyển dịch của CYD được cụ thể hóa bằng chiến lược "dữ liệu dẫn đường" trên Douyin - phiên bản TikTok tại thị trường nội địa. Các nghiên cứu về tài khoản Douyin chính thức của tờ báo này cho thấy một sự tăng trưởng thần tốc khi đến cuối năm 2022, tài khoản đã cán mốc 30 triệu người theo dõi.
Khu vực phân tích dữ liệu của Báo Thanh Niên Trung Quốc
Ảnh: Ngọc Mai
Thay vì sản xuất tin tức theo lối mòn truyền thống, CYD sử dụng hệ thống phân tích dữ liệu phức tạp để dựng lên "chân dung người dùng" chi tiết. Độc giả được phân nhóm kỹ lưỡng theo độ tuổi, vùng miền và các lĩnh vực. Tòa soạn đã tích hợp dữ liệu tương tác từ khắp các kênh mạng xã hội lớn cũng như các khảo sát trực tuyến để trả lời những câu hỏi đề tài nào khiến người đọc chú ý, định dạng nào khiến họ dừng lại xem khi đang lướt điện thoại?
Ở cấp độ vận hành, CYD chấp nhận "chơi theo luật" của nền tảng, dùng dữ liệu để tối ưu độ phủ sóng. Nhưng ở cấp độ nội dung, họ vẫn giữ vai trò của báo chí chính thống khi thực hiện các loạt bài giải thích, phản biện về chính những tác động của thuật toán, hay áp lực của mạng xã hội lên người trẻ.
Sự chuyển dịch từ phát tín hiệu một chiều sang đối thoại hai chiều, trong đó dữ liệu tương tác được tái sử dụng để tinh chỉnh nội dung, định dạng, độ dài video, thậm chí phong cách ngôn ngữ cho phù hợp với nhịp sống của thế hệ "sống cùng màn hình dọc". CYD đã phát triển tích hợp các mô hình kinh doanh văn hóa mới, trong đó đẩy mạnh ứng dụng công nghệ AI.
Siêu nền tảng AI
Các phòng sáng tạo của The Paper
Ảnh: Nhật Thịnh
Đến với Thượng Hải, Tập đoàn báo chí Thống nhất Thượng Hải (SUMG) lại đại diện cho một "đế chế" truyền thông địa phương với tham vọng xây dựng hạ tầng công nghệ quy mô lớn. Được thành lập từ năm 2013 trên cơ sở sáp nhập các tờ báo lâu đời có lịch sử gần một thế kỷ như Nhật báo Giải phóng hay Tân Dân Vấn báo, SUMG hiện nay không chỉ là nơi sản xuất tin tức mà còn là nhà cung cấp dịch vụ AI. Theo chia sẻ của đại diện SUMG, đến năm 2023, tập đoàn này đã xây dựng được một mạng lưới khổng lồ với hơn 300 "điểm cuối truyền thông mới", bao gồm ứng dụng di động, tài khoản mạng xã hội và kênh video, thu hút tổng cộng gần 800 triệu người dùng trên toàn hệ sinh thái.
Đường chạy được thiết kế trong khu vực làm việc của tòa soạn The Paper
Ảnh: Ngọc Mai
Bước vào trụ sở của SUMG và đặc biệt là báo điện tử The Paper trực thuộc tập đoàn, tôi cảm nhận không khí của một công ty công nghệ chứ không hẳn là một tòa soạn báo truyền thống. Tại đây, họ đã xây dựng hệ thống "nhân vật số" với đội ngũ khoảng 70 người dẫn chương trình, phóng viên ảo. Những nhân vật này không chỉ có ngoại hình và giọng nói như người thật mà còn có khả năng hoạt động 24/7, đảm nhiệm hàng loạt công việc từ đọc bản tin thời tiết, điểm tin tài chính cuối ngày cho đến tóm lược kết quả thể thao.
Tòa soạn thiết kế nhiều phòng thu linh hoạt
Ảnh: Ngọc Mai
Với sự hỗ trợ của kho nội dung ảo gồm hơn 300 bối cảnh và tài sản số, quy trình sản xuất các bản tin trở nên nhanh gọn hơn bao giờ hết. Các "nhân vật số" được giao đảm nhiệm những phần việc lặp lại, tốn kém tài nguyên nếu sử dụng con người, giúp tòa soạn tiết kiệm nhân lực đáng kể và mở rộng khung giờ phát sóng ra toàn thời gian. Thống kê năm 2024 cho thấy tổng thời lượng chương trình có sự tham gia của hệ thống ảo đã vượt quá 1.700 giờ, thu hút hàng trăm triệu lượt xem.
Chưa dừng lại ở đó, The Paper còn tự phát triển công ty công nghệ riêng và nền tảng AI mang tên "Paisheng Wanwu". Hệ thống này cung cấp các công cụ AI mạnh mẽ cho phóng viên, biên tập viên, từ nhận dạng giọng nói, gợi ý đề cương bài viết, tóm tắt văn bản cho đến tự động dựng poster, video minh họa. Hệ thống này đã vượt ra khỏi khuôn khổ tòa soạn để thương mại hóa, thu hút hơn 1.000 khách hàng doanh nghiệp và cá nhân bên ngoài ngành.
Không chỉ vậy, trong bối cảnh AI tạo sinh nội dung có nguy cơ lan truyền thông tin sai lệch, The Paper đã giới thiệu công cụ "Pengpai Mingcha" để thực hiện một sứ mệnh kép dùng AI để xác minh thông tin do AI tạo ra.
Hệ sinh thái nghìn tỉ
Không khí làm việc tại trụ sở Kuaishou
Ảnh: Nhật Thịnh
Mảnh ghép ấn tượng cuối cùng trong bức tranh truyền thông Trung Quốc mà tôi có dịp khám phá trong chuyến công tác là Kuaishou. Với hơn 400 triệu người dùng hoạt động hằng ngày và thời gian sử dụng trung bình lên tới hơn 130 phút mỗi người, Kuaishou không chỉ là ứng dụng video mà còn là một xã hội thu nhỏ. Thế mạnh của Kuaishou nằm ở sự gắn liền chặt chẽ giữa nội dung, cộng đồng và thương mại. Tổng giá trị giao dịch thương mại điện tử trên nền tảng này đã vượt mốc 1.000 tỉ nhân dân tệ.
Theo chia sẻ của đại diện Kuaishou, công ty này đã xây dựng một ma trận AI toàn diện gồm KwaiYii (mô hình ngôn ngữ lớn), Kolors (mô hình sinh ảnh) và đặc biệt là Kling AI (mô hình sinh video).
Trong đó, AI tạo sinh được tích hợp sâu vào hệ thống quảng cáo và thương mại, giúp các nhà bán hàng và nhà sáng tạo nội dung sản xuất video quảng cáo, kịch bản livestream chỉ trong tích tắc. Hệ thống AI được xây dựng để nắm bắt hành vi người dùng ở từng cú chạm: họ xem gì, ở lại bao lâu và sẵn sàng chi trả ở mức giá nào. Từ đó, thuật toán sẽ quyết định video nào, sản phẩm nào được đẩy tới trước mắt người dùng.
Không khí làm việc tại trụ sở Kuaishou
Ảnh: Nhật Thịnh
Tại trụ sở của Kuaishou ở Bắc Kinh, họ bố trí hệ thống trường quay đa dạng, cùng một "thành phố" với đầy đủ dịch vụ đời sống cho nhân viên.
Những câu hỏi chiến lược
Ba mô hình Báo Thanh Niên Trung Quốc, SUMG và Kuaishou là điển hình độc đáo của sự vận động trong hệ thống truyền thông quốc gia tỉ dân theo ba tầng nấc khác nhau. Nếu như một tòa soạn truyền thống dùng dữ liệu để thiết kế lại nội dung, thì tập đoàn chọn xây dựng hạ tầng AI để biến công nghệ thành dịch vụ. Trong khi đó, nền tảng dùng thuật toán để vận hành cả một hệ sinh thái kinh tế - nội dung khổng lồ.
Sau chuyến đi, tôi cũng tự đặt ra nhiều câu hỏi. Liệu các tòa soạn khác tới đây có theo hướng xem dữ liệu là tài sản chiến lược để đầu tư bài bản thay vì chỉ nhìn vào những con số lượt xem bề nổi? Chuyển đổi số sẽ phải tiến tới việc tích hợp trợ lý AI, phòng thu ảo, thậm chí xây dựng những công cụ AI riêng để đưa vào quy trình tác nghiệp hằng ngày? Và trong một thế giới mà các nền tảng công nghệ nắm giữ phần lớn thời gian của độc giả, báo chí sẽ chọn cách đứng ngoài cuộc hay nghiên cứu kỹ để sử dụng chính công cụ đó để kể câu chuyện của mình một cách thuyết phục hơn?
Bình luận (0)