Bí ẩn 17 năm về cha đẻ Bitcoin dần sáng tỏ qua những email cũ

Đã 17 năm trôi qua kể từ khi bản báo cáo 9 trang đặt nền móng cho mạng lưới Bitcoin xuất hiện, thân phận thực sự của tác giả mang bút danh Satoshi Nakamoto (người đến nay vẫn được xem là "cha đẻ Bitcoin") vẫn là một trong những bí ẩn lớn nhất kỷ nguyên số.

Tờ New York Times (Mỹ) đã thực hiện một cuộc điều tra công phu kéo dài hơn 1 năm để đi tìm chân tướng thực sự của Satoshi Nakamoto. Thông qua việc phân tích hàng nghìn email cũ và đối chiếu văn phong, các bằng chứng lịch sử và kỹ thuật đang cho thấy sự trùng khớp đáng kinh ngạc giữa nhà mật mã học người Anh Adam Back và "cha đẻ Bitcoin".

Mối liên kết đầu tiên giữa Adam Back và Satoshi nằm ở triết lý và nền tảng kỹ thuật. Cả hai đều là thành viên cốt cán của Cypherpunk - phong trào của những người theo chủ nghĩa vô chính phủ vào đầu thập niên 1990, ủng hộ việc sử dụng mật mã học để bảo vệ tự do cá nhân và quyền riêng tư tài chính trước sự kiểm soát của chính phủ.

Ảnh: CCN

Từ cuối thập niên 1990, trong các email nội bộ của nhóm, tiến sĩ Adam Back đã phác thảo một ý tưởng táo bạo: mạng lưới tiền tệ phi tập trung. Hệ thống này được thiết kế với các "nút" (node) máy tính độc lập, có khả năng tự duy trì và chống lại sự thông đồng kiểm soát từ các bên thứ ba. Đây chính xác là bộ khung kiến trúc mà Satoshi Nakamoto đã sử dụng để tạo ra Bitcoin.

Đáng chú ý hơn, Adam Back chính là cha đẻ của Hashcash, hệ thống giải thuật thống kê được thiết kế ban đầu để chống thư rác. Khi ông đề xuất kết hợp Hashcash với b-money (một ý tưởng tiền mã hóa khác từ cộng đồng Cypherpunk), ông đã vô tình (hoặc hữu ý) tạo ra bản thiết kế hoàn hảo mà sau này Satoshi đã áp dụng làm cơ chế đồng thuận (Proof-of-Work) cho Bitcoin. Ngoài ra, nền tảng học vấn của ông: tiến sĩ chuyên ngành hệ thống máy tính phân tán và chuyên gia về mật mã khóa công khai lại hoàn toàn khớp với những công nghệ cốt lõi được dệt nên bên trong Bitcoin.

Dấu vân tay ngôn ngữ của "cha đẻ Bitcoin"

Nhưng điểm tương đồng không chỉ dừng lại ở thuật toán. Nhóm điều tra của New York Times đã tổng hợp toàn bộ kho dữ liệu từ 3 danh sách thư điện tử mà cộng đồng Cypherpunk thường xuyên trao đổi trong suốt giai đoạn 1990 - 2000. Bằng ba phương pháp phân tích ngôn ngữ học độc lập, kết quả đều xác định Adam Back là người có văn phong, cách hành văn giống với Satoshi Nakamoto nhất trong số hàng trăm thành viên của nhóm.

Bên cạnh đó, các điều tra viên còn phát hiện những thói quen hành vi mang tính cá nhân: cả hai đều sử dụng chung một ngôn ngữ lập trình, ưa chuộng việc hoạt động ẩn danh trên internet và thường xuyên sử dụng các bí danh. Xác suất để một cá nhân ngẫu nhiên hội tụ đầy đủ các đặc điểm chuyên môn, thói quen và văn phong này là cực kỳ thấp.

Một chi tiết quan trọng mang tính nút thắt là sự vắng mặt đầy bí ẩn của Adam Back vào thời điểm lịch sử. Xuyên suốt một thập kỷ, ông là nhân vật năng nổ hàng đầu trong các cuộc tranh luận về tiền mã hóa. Thế nhưng đúng vào giai đoạn cuối năm 2008 - thời điểm Bitcoin chính thức được công bố ra thế giới - ông lại chọn cách im lặng hoàn toàn. Sự biến mất đột ngột này được đánh giá là một điểm bất thường lớn đối với một người luôn theo sát từng nhịp đập của ngành mật mã học.

Cho đến nay, Adam Back vẫn kiên quyết phủ nhận việc mình là Satoshi Nakamoto. Tuy nhiên, những hành động thực tế của ông lại cho thấy sự gắn kết sâu sắc với hệ sinh thái này. Sau khi Bitcoin vươn lên thành một thế lực toàn cầu, ông đã thành lập Blockstream, hiện là một trong những "gã khổng lồ" cung cấp nền tảng hạ tầng cốt lõi cho mạng lưới Bitcoin. Dù tự nhận mình chỉ là một người theo sát lĩnh vực từ những ngày đầu, nhưng tầm ảnh hưởng, sự am hiểu tường tận ở mức độ chuyên gia và vị trí trung tâm của Adam Back trong thế giới tiền mã hóa hiện tại khiến nhiều người tin rằng, dù ông có phải là Satoshi hay không thì vẫn là một trong những kiến trúc sư vĩ đại nhất của Bitcoin.