Không có khối bê tông đúc sẵn, cũng không phải pho tượng ghép từ nhiều vật liệu, tượng Phật Thích Ca được tạo tác trực tiếp vào thân núi. Đây là hạng mục trọng điểm của Công viên Văn hóa núi Sam (phường Vĩnh Tế, tỉnh An Giang), được triển khai từ năm 2015, dự kiến hoàn thành vào cuối năm 2027.
Những nhát chạm giữa lưng chừng núi
Để tạo nên pho tượng khổng lồ, công việc bắt đầu từ trên đỉnh xuống. Người thợ trước hết phải phá đá, tạo mặt bằng và hình thành phôi, sau đó mới từng bước đưa những đường nét của khuôn mặt, thân tượng, bàn tay và tòa sen ra khỏi vách núi.
Toàn cảnh núi Sam, nơi có tượng Phật Thích Ca cao 81 m đang được điêu khắc
ẢNH: DUY TÂN
Hiện có 2 đội thi công với gần 50 người làm việc song song. Một nhóm phá đá, tạo mặt bằng; nhóm còn lại tạo phôi và điêu khắc tượng. Phần tượng đã tạc đến khu vực bàn tay, đạt khoảng 70% khối lượng công trình.
Anh Trần Quốc Sỹ, quản lý đội điêu khắc, nhớ lại những ngày đầu thi công. Khi ấy, gần như chưa có mặt bằng và lối tiếp cận ổn định. Người thợ phải leo núi mỗi ngày để đến địa điểm làm việc. "Ban đầu chưa tạo được mặt bằng, anh em phải leo núi mỗi ngày để tiếp cận khu vực thi công. Tượng được tạc từ trên xuống nên chúng tôi bắt đầu từ phần đầu rồi hạ dần xuống thân tượng", anh Sỹ kể.
Toàn bộ tượng có kích thước khoảng 70 x 81 x 34 m
ẢNH: DUY TÂN
Càng xuống thấp, hình hài pho tượng càng rõ. Trên vách đá, những ống tuýp sắt cắm trực tiếp vào núi, kết nối thành hệ thống giàn giáo và sàn thao tác. Những tấm ván đặt trên đó là nơi người thợ đứng, di chuyển và miệt mài đưa từng đường đục vào đá. Hệ thống giàn giáo duy trì cho đến khi tượng hoàn thiện và được hội đồng nghệ thuật kiểm tra, thông qua.
Làm việc giữa lưng chừng núi, người thợ phải đối mặt với địa hình hiểm trở và thời tiết thay đổi liên tục. Dây đai an toàn trở thành vật dụng không thể thiếu. "Thi công ở vách núi cheo leo phải hết sức cẩn thận. Thợ điêu khắc phải có dây đai. Chỉ làm lúc trời nắng. Khi mưa, gió lớn hoặc có sấm sét thì bắt buộc phải dừng", anh Sỹ nói.
Từ phía dưới nhìn lên, những người thợ nhỏ bé giữa vách núi, trong khi pho tượng ngày một lớn dần theo từng lớp đá được bóc tách. Mỗi nhát búa không chỉ lấy đi một phần đá, mà còn từng bước đưa hình hài Đức Phật hiện ra từ lòng núi.
Những đường nét trên khuôn mặt tượng Phật Thích Ca dần được định hình sau nhiều năm thi công
ẢNH: DUY TÂN
Tác phẩm nghệ thuật quy mô lớn
Tượng Phật Thích Ca ngồi thiền là công trình trung tâm trong quần thể 4 tượng Phật của Công viên Văn hóa núi Sam, được bố trí để tái hiện những dấu mốc quan trọng trong cuộc đời Đức Phật. Nổi bật nhất là tượng Thích Ca ngồi thiền với chiều cao 81 m. Xung quanh là tượng Phật Đản sinh cao 21 m, tượng Phật Tuyết Sơn cao 35 m và tượng Phật nhập Niết bàn dài 49 m.
Tượng Thích Ca ngồi thiền là công trình trung tâm trong quần thể 4 tượng Phật của Công viên Văn hóa núi Sam
ẢNH: DUY TÂN
Riêng tượng Thích Ca có kích thước tổng thể khoảng 70 x 81 x 34 m, phần tượng ngồi cao 68 m, đặt trên tòa sen 2 cấp cao tổng cộng 13 m. Công trình sử dụng đá granite xám. Tổng khối lượng đá cần khai thác để tạo mặt bằng và phôi khoảng 198.000 m3. Phần đá thừa được thu gom để san lấp mặt bằng nội khu, tạo cảnh quan và xây dựng các hạng mục phụ trợ.
Điều làm nên sự khác biệt của công trình không chỉ nằm ở chiều cao 81 m, mà còn ở cách tạo tác độc đáo. Đức Phật không được dựng trên một bệ tượng giữa mặt đất, mà dần hình thành ngay trên vách núi, gắn với địa hình tự nhiên.
Một khu vực sườn núi từng được khai thác đá nay đang được chuyển hóa thành một tác phẩm nghệ thuật quy mô lớn. Đá vẫn là đá, vách núi vẫn là vách núi, nhưng qua bàn tay người thợ, những khối đá thô ráp từng bước hiện lên đường nét của một pho tượng.
Hai đội thi công với gần 50 người đang làm việc song song ở các hạng mục phá đá, tạo phôi và tạc tượng
ẢNH: DUY TÂN
Diện mạo mới cho núi Sam
Tượng Phật Thích Ca là hạng mục chính của dự án Công viên Văn hóa núi Sam, tổng mức đầu tư hơn 456 tỉ đồng, được triển khai bằng nguồn công đức tại Ban Quản trị Lăng Miếu núi Sam.
Khu vực tượng tọa lạc trên sườn tây núi Sam, trong khuôn viên khoảng 5.500 m2. Toàn bộ công viên rộng khoảng 10 ha, được quy hoạch với nhiều hạng mục gắn với chủ đề Phật giáo, gồm cơ sở hạ tầng, khu trưng bày Phật giáo Việt Nam và các công trình phụ trợ.
Tượng được tạc từ trên xuống, bắt đầu từ phần đầu rồi lần lượt đến thân, tay, chân và tòa sen
ẢNH: DUY TÂN
Theo kế hoạch, tượng Phật Thích Ca sẽ hoàn thành vào cuối năm 2027, trong khi toàn bộ Công viên Văn hóa núi Sam dự kiến hoàn thành vào tháng 6.2028. Nếu đúng tiến độ, quần thể tượng Phật sẽ hình thành thêm một không gian văn hóa, tâm linh mới cho núi Sam, bên cạnh những điểm đến đã trở nên quen thuộc như Miếu Bà Chúa Xứ núi Sam, lăng Thoại Ngọc Hầu, chùa Tây An, chùa Hang và đình Châu Phú.
Chiều xuống, từ phía xa, những đường nét trên khuôn mặt tượng Phật nổi bật trên nền đá núi. Phía dưới, những người thợ vẫn miệt mài với công việc của mình. Từng nhát đục nối tiếp nhau, từng lớp đá được bóc tách, để rồi theo thời gian, một pho tượng lớn dần hiện hình.
Giữa núi Sam – nơi đã lưu giữ qua nhiều thế hệ những lớp trầm tích lịch sử, văn hóa và tín ngưỡng – một pho tượng Phật mới cũng đang được đánh thức từ đá, từng ngày.
Núi Sam cao khoảng 284 m, nổi bật giữa vùng đồng bằng An Giang, từ lâu đã trở thành một địa danh gắn với đời sống tín ngưỡng, văn hóa và lịch sử của vùng đất này. Quanh núi là một quần thể đền, chùa, miếu và di tích, tạo nên không gian văn hóa đặc trưng, nơi các giá trị tín ngưỡng được lưu giữ và tiếp nối qua nhiều thế hệ.
Nổi bật trong đời sống văn hóa ấy là lễ hội Vía Bà Chúa Xứ núi Sam, được UNESCO ghi danh vào danh sách di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại năm 2024. Sự kiện không chỉ khẳng định giá trị của một thực hành tín ngưỡng đặc sắc ở An Giang, mà còn đưa những nét văn hóa của vùng đất này đến gần hơn với cộng đồng quốc tế.
Trong không gian văn hóa ấy, pho tượng Phật Thích Ca đang dần hiện hình trên vách núi Sam tạo nên một điểm nhấn mới. Khi hoàn thành, công trình không chỉ gây chú ý bởi chiều cao 81 m, mà còn bởi cách thức tạo tác độc đáo: biến vách đá của núi thành một tác phẩm điêu khắc khổng lồ.
Bình luận (0)