Dòng sông giữa lòng đô thị
Uốn mình qua phường Sóc Trăng và phường Phú Lợi (TP.Cần Thơ), dòng sông Maspero được xem là một trong những biểu tượng của Sóc Trăng xưa và là nơi chứng kiến sự cộng cư, giao thoa văn hóa của cộng đồng dân tộc Kinh - Hoa - Khmer, góp phần tạo nên bản sắc riêng của vùng đất này.
Sông Maspero uốn mình qua trung tâm phường Sóc Trăng và phường Phú Lợi, thành phố Cần Thơ
ẢNH: DUY TÂN
Sông Maspero hình thành năm 1908, khi chính quyền Pháp đào tuyến kênh dài khoảng 33 km nối Sóc Trăng với Phụng Hiệp nhằm phục vụ vận chuyển hàng hóa. Công trình được thi công bằng máy xáng nên người dân quen gọi là kênh Xáng.
Qua nhiều thập niên, sông Maspero trở thành tuyến vận chuyển nông sản, hàng hóa và hành khách nhộn nhịp. Cùng với quá trình đô thị hóa, cảnh quan hai bên bờ nhiều lần thay đổi, lòng sông cũng có lúc bị thu hẹp. Dẫu vậy, Maspero vẫn hiện diện như một khoảng xanh giữa đô thị và là ký ức gắn bó với nhiều thế hệ cư dân Sóc Trăng.
Sông Maspero gắn liền với lễ hội Oóc Om Bóc - Đua ghe ngo
ẢNH: DUY TÂN
Nếu những dòng sông lớn mang phù sa bồi đắp vùng đất, Maspero lại góp phần bồi đắp đời sống tinh thần bằng những giá trị văn hóa được trao truyền qua nhiều thế hệ. Mỗi khi lễ hội Oóc Om Bóc diễn ra vào dịp rằm tháng 10 âm lịch, Maspero trở thành tâm điểm của một không gian văn hóa đặc biệt. Hai bên bờ sông chật kín người dân và du khách. Dưới mặt nước, những chiếc ghe ngo dài hàng chục mét, trang trí rực rỡ, đồng loạt xuất phát trong tiếng trống dồn dập và tiếng reo hò vang dội.
Hàng chục ngàn người dân, du khách đổ về hai bên bờ sông Maspero mỗi mùa lễ hội
ẢNH: DUY TÂN
Mỗi chiếc ghe ngo quy tụ hàng chục tay chèo. Tất cả phối hợp chính xác theo nhịp trống để đưa ghe lao nhanh về phía trước. Hình ảnh những chiếc ghe mang dáng hình rắn thần Naga lướt trên mặt nước, cùng không khí náo nhiệt hai bên bờ, tạo nên một trong những hình ảnh đặc trưng nhất của Sóc Trăng.
Lễ hội Oóc Om Bóc - đua ghe ngo của đồng bào Khmer được Bộ VH-TT-DL đưa vào danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia năm 2021. Trước đó, năm 2005, Tổ chức Kỷ lục Việt Nam xác lập đua ghe ngo trên sông Maspero là môn thể thao có số lượng ghe và vận động viên tham gia đông nhất Việt Nam.
Các đội ghe ngo thi đấu quyết liệt trong tiếng trống và sự cổ vũ của khán giả
ẢNH: DUY TÂN
Đánh thức không gian văn hóa ven sông
Không chỉ có những cuộc đua ghe no, sông Maspero còn trở nên huyền ảo trong nghi thức thả đèn nước - một nét văn hóa đặc sắc của đồng bào Khmer trong mùa Oóc Om Bóc.
Theo truyền thống, đèn nước được làm từ thân, bẹ chuối, trang trí hoa lá, cờ phướn, nhang đèn và lễ vật. Những chiếc đèn được thả xuống sông nhằm bày tỏ lòng tri ân đối với thần Đất, thần Nước, cảm tạ thiên nhiên đã ban cho con người mùa màng thuận lợi; đồng thời gửi gắm ước vọng mưa thuận gió hòa, cuộc sống bình yên trong năm mới.
Ghe cà hâu chèo biểu diễn trên sông Maspero
ẢNH: DUY TÂN
Ngày nay, đèn nước được sáng tạo với nhiều hình dáng gắn với đời sống văn hóa Khmer như chùa, tháp, sala, ghe Ngo hay nhà sàn. Khi hàng trăm chiếc đèn nối nhau trôi theo dòng Maspero, mặt sông lung linh ánh sáng, tạo nên một không gian vừa rực rỡ vừa giàu tính tâm linh.
Giá trị của Maspero không chỉ nằm trong những nghi lễ của cộng đồng Khmer. Dòng sông còn phản chiếu sự giao thoa văn hóa lâu đời cộng đồng dân tộc Kinh - Khmer - Hoa trên vùng đất Sóc Trăng. Sự cộng cư ấy được thể hiện qua hệ thống cơ sở tín ngưỡng, lễ hội, nghệ thuật và sinh hoạt cộng đồng.
Nghi thức thả đèn nước trên sông Maspero là điểm nhấn của lễ hội Oóc Om Bóc
ẢNH: DUY TÂN
Trong mùa lễ hội, bên dòng Maspero có thể bắt gặp nhiều loại hình nghệ thuật truyền thống như đờn ca tài tử Nam bộ, nhạc ngũ âm, sân khấu Rô Băm, múa Khmer... Mỗi loại hình mang một sắc thái riêng nhưng cùng tồn tại trong một không gian văn hóa chung, tạo nên bức tranh đa sắc của vùng đất từng được biết đến là nơi hội tụ nhiều cộng đồng cư dân.
Từ giá trị lịch sử, cảnh quan đến đời sống văn hóa, Maspero đang được kỳ vọng trở thành điểm nhấn du lịch của TP.Cần Thơ trong giai đoạn mới. Theo chủ trương của UBND TP.Cần Thơ, khu phố du lịch Maspero tại phường Phú Lợi được định hướng đầu tư với nhiều hạng mục như chợ đêm, phố đi bộ, phố ẩm thực, không gian ven sông và cầu đi bộ kết hợp bờ kè. Các công trình được định hướng mang dấu ấn văn hóa Sóc Trăng, tạo thêm không gian sinh hoạt, vui chơi cho người dân và điểm đến hấp dẫn đối với du khách.
Ghe cà hâu lung linh trên sông Maspero
ẢNH: DUY TÂN
Việc phát triển không gian ven dòng sông Maspero không chỉ nhằm khai thác lợi thế cảnh quan mà còn đặt ra yêu cầu bảo tồn những giá trị văn hóa đã làm nên bản sắc của dòng sông. Nếu được tổ chức hài hòa giữa bảo tồn và phát triển, sông Maspero có thể trở thành nơi người dân tìm về ký ức, du khách khám phá văn hóa và các thế hệ trẻ tiếp tục hiểu, gìn giữ những di sản quê hương.
Bình luận (0)