Một buổi chiều cuối tháng 8.2026, len lỏi qua những con hẻm ngoằn ngoèo trên đường Ông Ích Khiêm, phường Hòa Bình, chúng tôi tìm đến nhà thờ Vĩnh Hòa. Nhiều giáo dân vẫn quen gọi nơi đây là "nhà thờ đá" bởi diện mạo đặc biệt: ngôi thánh đường được bao phủ bởi đá tự nhiên.
Nhà thờ đá Vĩnh Hòa được bao phủ với các tường vách hoàn toàn bằng đá tự nhiên (phường Hòa Bình, TP.HCM)
ẢNH: HÀ THƯƠNG
Hành trình hơn 100 chuyến tàu chở đá từ bắc vào nam
Nhà thờ Vĩnh Hòa gồm 3 tầng, gợi hình ảnh một ngôi đình làng Việt Nam xưa. Phần móng, khung và mái được xây dựng bằng bê tông cốt thép, trong khi các mảng tường bên ngoài được ốp bằng những khối đá tự nhiên, tạo vẻ trầm mặc, cổ kính.
Lễ tạ ơn và cung hiến thánh đường nhà thờ đá Vĩnh Hòa tháng 6.2007
ẢNH: HÀ THƯƠNG
Ông Đỗ Xuân Cảnh, người phụ trách kéo chuông nhà thờ Vĩnh Hòa, cho biết ông từng biết nhiều nhà thờ sử dụng đá trong xây dựng, nhưng ít nơi tạo dấu ấn rõ nét như công trình này.
"Tôi biết nhiều nhà thờ làm bằng đá, nhưng làm hoàn toàn bằng đá như nhà thờ này thì tôi chưa thấy bao giờ", ông Cảnh nói.
Ông Đỗ Xuân Cảnh là người kéo chuông nhà thờ đá Vĩnh Hòa
ẢNH: HÀ THƯƠNG
Vừa mở cửa, dọn dẹp bên trong thánh đường, ông Cảnh nhớ lại ngôi nhà thờ cũ từng xuống cấp, không còn đáp ứng nhu cầu sinh hoạt tôn giáo khi số lượng giáo dân ngày một tăng.
"Ngày trước, nhà thờ có tên là Vĩnh Hòa theo địa danh. Sau này, khi xây dựng lại và được bao phủ bằng đá, nên đã đổi tên thành nhà thờ đá Vĩnh Hòa", ông chia sẻ.
Nhà thờ đá Vĩnh Hòa mang dáng dấp kiến trúc đình làng Việt Nam xưa
ẢNH: HÀ THƯƠNG
Trên mặt chính diện tầng tháp cao nhất là bức phù điêu đá khắc hình trống đồng Đông Sơn, đặt trong khung vuông. Theo ông Cảnh, chi tiết này gợi liên tưởng đến hình ảnh bánh dày tròn, bánh chưng vuông trong truyền thuyết, nhắc nhớ về cội nguồn văn hóa dân tộc.
Giáo dân giáo xứ Vĩnh Hòa đến dự lễ ở nhà thờ đá
ẢNH: HÀ THƯƠNG
Đá xây dựng nhà thờ được khai thác từ Thanh Hóa, vận chuyển bằng đường sắt vào TP.HCM để chế tác. Nhiều khối đá dùng làm chân đế, bệ cột nặng đến hàng tấn. Theo ông Cảnh, để đưa đủ vật liệu vào Nam, đơn vị xây dựng phải sử dụng gần 100 chuyến tàu chở hàng và mời các thợ lành nghề từ Ninh Bình vào thi công.
Các khối đá tự nhiên bao phủ tường nhà thờ, tạo nên vẻ trầm mặc và cổ kính
ẢNH: HÀ THƯƠNG
Việc đưa đá vào công trình cũng không hề dễ dàng bởi lối vào nhà thờ nằm sâu trong hẻm nhỏ, xe cộ qua lại đông đúc. "Chúng tôi phải tranh thủ lúc đêm hoặc khi đường vắng, cho xe tải nhích từng chút một vào hẻm, rồi huy động thanh niên phụ bốc dỡ", ông Cảnh nhớ lại.
Linh mục cử hành thánh lễ ở nhà thờ đá Vĩnh Hòa
ẢNH: HÀ THƯƠNG
Bên trong thánh đường, khu vực cung thánh được tạo điểm nhấn bằng phông gỗ quý chạm khắc tinh xảo. Tầng trệt bố trí khoảng 300 chỗ ngồi, tầng lửng có thêm 100 chỗ. Các cửa sổ được đặt xen kẽ giữa những mảng tường đá, giúp không gian đón gió tự nhiên.
"Nhà thờ lúc nào cũng mát rượi, một phần nhờ có nhiều cửa sổ, phần khác là nhờ lớp tường đá dày. Giáo dân chúng tôi quý nơi này lắm, ngày nào không đến cầu nguyện lại thấy thiếu", bà An, giáo dân đã gắn bó với nhà thờ hơn 70 năm cho hay.
Tượng chúa Giêsu được đặt trang trọng giữa phông gỗ chạm khắc tinh xảo tại cung thánh nhà thờ đá Vĩnh Hòa
ẢNH: HÀ THƯƠNG
Từ nhà nguyện phên tre đến nhà thờ đá Vĩnh Hòa với 2.000 giáo dân
Theo tài liệu Vĩnh Hòa đôi nét được khắc trên phiến đá đặt trang trọng trong nhà thờ, sau biến cố di cư năm 1954, người dân làng Vĩnh Phúc (huyện Kim Động, Hưng Yên) trước đây đã tìm đến khu vực này lập nghiệp. Họ tụ họp từ các trại định cư ở Hố Nai, Lạc An, Biên Hòa..., cùng một số bà con từ nhiều địa phương khác.
Không gian bên trong nhà thờ đá Vĩnh Hòa được bố trí nhiều cửa sổ để đón gió tự nhiên
ẢNH: HÀ THƯƠNG
Những ngày đầu, khoảng 65% giáo dân là người làng Vĩnh Phúc, có quan hệ họ hàng gần gũi. Cuộc sống còn nhiều thiếu thốn, phần lớn bà con trồng rau để mưu sinh và cung cấp cho thị trường TP.HCM.
Giáo dân xếp hàng rước lễ trong khuôn viên nhà thờ đá Vĩnh Hòa
ẢNH: HÀ THƯƠNG
Cuối năm 1959, một nhà nguyện nhỏ bằng phên tre, vách đất được dựng lên để các cụ già có nơi đọc kinh, cầu nguyện, bởi nhà thờ lớn khi ấy ở xa, đường sá đi lại khó khăn.
Đến năm 1968, nhà thờ bằng xi măng cốt thép được xây dựng, trở thành họ lẻ của giáo xứ Phú Bình. Cha xứ Tôma Phạm Ngọc Biểu cùng các cha xứ sau đó thống nhất đặt tên giáo họ là Vĩnh Hòa, được cho là ghép từ hai địa danh Vĩnh Phúc và Hòa Khánh, như một cách nhắc nhớ về nguồn cội.
Giáo dân đến cầu nguyện ở nhà thờ đá Vĩnh Hòa
ẢNH: HÀ THƯƠNG
Từ ngôi nhà nguyện đơn sơ, nhà thờ đá Vĩnh Hòa nay là nơi sinh hoạt tôn giáo của gần 2.000 giáo dân. Ngôi thánh đường đá không chỉ lưu giữ công sức của nhiều thế hệ, mà còn là biểu tượng của sự gắn kết, nghĩa tình và đức tin của cộng đồng người dân xa xứ tại TP.HCM.
Phù điêu trống đồng Đông Sơn trên tầng tháp là điểm nhấn mang đậm dấu ấn văn hóa Việt
ẢNH: HÀ THƯƠNG
Thánh giá trên nóc nhà thờ Vĩnh Hòa
ẢNH: HÀ THƯƠNG
Nhà thờ Vĩnh Hòa được xây dựng hoàn toàn bằng đá tự nhiên
ẢNH: HÀ THƯƠNG
Bình luận (0)