'Bí quyết' thành tỉ phú của người đàn ông từng vỡ nợ

Đứng lên sau cú sốc vỡ nợ

Nếu không có người chỉ dẫn, ít ai nghĩ rằng dưới những thửa ruộng tưởng như bỏ hoang ở xóm Thọ Châu, xã Bình Minh, lại là những ao nuôi ốc bươu đen mang về hàng chục tỉ đồng mỗi năm. Người khởi xướng nghề này là anh Trần Quý Bảo, 45 tuổi, ngụ tại địa phương.

ẢNH: K.HOAN

Trước khi gắn bó với con ốc, anh Bảo từng làm nhiều nghề, từ làm ống trúm tre để bẫy lươn, nuôi lươn đến mở quán cà phê, karaoke. Tuy nhiên, việc kinh doanh gặp nhiều rủi ro khiến anh thất bại và lâm cảnh nợ nần.

"Năm 2017, tôi nợ hơn 1,4 tỉ đồng, không biết lấy đâu ra để trả. Đúng lúc đó, mẹ tôi bị tai biến, bố qua đời, con trai lại thường xuyên phải đi viện. Không còn cách nào khác, tôi phải bán nhà trả nợ rồi đưa gia đình ra sống trong căn nhà nhỏ dùng để trông coi ao cá của bố để lại. Khi ấy, tôi có khoảng 1 ha ao cá giữa đồng và dự tính sẽ nuôi cá, nuôi gia cầm để gia đình sống qua ngày", anh Bảo kể.

Vài tháng sau, một người quen giới thiệu cho anh mô hình nuôi ốc bươu đen, vì đây là loại dễ nuôi, giá bán khá cao. Anh Bảo bắt đầu tìm hiểu thông tin trên mạng, sau đó nhận thấy điều kiện tự nhiên tại khu vực mình sinh sống rất phù hợp với nghề này. Để học hỏi kinh nghiệm, anh tìm đến một số hộ đang nuôi ốc ở Tuyên Quang. Sau chuyến đi, anh bắt tay cải tạo ao cá, tìm bắt và mua ốc giống về nuôi thử nghiệm.

Ao nuôi được duy trì mực nước từ 50 - 100 cm. Hai bên bờ, anh trồng dọc mùng, thả thêm bèo để tạo nơi cho ốc bám và trú ngụ khi thời tiết nắng nóng. Thức ăn chủ yếu là rau, củ, lá cây có sẵn nên chi phí nuôi không cao.

Sau gần 4 tháng nuôi, lứa ốc đầu tiên cho sản lượng hơn 4 tấn, bán được 280 triệu đồng. Thấy hiệu quả, anh tiếp tục đầu tư con giống để tái nuôi. Thế nhưng, ở lứa tiếp theo, ốc bất ngờ mắc bệnh sưng vòi, nhiễm khuẩn đường ruột rồi chết hàng loạt, khiến anh gần như mất trắng.

Anh Bảo lên mạng tìm thuốc đặc trị nhưng không có kết quả. Nhìn mặt ao đầy vỏ ốc, anh dự định cố gắng thêm 1 năm, nếu vẫn thất bại, anh sẽ quay lại trồng lúa, nuôi cá. Anh bắt đầu thử nghiệm nhiều loại thuốc dùng trong thủy sản. Sau hàng chục lần thử nghiệm, anh tìm ra công thức phối trộn giúp xử lý hiệu quả hai loại bệnh thường gặp trên đàn ốc.

ẢNH: K.HOAN

Từ ruộng hoang thành những ao ốc tiền tỉ

Từ năm 2022, khi đã tích lũy được kinh nghiệm và kiểm soát tốt hơn dịch bệnh, mô hình nuôi ốc của gia đình anh Bảo bắt đầu mang lại nguồn thu lớn. Từ diện tích ban đầu, anh tiếp tục mở rộng trang trại lên 3,5 ha. Mỗi năm, mô hình mang lại lợi nhuận 3 - 4 tỉ đồng. Ngoài ốc thương phẩm, anh còn bán ốc giống và chế biến ốc làm sẵn để cung cấp cho thị trường.

Thấy mô hình hiệu quả, nhiều gia đình ở xã Bình Minh bắt đầu làm theo. Vợ chồng anh Bảo sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm, kỹ thuật nuôi và cách phòng bệnh cho bà con. Những thửa ruộng trồng lúa kém hiệu quả, thậm chí bị bỏ hoang, dần được chuyển sang đào ao nuôi ốc. Theo người dân địa phương, hiệu quả kinh tế từ mô hình này cao hơn nhiều lần so với trồng lúa.

Anh Bảo hướng dẫn, điều quan trọng nhất khi nuôi ốc bươu đen là phải tạo được môi trường gần với tự nhiên. Ao nên thiết kế phần giữa sâu, xung quanh cạn; bờ ao phủ cây xanh để ốc có nơi trú ngụ, đồng thời tạo môi trường cho ốc lên bờ đẻ trứng. Nguồn thức ăn cũng có thể tận dụng ngay trong vườn như bí đỏ, lá sắn, lá khoai, đu đủ, hoa xuyến chi... Những loại thức ăn này được chặt nhỏ rồi thả xuống ao. "Ốc ăn chủ yếu thức ăn tự nhiên nên thịt vẫn thơm, không khác nhiều so với ốc đồng", anh Bảo nói.

ẢNH: K.HOAN

Để ốc phát triển nhanh, hạn chế dịch bệnh, nguồn nước cũng đóng vai trò quan trọng. Ao nuôi phải có nguồn nước sạch, có nước vào và nước ra. Người nuôi phải thường xuyên theo dõi chất lượng nước, chủ động phòng ngừa và xử lý bệnh.

Khi có kinh nghiệm, người nuôi còn có thể tự nhân giống bằng cách thu trứng ốc về ấp. Sau khoảng 15 - 20 ngày, trứng nở thành ốc con. Ốc con tiếp tục được nuôi trong lưới hoặc bể khoảng 10 - 15 ngày trước khi đưa xuống ao nuôi thương phẩm.

Sau khoảng 75 ngày nuôi, ốc đạt kích cỡ khoảng 25 - 30 con/kg thì có thể thu hoạch. Theo anh Bảo, nếu điều kiện phù hợp, mỗi năm có thể nuôi khoảng 3 lứa. Hiện giá ốc bươu đen thương phẩm dao động 60.000 - 70.000 đồng/kg. Hiện đầu ra tương đối thuận lợi, khi đến kỳ thu hoạch thường có thương lái đến tận ao thu mua.

Ông Hà Văn Thọ, một người dân ở xóm Thọ Châu, cho biết sau khi học hỏi mô hình của anh Bảo, từ năm 2025, gia đình ông bắt đầu nuôi ốc trên diện tích hơn 3.000 m². Đến nay, gia đình ông đã thu hoạch 4 đợt, với tổng sản lượng hơn 10 tấn, thu lãi hơn 400 triệu đồng. 

"Ốc bươu đen khá dễ nuôi, thức ăn phần lớn tận dụng được nên không tốn nhiều chi phí. Đến kỳ thu hoạch có người mua ngay, thậm chí nhiều lúc không có đủ ốc để bán", ông Thọ cho hay.

Thông tin thêm về mô hình này ở địa phương, ông Lê Văn Giang, Giám đốc HTX ốc bươu đen Thọ Châu, cho biết hiện tổng diện tích nuôi ốc của các xã viên là hơn 25 ha, sản lượng ốc thương phẩm khoảng 400 tấn/năm. Với giá bán bình quân khoảng 65.000 đồng/kg, tổng doanh thu từ nghề nuôi ốc của các xã viên đạt hơn 20 tỉ đồng mỗi năm. Theo ông Giang, đây là mô hình sản xuất có hiệu quả kinh tế cao, phù hợp với điều kiện đồng ruộng tại địa phương.

Thời gian tới, HTX dự kiến tiếp tục mở rộng diện tích nuôi, đồng thời hướng đến chế biến sâu để nâng cao giá trị sản phẩm. Sản phẩm ốc bươu đen của HTX đã đạt chứng nhận OCOP 3 sao. HTX đang tính toán đầu tư kho cấp đông, thực hiện sơ chế, hút chân không và cấp đông ốc bươu đen nhằm chủ động nguồn hàng, cung ứng cho thị trường quanh năm. Qua đó, HTX kỳ vọng nâng cao giá trị sản phẩm và lợi nhuận cho người nuôi.

Ông Trần Văn Giang, Chủ tịch UBND xã Bình Minh, cho biết, địa phương đã xây dựng đề án phát triển mô hình nuôi ốc bươu đen theo hướng ứng dụng tiến bộ kỹ thuật, kiểm soát môi trường, liên kết sản xuất, tiêu thụ và xây dựng thương hiệu.

Theo đề án, xã định hướng phát triển nghề nuôi ốc bươu đen theo hướng ứng dụng công nghệ cao, bảo đảm an toàn và hiệu quả; từng bước mở rộng diện tích, nâng sản lượng ốc thương phẩm lên khoảng 1.600 tấn/năm, đưa sản phẩm trở thành một trong những hàng hóa đặc trưng của địa phương.