Bộ Công an đang chủ trì soạn thảo dự án bộ luật Hình sự sửa đổi. Một trong những nội dung mới, là đề xuất mở rộng phạm vi truy cứu trách nhiệm hình sự với hành vi chuẩn bị phạm tội ở một số tội danh.
Lực lượng công an truy bắt nghi phạm một vụ án giết người
ẢNH: T.N
Bộ luật Hình sự hiện hành quy định "chuẩn bị phạm tội" là tìm kiếm, sửa soạn công cụ, phương tiện hoặc tạo ra những điều kiện khác để thực hiện tội phạm hoặc thành lập, tham gia nhóm tội phạm, trừ một số trường hợp.
Có 25 tội danh chỉ cần chuẩn bị phạm tội cũng sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự, liên quan đến xâm phạm an ninh quốc gia, khủng bố, giết người, cố ý gây thương tích, cướp tài sản, bắt cóc nhằm chiếm đoạt tài sản…
Bộ Công an cho rằng, phạm vi chịu trách nhiệm hình sự của hành vi chuẩn bị phạm tội như trên là không phù hợp với diễn biến của tình hình tội phạm, bởi lẽ có nhiều hành vi tại giai đoạn chuẩn bị phạm tội đã gây nguy hiểm cho xã hội.
Để đáp ứng yêu cầu "lấy phòng ngừa là chính", Bộ Công an đề xuất nghiên cứu mở rộng phạm vi chịu trách nhiệm hình sự của hành vi chuẩn bị phạm tội đối với một số tội danh khác.
Danh mục cụ thể các tội danh mở rộng truy cứu từ khi chuẩn bị phạm tội hiện chưa được công bố, song Bộ Công an cho hay sẽ tập trung đối với các loại tội có mức độ nguy hiểm cao.
Việc mở rộng như trên sẽ giúp Nhà nước tăng khả năng phòng ngừa các tội xâm phạm an ninh quốc gia, khủng bố, ma túy, rửa tiền, xâm hại tính mạng hoặc các tội có nguy cơ gây thiệt hại lớn. Qua đó, giảm chi phí xử lý hậu quả, cứu hộ, khắc phục thiệt hại và chi phí xã hội sau tội phạm.
Đổi lại, cơ quan điều tra, truy tố, xét xử sẽ chịu áp lực lớn hơn về chứng minh yếu tố chuẩn bị phạm tội, mức độ nguy hiểm và thời điểm chuyển hóa từ chuẩn bị sang chưa đạt. Điều này có thể làm tăng số vụ việc bị xử lý nhưng khó chứng minh, kéo theo chi phí tố tụng và rủi ro oan, sai.
Góp ý về nội dung trên, Văn phòng Chủ tịch nước đề nghị cần đặc biệt thận trọng. Việc truy cứu hành vi chuẩn bị phạm tội là sự can thiệp rất sớm của Nhà nước, do đó, chỉ nên áp dụng đối với các tội đặc biệt nghiêm trọng, có nguy cơ gây hậu quả lớn.
"Nếu mở rộng quá mức sẽ dẫn đến hình sự hóa sớm, làm gia tăng rủi ro oan, sai", cơ quan này bày tỏ.
Một số ý kiến thì lo ngại nguy cơ hình sự hóa các giao dịch dân sự, kinh tế. Bởi lẽ, việc chuẩn bị phạm tội thường chỉ dừng lại ở hành vi tìm kiếm công cụ, phương tiện hoặc tạo điều kiện.
Nếu không được định nghĩa bằng một danh mục tội danh cụ thể và cực kỳ hạn chế (như khủng bố, giết người, xâm phạm an ninh quốc gia), việc mở rộng dễ dẫn đến việc hình sự hóa các ý định hoặc các giao dịch chuẩn bị trong kinh doanh.
Do vậy, chỉ nên mở rộng hành vi chuẩn bị phạm tội đối với các nhóm tội xâm phạm an ninh quốc gia và tội phạm đặc biệt nghiêm trọng có tính chất bạo lực. Không mở rộng sang nhóm tội xâm phạm trật tự quản lý kinh tế ở giai đoạn chuẩn bị.
Phản hồi, Bộ Công an cho biết sẽ rà soát, đánh giá kỹ lưỡng về cơ sở chính trị, cơ sở pháp lý và cơ sở thực tiễn khi mở rộng phạm vi chịu trách nhiệm hình sự của hành vi chuẩn bị phạm tội.
Việc mở rộng sẽ theo hướng các hành vi chuẩn bị đã mang tính nguy hiểm cao, có tổ chức, có khả năng dẫn ngay đến hậu quả nghiêm trọng, rất nghiêm trọng hoặc đặc biệt nghiêm trọng nếu không được ngăn chặn sớm.
"Bảo đảm không hình sự hóa tràn lan, xử lý đúng người, đúng tội, đúng bản chất của hành vi và tương xứng giữa hành vi với hậu quả gây ra", cơ quan soạn thảo khẳng định.
Bình luận (0)