Thông tin được Phó chủ tịch thường trực Quốc hội Đỗ Văn Chiến nêu khi thảo luận tại tổ về luật Đấu giá tài sản sửa đổi, sáng 19.10, kỳ họp thứ 2 Quốc hội khóa XVI.
Phó chủ tịch thường trực Quốc hội Đỗ Văn Chiến
ẢNH: QUOCHOI
Theo ông Đỗ Văn Chiến, đấu giá là một tiến bộ trong công tác quản lý nhằm lựa chọn được tổ chức, cá nhân mua tài sản đấu giá có lợi nhất cho người bán. Thực tiễn, người có tài sản thì muốn bán được giá, người mua thì mong mua được rẻ. Đồng thời việc mua bán còn có tâm lý xã hội: tài sản không còn nhu cầu sử dụng, chán thì rẻ cũng bán, người thích thì đắt cũng mua.
Cân nhắc mức cọc 50% vì quá lớn
Song Phó chủ tịch Quốc hội đặt vấn đề làm thế nào để biết được ai là người chán và ai là người thích, từ đây sinh ra một tầng lớp thứ hai là môi giới.
Trong thực tiễn, nếu thống kê tất cả các cuộc đấu giá riêng về lĩnh vực đất đai, nhà đất thì trên cùng một địa bàn hoặc một loại tài sản, nhất là nhà đất, sẽ có tổ chức, cá nhân liên tục trúng đấu giá với số lần trúng nhiều và khối lượng tài sản lớn.
Đặt vấn đề công tác đấu giá đã đảm bảo tính khách quan, minh bạch, chính xác chưa, ông cho hay, tờ trình của Chính phủ đã nêu "trong một số ít vụ việc vẫn còn tình trạng thông đồng, dìm giá ngày càng tinh vi, phức tạp".
"Chính phủ dùng số ít nhưng tôi nghĩ rằng không phải ít", Phó chủ tịch Quốc hội nhìn nhận. Bởi theo ông, người có nhu cầu sử dụng đất thật lại đứng ngoài, còn những người không có nhu cầu sử dụng thực sự thì lại trúng đấu giá. Một số đấu giá viên vi phạm pháp luật, vi phạm đạo đức nghề nghiệp. Tất cả yếu tố đó làm méo mó cuộc đấu giá.
Phó chủ tịch Quốc hội cho rằng, thậm chí đấu giá viên trở thành người môi giới, bởi vì họ biết rõ nhất ai là người bán, ai là người mua. Vì vậy lần sửa đổi luật này phải làm thế nào để mọi cuộc đấu giá minh bạch, khách quan, đảm bảo hài hòa lợi ích của Nhà nước và các chủ thể tham gia.
Dự thảo nâng tỷ lệ tiền đặt trước lên thành 20 - 50% giá khởi điểm trong đấu giá quyền sử dụng đất để giao đất ở cho cá nhân. Theo ông Đỗ Văn Chiến cần cân nhắc vì mức biên độ này rất lớn. Thực tiễn người có nhu cầu sử dụng đất thật, ví dụ bố mẹ muốn mua một mảnh đất ở ven đô hoặc nông thôn cho con ra riêng, giá khoảng 1,5 tỉ đồng mà phải đặt cọc trước đến 50% (khoảng 750 triệu đồng) thì rất khó khăn, phải đi rút tiền ngân hàng hoặc bán tài sản khác.
Ngược lại, đối với những người đầu cơ thì việc có vài trăm triệu hay vài tỷ đặt cọc lại rất dễ dàng. Vì vậy ông đề nghị khi đấu giá đất để ở nên ưu tiên người địa phương tại chỗ có nhu cầu ở thực sự thì mức đặt trước khác, người ngoài địa phương thì mức khác.
Lo ngại 'hàng rào khá cao' với người dân
Góp ý về nội dung này, bà Tạ Thị Yên, Phó chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu của Quốc hội, đồng tình phải có giải pháp mạnh để ngăn chặn tình trạng trả giá cao rồi bỏ cọc.
Bà Tạ Thị Yên, Phó chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu của Quốc hội
ẢNH: QUOCHOI
Song bà đề nghị cân nhắc kỹ mức từ 20% đến 50% đối với đấu giá quyền sử dụng đất ở cho cá nhân. Mục tiêu của quy định này là nâng trách nhiệm của người tham gia, tránh trường hợp trả giá rất cao để đẩy mặt bằng giá đất lên rồi bỏ cọc.
Bà Yên lý giải, nếu nâng tiền đặt trước quá cao thì những người thực sự có nhu cầu mua đất để ở, có năng lực tài chính nhưng không có lượng tiền mặt lớn ngay từ đầu có thể không tham gia được. Khi đó, mục tiêu chống bỏ cọc đạt được một phần nhưng mức độ cạnh tranh của cuộc đấu giá lại giảm.
"Ví dụ một lô đất có giá khởi điểm vài tỉ đồng, mức đặt trước 50% đã là một khoản tiền rất lớn. Nếu áp dụng phổ biến thì điều kiện tham gia đấu giá có thể trở thành một hàng rào khá cao đối với người dân", bà Yên nêu.
Hiện, Nghị quyết số 66.11/2026/NQ-CP đang áp dụng biên độ từ 10% đến 50% đối với đấu giá quyền sử dụng đất ở cho cá nhân, nhưng dự thảo lần này nâng mức tối thiểu lên 20%.
Nữ đại biểu đề nghị Chính phủ giải trình rõ hơn cơ sở thực tiễn của việc lựa chọn mức tối thiểu 20%, có số liệu đánh giá xem tình trạng bỏ cọc tập trung ở loại tài sản nào, mức giá nào, tỷ lệ ra sao và việc nâng tiền đặt trước tác động thế nào đến số lượng người tham gia đấu giá.
Theo bà, không nên chỉ dựa vào việc tăng tiền đặt trước để chống bỏ cọc. Đồng thời, phải có tiêu chí để xác định mức cụ thể căn cứ vào giá trị tài sản, tính chất cuộc đấu giá và mức độ rủi ro; không nên để người có tài sản tự lựa chọn từ 20% đến 50% mà thiếu tiêu chí rõ ràng.
Bình luận (0)