Bộ NN-MT thông tin vụ 168 trạm quan trắc môi trường bị chỉnh sửa dữ liệu

Ông Nguyễn Xuân Hải cho biết, theo quy định tại luật Bảo vệ môi trường năm 2020, Nghị định số 08/2022/NĐ-CP và Thông tư số 10/2021/TT-BTNMT, trách nhiệm quản lý hệ thống quan trắc môi trường được quy định rất rõ theo từng cấp. 

ẢNH: TÙNG NGUYỄN

Cụ thể, doanh nghiệp chịu trách nhiệm trực tiếp đối với việc lắp đặt, vận hành, bảo đảm tính chính xác, trung thực của số liệu quan trắc. Cơ quan quản lý nhà nước (các Sở NN-MT) thực hiện tiếp nhận, giám sát, kiểm tra và hậu kiểm đối với dữ liệu. 

"Như vậy, việc can thiệp, làm sai lệch số liệu quan trắc là hành vi vi phạm pháp luật và trước hết thuộc trách nhiệm của tổ chức vận hành hệ thống", ông Hải nói.

Cũng theo ông Hải, qua vụ việc này, có thể thấy tồn tại một số hạn chế trong tổ chức thực hiện, chủ yếu là khâu giám sát, kiểm soát kỹ thuật và hậu kiểm chưa theo kịp yêu cầu thực tiễn, đặc biệt trong bối cảnh số lượng hệ thống quan trắc tự động, liên tục tăng nhanh, khối lượng dữ liệu cần xử lý rất lớn. 

Ông Hải khẳng định, vụ việc này không phải là khoảng trống của pháp luật, mà là vấn đề cần tiếp tục siết chặt trong quá trình tổ chức thực hiện và kiểm soát.

Hiện nay, hệ thống quan trắc môi trường trên cả nước vẫn được vận hành bình thường, liên tục và được giám sát theo thời gian thực theo đúng quy định. Dữ liệu từ các trạm quan trắc tự động liên tục được truyền trực tiếp về Sở NN-MT, đồng thời kết nối về Bộ NN-MT để phục vụ quản lý tập trung. 

Ngoài ra, pháp luật đã quy định các cơ chế bảo đảm chất lượng dữ liệu như: yêu cầu kỹ thuật đối với hệ thống trước khi đưa vào vận hành chính thức; kiểm tra bằng chất chuẩn định kỳ 1 tháng/lần; kiểm định, hiệu chuẩn, bảo trì định kỳ; quan trắc đối chứng để đánh giá độ chính xác của hệ thống 1 năm/lần.

Yêu cầu rà soát toàn bộ hệ thống trạm quan trắc môi trường

Cũng theo ông Nguyễn Xuân Hải, ngay sau khi vụ việc xảy ra, Bộ NN-MT đã có chỉ đạo rà soát, bảo đảm độ tin cậy của dữ liệu. Trong đó, Bộ NN-MT yêu cầu các địa phương tổ chức rà soát toàn diện các hệ thống quan trắc tự động, liên tục, tập trung vào việc kiểm tra cấu hình thiết bị, hệ thống truyền nhận dữ liệu, niêm phong các cổng kết nối và quản lý tài khoản điều khiển hệ thống.

Các địa phương phải tăng cường kiểm tra đột xuất, kiểm tra đối chứng và kiểm soát chất lượng dữ liệu, đặc biệt đối với các cơ sở có dấu hiệu bất thường; đối chiếu, xác minh lại dữ liệu quan trắc thông qua các nguồn dữ liệu độc lập và các đợt quan trắc kiểm chứng tại hiện trường; rà soát, hoàn thiện các quy định kỹ thuật theo hướng tăng cường bảo mật, kiểm soát truy cập, lưu trữ dữ liệu gốc và khả năng phát hiện sớm các hành vi can thiệp trái phép.

Bộ NN-MT tăng cường thêm các lớp kiểm soát để bảo đảm tính minh bạch thực chất của hệ thống: siết chặt quản lý truy cập và cấu hình hệ thống, đặc biệt đối với data logger và phần mềm truyền dữ liệu; tăng cường giám sát từ xa, phân tích dữ liệu bất thường và cảnh báo sớm; đẩy mạnh kiểm tra đột xuất, kiểm tra đối chứng và hậu kiểm dữ liệu; rà soát, hoàn thiện quy định kỹ thuật theo hướng nâng cao tính bảo mật và tính toàn vẹn của dữ liệu.

Cũng theo ông Hải, với các quy định hiện nay, Bộ NN-MT khẳng định dữ liệu quan trắc môi trường được kiểm soát chặt chẽ, bảo đảm tính chính xác, khách quan và đáng tin cậy theo đúng quy định của pháp luật; việc kiểm soát này được thể hiện thông qua các quy trình vận hành và kiểm soát hệ thống chặt chẽ.

"Các sai phạm vừa qua là hành vi vi phạm có tính chất tinh vi, Bộ NN-MT sẽ tiếp tục siết chặt kiểm soát để bảo đảm tính minh bạch được thực hiện thực chất, không chỉ trên quy định", ông Hải nói.